مرجع اطلاعات پزشكي و بهداشت
مطالب علمي و بهداشتي-پزشكي


در كشور ایران از ساليان دور ، مردم استفاده از جوانه گندم را به عنوان يك آيين‌ سنتي و به شكل سمنو در سفره هفت‌سين لازم مي‌دانستند. سمنو، نوعي فرآورده‌ غذايي سنتي است كه از پختن مخلوط عصاره گندم جوانه زده و آرد تهيه مي‌شود.
 طعم شيرين اين فرآورده، طبيعي و از خود گندم بوده و داراي بافتي نيمه‌خام، پررنگ و قهوه‌اي است. در ۱۰۰ گرم سمنو ۳۰۰ كالري انرژي نهفته است و داراي پروتئين زياد و چربي خيلي كم از نوع گياهي است. كربوهيدرات آن بسيار زياد يعني ۷۵ گرم در هر ۱۰۰ گرم بوده كه آن هم از نوع مالتوز است.
اين قند در غلات در حال جوانه زدن وجود دارد و يك دي‌ساكاريد است كه از ۲ مولكول گلوكز تشكيل شده است. اگر ميزان شيريني شكر (ساكاروز)‌ را ۱۰۰ در نظر بگيريم، ميزان شيريني مالتوز ۳۲ خواهد بود. البته اين موضوع دليلي نيست كه افراد در مصرف اين فرآورده زياد‌ه‌روي كنند. قند موجود در سمنو مانند هر نوع شيريني ديگري در بدن توليد انرژي نموده و مازاد آن موجب چاقي و اضافه وزن مي‌شود و بيماران ديابتي نيز بايد حتما تحت نظر پزشك از آن استفاده نمايند.

اين فرآروده به دليل دارا بودن كلسيم و پتاسيم (در هر ۱۰۰‌گرم به ترتيب ۵/۴۰ و ۲۰۷ ميلي‌گرم)‌ به افراد سالمند و كساني كه دچار پوكي استخوان هستند، توصيه مي‌شود. فسفر قابل توجه آن نيز براي كودكان از نظر رشد مغزي و خانم‌هاي باردار و شيرده بسيار مفيد است.

آهن آن نيز براي خونسازي بدن مطلوب است و براي خانم‌ها به عنوان ميان‌وعده‌اي مناسب از زماني كه بالغ مي‌شوند تا موقعي كه به سن يائسگي مي‌رسند، مقدار متعادل آن توصيه مي‌شود. اسيدفوليك سمنو عامل ديگري براي خونسازي و تنظيم هورمون‌ها به شمار مي‌رود و ويتامين‌هاي مختلف B ،C  و E  آن نيز در رفع خستگي، ايجاد آرامش در اعصاب و روان تاثير فراوان دارد.

توصيه: سمنو فرآورده‌اي است كه بايد لزوما تحت شرايط كاملا بهداشتي به دست آيد و عاري از هرگونه طعم و بوي خارجي مانند كپك‌زدگي، ترشيدگي و سوختگي باشد. سمنويي كه به صورت غيراصولي تهيه مي‌شود، مي‌تواند حاوي مقدار زيادي شكر باشد كه مصرف آن براي بيماران ديابتي و افراد دچار اضافه وزن، خطري جدي محسوب مي‌شود.

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 16:25 | مجيد ساري |


الگوی مناسب خواب كارایی بدن را افزایش می دهد  .
تحقیقات نشان می دهد رعایت الگوی مناسب خواب می تواند به بهبود عملكرد بدن و كارایی مغز كمك كند .
بررسی ها حاكی از آن است كه افراد یك سوم عمر خود را در خواب سپری می كنند. البته در این میان عده بسیار زیادی وجود دارند كه آرزو می كنند بتوانند راحت بخوابند.


خواب راحت یكی از شاخص های مهم سلامت جسم و ذهن است.

با آنكه اكثر افراد می گویند بین شش تا هشت ساعت خواب در شبانه روز برای بزرگسالان لازم است به گفته متخصصان خواب و روان درمانی، هیچ رقم جادویی در این باره وجود ندارد و افراد می توانند بین چهار تا ۱۱ ساعت در روز بخوابند.

عوامل ژنتیكی در این میان نقش بسیار زیادی ایفا می كنند، آنچه اهمیت دارد تعداد ساعات خواب نیست بلكه نكته مهم آن است كه نیاز بدن به خواب برطرف شود و این نیاز در افراد مختلف متفاوت است.
بی خوابی آثار بسیار سوئی برجای می گذارد و به گفته متخصصان یكی از دلایل عمده بی خوابی های حاد، ناراحتی ها و بیماری های جسمی است.
حفظ آرامش روحی و وجود جای راحت خواب از عوامل تسهیل كننده خواب است، از اتاق خواب نیز فقط باید برای خواب استفاده شود. نباید در اتاق خواب رایانه و یا تلویزیون وجود داشته باشد.

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 16:21 | مجيد ساري |


الف) تریزومی ۲۱ ( سندروم داون)( xx، ۴۵یا xy ،۴۵)
یکی از مشهورترین اختلالات کروموزومی که قبلا” به آن منگولیسم می گفتندسندرم داون استlangdon Down اولین شخصی بود که در سال ۱۸۶۶ علائم کلینیکی این بیماری را توضیح داد.


مبتلایان به این بیماری دارای قد کوتاه ، چین خوردگی پرده گوشه چشم (epicanthus) شانه های کوتاه و پهن ، سوراخ بینی گشاد ، زبان بزرگ، همراه با شیار های مخصوص ، دستهای کوتاه هستند.
عقب افتادگی ذهنی از خصوصیات این افراد است ، ولی می توانند تا حدودی تعلیم داده شوند .این افراد یک کروموزوم ۲۱ اضافه دارند( تریزومی ۲۱) می باشند . خطر ایجاد لوسمی در افراد مبتلا ۱۵ بار بیشتر از افراد معمولی است . حدود یک سوم افراد بیمار دارای ناهنجاریهای قلبی می باشند .
حدود یک ششم نوزادانی که مبتلا به این بیماری متولد می شوند در اولین سال زندگی خود از بین می روند. متوسط عمر این افراد حدود ۴۰ سال است.
ب) تریزومی شماره ۱۸
اولین بار توسط ادواردز توضیح داده شد .فراوانی این بیماری ۲۰۰۰۰/۱است.
مبتلایان به این بیماری اکثرا” در سه ماهگی بعد از تولد از بین می روند ولی بعضی از آنها تا پنج سال هم زنده مانده اند علائم شامل مغز کوچک ، عقب افتادگی ذهنی ، کری، پایین بودن موضع گوشها، گره شدن شستها به صورت خالص می باشند، اکثرا” دارای ناهنحاریهای قلبی می باشند . حدود ۸۰% افراد بیمار دخترند .علت اکثر تریزومی ها سن مادر است.
ج) سندرم ترنر (x،۴۴)
سندرم ترنر نوعی مونوزومی است که دارای ۴۴کروموزوم اتوزوم ویک کروموزوم جنسی x می باشند. فنوتیپ این ناهنجاری کروموزومی اولین بار توسط ترنر (H.H.Turner) کشف شد افراد مبتلا دختر های غیز طبیعی هستند که فراوانی آنها ۲۵۰۰/۱ در بین متولدین دختر است .بیش از ۹۰% آنها خود به خود سقط می گردند  . 

                                         
این گونه زنها فاقد تخمدان هستند و صفات ثانویه جنسی آنها محدود است . از دیگر عوارض  اینگونه افراد قد کوتاه، پایین بودن موضع گوشها ، پایین بودن خط مو در پشت سر ، وجود پرده و چین در گردن ، و سینه های سپر مانند می باشند .افراد مبتلا با مقایسه با برادران وخواهران خود دارای هوش یکسان یاکمی کمتر هستند .
مونوزومی  x  احتمالا” از تخمک یا اسپرمهای استثنایی بدون کروموزم جنسی یا در اثر حذف کروموزوم جنسی x   در اولین تقسیم میتوز بعد از اینکه تخم  xxیا  xyایجاد شده اند بوجود می آیند .

بعضی از افراد مبتلا دارای یک کروموزوم x   وقطعه ای از کروموزوم  x دوم می باشند .مطالعه ی این گونه افراد نشان داده است که هر دو بازوی کروموزوم x  دوم جهت رشد طبیعی تخمدان لازم است .

افرادی که فقط بازوی بزرگ x   دوم را دارا می باشند قدکوتاه بوده وبقیه عوارض سندرم ترنر را نشان می دهند .افرادی که دارای بازوی کوچک  x دوم می باشند دارای قد طبیعی بوده وتمام عوارض را نشان نمی دهند، این موضوع نشان می دهد که فنوتیپ ترنر اکثرا” توسط ژنهای واقع بر روی بازوی کوچک x  کنترل می شود.د) سندرم کلا ین فلتر ( xxy، ۴۴)
اضافه شدن یک کروموزوم xبه ترکیب کروموزومی مرد باعث ایجاد سندرم کلاین فلتر می گردد که اولین بار توسط کلاین فلتر تو ضیح داده شده است. این افراد مذکر بوده و فراوانی آنها ۱۰۰۰/۱ در بین متولدین پسر می باشد.
این افراد از نظر فنوتیپی نر ولی در بعضی خصوصیات بخصوص صفات ثانویه جنسی شبیه زنها هستند. برای مثال سینه ها رشد کرده ولی موی بدن رشد نمی کند ، بیضه ها کوچک و غده پروستات کوچک است .

علت ایجاد آنها احتمالا” لقاح یک تخمک غیر طبیعی xxبا اسپرم y ، یک تخمک x با اسپرم غیر طبیعی xy است.
حدود سه چهارم افراد بیمار دارای کاریوتیپ ( xxy ، ۴۴) می باشند . ولی در صورتیکه تعداد x ها ویا y ها اضافه شود همین فنوتیپ با اندکی تغیر مشاهده می گردد. برای مثال کاریوتیپهای xxyy , xxxyy ,xxxy, xxxxy ,  ، نیز سندرم کلاین فلتر نامیده می شود.
یکی از عوارض این بیماری عقب افتادگی ذهنی است که بستگی به تعداد x ها دارد، به این صورت که هر چه تعداد x ها زیاد باشد عقب افتادگی نیز زیادتر می گردد. پسر ها از حد معمول بلند تر بوده ، نسبت قد به وزن آنها طوری است که قد بلند و باریک به نظر میرسند، قطر سر آنها به طور معنی داری از حد معمول کمتر است، حالت تعرضی و فعالیت آنها کمتر و حساسیت آنها نسبت به مسائل اجتماعی بیشتر است.
د)هرمافرودیتی در انسان
هرمافرودیت های حقیقی ، افرادی هستند که دارای بافت های تخمدان وبیضه می  باشند اعضاء دستگاه تناسلی خارجی مبهم ،ولی اغلب حالت مردانگی کمتری داشته ،خواص ثانویه جنسی از مردانگی تا زنانگی متغیر است .

به طور معمول هرمافرودیت حقیقی به علت ناقص بودن اعضا ء تناسلی عقیم اند .هرمافرودیت ناقص  ممکن است دارای بافتهای تخمدان یا بیضه باشند .بر مبنای ساختار کروموزومی دو گروه عمده از آنها قابل تشخیص اند که هرمافرودیت کاذب مردانه یا زنانه نامیده می شوند . دستگاه تناسلی خارجی آنها مبهم بوده از نظر ظاهری و صفات ثانویه جنسی با افراد عادی تا حد زیادی دارای فنوتیپ متفاوتی هستنده)بیماری سندرم فریاد گربه
در انسان کمبودهای کروموزومی شناخته شده و دارای اثرات مضر می باشد . یکی از این کمبود ها مربوط به بازوی کوچک کروموزوم شماره ۵ است که باعث سندر م فریاد گربه ( cri-du- chat ) می شود. علت نامگذاری نیز شباهت گریه نوزاد مبتلا به صدای گربه است .از علائم این بیماری می توان میکروسفالی ،افزایش فاصله چشمها، پایین تر قرار گرفتن گوشها ،مایل شدن چشمها در جهت خلاف داون، کوچکی چانه ( میکروگناسیا)را نام برد .
و)بیماری کم خونی سلول داسی شکل
این بیماری یک همولیتیک شدید است که در آن گلبولهای قرمز در تحت فشار کم اکسیژن بطور غیر طبیعی وداسی شکل میشود.تظاهرات بالینی آن شامل آنمی، زردی و حملات سلول داسی شکل در عروق و انسداد آن و انفارکتوس های دردناک در بافت های متفاوت مثل استخوان ، طحال و ریه مشخص میگردد، است.

این بیماری نتیجه هموزیگوت بودن برای یک ژن جهش یافته که تشکیل دهنده ی هموگلوبین غیر طبیعی S (HbS) می باشد ، است .بر اساس مشاهدات انجام شده ، ساختمان  همو گلوبین داسی شکل یک نمونه روشن از تغییر در تولید یک پروتئین بوسیله تغییر آللی در ژن مسئول تولید پروتئین بود .

ماهیت واقعی این تغیر در پروتئین بعدها به وسیله اینگرام با روش انگشت نگاری مشخص شد. اینگرام نشان داد که تفاوت بین هموگلوبین طبیعی وداسی شکل در زنجیره B  قرار دارد و تنها یکی از ۱۴۶ اسید آمینه زنجیره که ششمین اسید آمینه از انتهای N  ترمینال می باشد را گرفتار کرده است.

در این وضعیت اسید آمینه والین جایگزین اسید گلوتامیک هموگلوبین طبیعی شده است . علت این تغییر تنها یک جابجایی در دومین موقعیت کد سه تایی (CTC) اسید گلوتامیک است ،که آن را به کد CAC) ) والین تبدیل می کند.

جابجایی والین به جای اسید گلوتامیک در دو زنجیره ی B ی مولکول هموگلوبین تنها تفاوت بیوشیمایی بین HbA,و HbSمی باشد .این تفاوت که منجر به تغییر در بار های الکتریکی می گردد، تفاوت در حرکت الکترو فورتیک بین دو هموگلوبین را توجیه می کند.

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 16:16 | مجيد ساري |

تعريف : 

ناتواني دستگاه گردش خون در رساندن خون كافي به تمام اعضاي بدن را شوك گويند . در اين حالت چون خون كافي به اعضاي بدن نمي رسد بدن شروع به مقابله باوضع موجود (كاهش خون رساني ) مي كند .

دفاع بدن دراين حالت بصورتي است كه بايد حداكثرخون به اعضاي حياتي مثل مغز و قلب رسيده و در مقابل به اعضا كم اهميت تر مثل پوست , روده و عضلات خون كمتري برسد زيرا سلامت قلب و مغز ضروري تر است ؛ و در حقيقت شوك دفاع بدن در برابر اين كاهش خون رساني است .شوك به سه دليل مي تواند بروز يا پيشرفت كند :

۱) كاهش قدرت قلب                     ۲) كشادشدن رگها                       ۳) كاهش حجم خون

انواع شوكها

انواع شوك را بر اساس علت آن تقسيم بندي مي كنند كه عبارتند از :

۱-      شوكهاي فلبي مثل موارد سكته قلبي

۲-      شوكهاي ناشي از كاهش خون مثل موارد خونريزي شديد يا سوختگي شديد

۳-      شوكهاي عصبي مثل قطع نخاع

۴-      شوكهاي رواني مثل شنيدن خبرهاي بد

۵-      شوكهاي حساسيتي , مثل تزريق داروئيكه فرد به آن حساسيت دارد

۶-      شوكهاي عفوني و غيره

علائم

شوك و علائم آن به تدريج به تدريج پيشرفت ميكنند . علائم آن را به سه مرحله تقسيم ميكنند كه عبارتند از :

مرحله اول : افزايش تعداد نبض و تنفس , اضطراب و ترس .

مرحله دوم : رنگ پريدگي , نبض سريع و ضعيف , تنفس مشكل , ضعف و تشنگي و گاهي تهوع .

مرحله سوم : كاهش سطح هوشياري , كاهش فشار خون , نبض و تنفس ضعيف .

مصدوم اغلب قدرت سر پا ايستادن نداشته و روي زمين مي افتد . مردمكهاي چشمهايش گشاد شده و چشمهايش حالت خماري دارد .

كمكهاي اوليه :

بهترين درمان شوك پيشگيري از آن است . بنا براين اگر براي كسي حادثه اي اتفاق افتاده (مثلاً تصادف كرده ) كه احتمال مي دهيد دچار شوك شود ولي هنمز علائم شوك را نشان نمي دهد ، با اين اقدامات عبارتند از :

۱- كنترل راههاي هوايي مصدوم و جلوگيري و آسپيره كردن مواد استفراغي .

۲- دادن اكسيژن

۳- كنترل خون ريزي

۴- آتل بندي محل شكستگي

۵- مريض را به پشت دراز كرده و پاهايش را حدود ۲۰-۳۰سانتي متر بلند كنيد.نكته مهم اينكه اگر با اين كار تنفس مصدوم مشكل شد فوراً پاهايش را پايين  آورده و يا اگر احتمال شكستگي پا يا ستون فقرات مي رود پا ها را بلند نكنيد.

۶- جلو گيری از دفع حرارت بدن مصدوم به به وسيله پيچيدن وي درون پتو يا كحاف يا چيز مشابه آن ، توجه داشته باشيد كه با حرارت خارجي (بخاري ) مصدوم را گرم كنيد.

۷- در صورتيكه كصدوم بيهوش يا استفراغ ندارد به او مايعات بدهيد.

۸- كنترل علائم حياتي را هر۵ دقيقه يكبار به عمل آوريد.

وضعيت اغماء - بهبودي

مصدوم كه زخمهاي وسيع در پائين صورت يا فك دارد، يا آنها كه بيهوش هستند به پهلو خوابيده و سر وي را به پائين خم كنيد تا مايعات استفراغ شده و خونيكه از صورت خارج مي شوند باعث انسداد مجازي تنفس و خفگي نشود . در اينگونه مصدومين بايد توجه اين وضعيت را وضعيت بهبودي مي گويند .

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 16:12 | مجيد ساري |


تعريف‌ بيماري‌:

سياه‌ زخم‌يك‌ بيماري‌ عفوني‌ و قابل‌ انتقال‌ بين‌انسان‌ و حيوان‌ مي‌باشد. مخزن‌ اين‌بيماري‌ در دام‌ (عمدتا گوسفند، بز وگاو) بوده‌ و با مرگ‌ و مير بالا و سريعي‌همراه‌ است‌. انسان‌ به‌ صورت‌ اتفاقي‌ درصورتي‌ كه‌ در معرض‌ تماس‌ با دام‌آلوده‌، پوست‌، پشم‌ و فرآورده‌هاي‌ آن‌قرار گيرد يا از گوشت‌ آلوده‌ استفاده‌نمايد و يا در هواي‌ آلوده‌ به‌ اسپور(هاگ‌) تنفس‌ نمايد به‌ بيماري‌ مبتلامي‌شود.

بیماری سیاه زخم یک بیماری عفونی حاداست که توسط باسیلوس آنتراسیس ایجاد می شود. شیوع این بیماری در عموم حیوانات وحشی و اهلی مانند گاو، گوسفند، بز، شتر و گوشتخواران اتفاق می افتد. بیماری می تواند به انسانهایی که با حیوانات آلوده و یا بافت آلوده حیوانی سروکار دارند، سرایت کند. میکروب این بیماری می تواند به عنوان سلاح بیولوژیک مورد استفاده قرار گیرد و تولید آن نسبتاً آسان است ، لذا در حال حاضر از اهمیت خاصی برخوردار شده است .

پخش گسترده پاکتهای حاوی عامل این بیماری در آمریکا نگرانی هایی را در کل دنیا به وجود آورده است . گفتنی است بیماری سیاه زخم عموماً در مناطق کشاورزی و در بین حیوانات شیوع می یابد. انسان نیز در تماس با حیوان آلوده و یا محصولات به دست آمده از حیوان آلوده ، به بیماری مبتلا می شود. کارگرانی که با حیوان مرده و یا محصولات به دست آمده از حیوان مبتلا سروکار دارند، احتمال ابتلا به سیاه زخم برای آنها زیاد است این گونه آلودگی به سیاه زخم صنعتی مشهور است . انتقال بیماری سیاه زخم به سه شکل پوستی ، تنفسی و گوارشی است .

اسپور این باکتری قادر است سالها در خاک باقی مانده و حیوانات را از این طریق آلوده کند. انسان در تماس با این حیوانات آلوده شده و بیمار می شود. همچنین از طریق خوردن گوشتهای آلوده نیز به فرم گوارشی بیماری مبتلا می گردد. چنانچه اسپور این بیماری از طریق هوا وارد مجاری تنفسی شود، فرم تنفسی سیاه زخم ایجاد می شود.

تاريخچه‌:
    در آثار باقيمانده‌ از مصر باستان‌ به‌اين‌ بيماري‌ اشاره‌ شده‌ است‌ ونشانه‌هاي‌ باليني‌ سياه‌ زخم‌ را ازسالهاي‌ بسيار قديم‌ مي‌شناخته‌اند.
    «داوين‌» ميكروب‌ اين‌ بيماري‌ رادر سال‌ ۱۸۴۹ ميلادي‌ براي‌ نخستين‌بار از خون‌ گوسفندي‌ كه‌ از سياه‌زخم‌تلف‌ شده‌ بود بدست‌ آورد.
    در ســال‌ ۱۸۷۷ ميـــلادي‌«رابرت‌ كخ‌» نيز توانست‌ آن‌ را كشت‌دهد.
    عامل‌ بيماري‌:
    عامل‌ اين‌ بيماري‌ نوعي‌ باكتري‌ به‌نام‌ «باسيلوس‌ آنتراسيس‌» مي‌باشد.هاگ‌ باكتري‌ بر اثر جوشاندن‌ در مدت‌۱۰ دقيقه‌ كشته‌ مي‌شود.
    عامل‌ بيماري‌ قادر است‌ كه‌ سالها(حتي‌ تا بيست‌ سال‌) در خاك‌ وفرآورده‌هاي‌ دامي‌ زنده‌ بماند كه‌ اين‌خاصيت‌، عامل‌ مهمي‌ در انتشار بيماري‌به‌ حساب‌ مي‌آيد.

شکل و خصوصیات باکتری:

باکتری میله‌ای شکل و غیرمتحرک و دارای کپسول بوده و هوازی ـ بی‌هوازی اختیاری است از خصوصیات مهم این جنس یعنی باسیلوس‌ها و این باکتری، تولید هاگ یا اسپور (Spore) است به همین دلیل، مقاومت محیطی زیادی دارند و اکثرا در آب هوا و بخصوص خاک حضور دارند.
مقاومت باکتری:

فرم رویشی و جوانه‌زده‌ی باکتری، مقاومتی همانند مقاومت سایر باکتری‌های بدون هاگ دارد یعنی حساس است و در گرمای ۶۰ درجه و مواد ضدعفونی کننده‌ی عادی، بزودی از بین می‌رود ولی هاگ یا اسپور آن سالها در شرایط عادی باقی می‌ماند و پس از این مدت اگر در شرایط مناسب قرار گیرد به فرم رویشی تبدیل می‌شود. گزارش های مختلفی از دوام هاگ این باکتری وجود دارد بطوریکه بقای آن را در طبیعت تا ۶۰ سال گزارش کرده‌اند.

عواملی که باعث هاگ‌گذاری، تبدیل هاگ به فرم رویشی و تبدیل فرم رویشی به هاگ می‌شود، موجب بقای باکتری است که در این مورد می توان به وجود زمین‌های قلیائی و حاوی آهک و مقداری ازت در اثر نباتات گندیده (که این مناطق به مناطق گرمخانه‌ای موسوم هستند) و همچنین فصول بارانی و خشکسالیهای پی در پی و گرمای بیش از ۱۵ درجه اشاره کرد که تناوب تبدیل هاگ به فرم رویشی و بالعکس را تامین می کند (این تبدیلات بطور استثناء در هاگ این باکتری وجود دارد یعنی با مساعد شدن شرایط به فرم رویشی تبدیل می‌شود و با نامساعد شدن شرایط، مجددا به شکل هاگ برمی‌گردد).

اسپور باکتری در دمای ۱۲۰ درجه سانتیگراد در تحت فشار در اتوکلاو به مدت ۱۵ دقیقه از بین می‌رود. عوامل دیگری که در از بین بردن هاگ این باکتری موثر است: گرمای خشک ۱۴۰ درجه به مدت بیش از ۳ ساعت، محلول ۱۰% فرمالین در دمای ۴۰ درجه به مدت ۱۵ دقیقه( اما در دمای کمتر مدت زمان بیشتری مورد نیاز است)، محلول ۵% سود سوزآور. اما نور آفتاب و گندیدن لاشه بر هاگ باکتری اثر کمی دارد.
حساسیت:

در دام ها در شرایط طبیعی، تمام علفخواران نسبت به این بیماری حساسیت زیادی دارند. نشخوارکنندگان بویژه گوسفند، گاو و بز بسیار حساس می‌باشند و در صورت ابتلا بیماری بیشتر به شکل فوق حاد بوده و تلف می‌شوند. حساسیت دام‌های تک‌سمی نیز زیاد است اما از نظر حساسیت بعد از نشخوارکنندگان قرار دارند.

گوشتخواران حساسیت کمی دارند و بطور استثناء ممکن است مبتلا شوند. پرندگان به این بیماری مقاومت دارند به استثنای شترمرغ که حساس است. نژاد در حساسیت دام‌ها موثر است بطوریکه گوسفندان آفریقا نسبت به سایر نژادها مقاومت بیشتری به شاربن دارند همچنین حیوانات مسن بدلیل ایمنی اکتسابی و تدریجی بیش از حیوانات جوان مقاومت دارند.
انسان به بیماری شاربن حساس بوده و با تماس با حیوانات مبتلا و یا فراورده‌های آلوده به این بیماری مبتلا می‌شود.
راه انتقال و انتشار باکتری و بیماری:

بیماری شاربن در انسان در نتیجه تماس مستقیم با حیوانات بیمار و یا فرآورده‌های حیوانات مثل پوست، مو و پشم ایجاد می‌شود بنابراین دامپزشکان، دامداران، میکروب شناسان، کشاورزان، چوپانان، کارگران کشتارگاه‌ها و کارگرانی که در صنایع پوست و پشم کار می‌کنند بیشتر در معرض ابتلاء به این بیماری هستند.

در حیوانات میکروب شاربن بطور مستقیم از حیوان آلوده به حیوان سالم منتقل نمی‌شود بلکه میکروب در بافت‌های حیوانات مبتلا وجود داشته و کمی قبل از مرگ از راه ترشحات مختلف به خارج دفع می‌شود. همچنین اگر لاشه حیوانات تلف شده کالبدگشایی شود و یا در دسترس پرندگان و یا حیوانات شکاری قرار گیرد، ممکن است بطور وسیع و خطرناکی میکروب را در خاک پراکنده کند.

بنابراین انتشار میکروب در یک منطقه ممکن است بوسیله‌ی جریان آب، حشرات، سگ‌ها و سایر گوشتخواران، پرندگان وحشی و یا مدفوع دام‌های مبتلا تامین شود. ورود عفونت به یک منطقه غیرآلوده همواره بوسیله مواد آلوده حیوانی مانند پودر استخوان، کود، پوست، روده، پشم و مواد کنسانتره و یا علوفه آلوده صورت می‌گیرد.

میکروب شاربن در انسان و حیوان ممکن است از راه خراش‌های پوستی، راه گوارشی و یا از طریق تنفس ایجاد آلودگی نماید. گرچه در بیشتر مواقع طرز ایجاد آلودگی به درستی معلوم نیست اما غالبا تصور می‌‌شود که دام‌ها در نتیجه خوردن غذاها و یا آب‌های آلوده مبتلا می‌شوند و در انسان میکروب بیشتر از راه خراش‌های پوستی وارد بدن می‌شود ولی ندرتا ممکن است از راه مخاط دستگاه تنفس و یا گوارش افراد را مبتلا کند. بنابراین بسته به راه ورود میکروب سه نوع شاربن ایجاد می‌شود: شاربن پوستی، شاربن تنفسی و شاربن گوارشی.
بیماری‌زایی:

باسیلوس آنتراسیس از طریق تولید سم یا زهرابه به میزبان حمله می‌کند. بطور دقیقتر، بیماریزایی باسیلوس آنتراسیس به دو عامل مربوط است: کپسول و زهرابه. به این ترتیب که کپسول، باکتری را در برابر بیگانه خوارها و فاگوسیت‌ها و سایر عوامل دفاع غیرآختصاصی بدن محافظت می‌کند و زهرابه یا توکسین که از سه جزء مهم پروتئینی تشکیل شده است.

  
    بيماري‌ در انسان‌ به‌ شكل‌شديدتري‌ ايجاد گرديده‌ و مرگ‌ ناشي‌از آن‌ غير معمول‌ نيست‌. در انسان‌بيماري‌ به‌ سه‌ شكل‌ اصلي‌ مشاهده‌مي‌گردد (كه‌ بستگي‌ به‌ چگونگي‌ ورودباسيل‌ و جايگزيني‌ آن‌ دارد):


    ۱ - شاربن‌ جلدي‌ (سياه‌ زخم‌):
    حدود ۹۵ تا ۹۸ درصد از مواردبيماري‌ انسان‌ را شامل‌ مي‌گردد.باكتري‌ از طريق‌ بريدگي‌ يا خراش‌ درپوست‌ وارد مي‌شود (در پوست‌ سالم‌قابل‌ نفوذ نيست‌). در طول‌ دوره‌ كمون‌۱ تا ۷ روز (غالبا ۲ تا ۵ روز) عامل‌بيماري‌ رشد و تكثير نموده‌ و توكسين‌(سم‌) توليد مي‌نمايد كه‌ باعث‌ ايجادجوش‌ كوچك‌ رو به‌ پيشرفت‌ مي‌گردد.معمولا اين‌ جراحت‌ قرمز رنگ‌ بوده‌، به‌جوش‌ كورك‌ مانند يا گزش‌ حشره‌شباهت‌ دارد و ممكن‌ است‌ خارش‌ نيزداشته‌ باشد.
    با پيشرفت‌ بيماري‌ جراحت‌ اوليه‌تبديل‌ به‌ تاول‌ مملو از مايع‌ مي‌گردد.تاولهاي‌ ديگري‌ نيز ممكن‌ است‌ درنزديك‌ جراحت‌ اوليه‌ ظاهر شود. مايع‌تاولي‌ كه‌ در ابتدا روشن‌ بوده‌ به‌ رنگ‌تيره‌ و سياه‌ متمايل‌ به‌ آبي‌ در مي‌آيد.هنگامي‌ كه‌ تاول‌ پاره‌ شود، نكروز درمركز جراحت‌ شروع‌ شده‌ و به‌ اسكار*سياه‌ تبديل‌ مي‌گردد. جراحت‌ معمولابدون‌ درد مي‌باشد مگر اينكه‌ تحت‌فشار قرار گيرد.
    همزمان‌ با تشكيل‌ اسكار ممكن‌است‌ علايم‌ عمومي‌ خفيفي‌ شامل‌بي‌قراري‌ و بالارفتن‌ درجه‌ حرارت‌ بدن‌بروز نمايد.
    شايعترين‌ محل‌ عفونت‌ شاربن‌جلدي‌، سر و ساعد است‌.
    ۱ - شاربن‌ مننژي‌: ممكن‌ است‌ به‌دنبال‌ اشكال‌ ديگر بيماري‌ بويژه‌ شكل‌جلدي‌ اوليه‌ عفونت‌ اتفاق‌ افتد. اين‌شكل‌ عفونت‌ تقريبا در ۵ درصدمبتلايان‌ به‌ شاربن‌ جلدي‌ گزارش‌ شده‌است‌. در اين‌ شكل‌ از بيماري‌ بدون‌توجه‌ به‌ درمان‌ ميزان‌ مرگ‌ و مير ۱۰۰درصد است‌.
    ۲ - شاربن‌ تنفسي‌: استنشاق‌ اسپورهاي‌* زنده‌ وجايگزيني‌ آنها در آلوئل‌*هاي‌(بافت‌هاي‌) ريوي‌ منجر به‌ ايجادشاربن‌ تنفسي‌ مي‌گردد. اسپورها بعد ازانتقال‌ به‌ غدد لنفاوي‌ رشد كرده‌، تكثيرپيدا مي‌كنند و توكسين‌ توليد مي‌نمايند.
    توكسين‌ و باكتري‌ از طريق‌ مجاري‌لنفاوي‌ وارد جريان‌ خون‌ شده‌ توكسمي‌و باكتريمي‌ سريعا كشنده‌ را باعث‌مي‌شوند.
    ۳ - شاربن‌ گوارشي‌ : شاربن‌ گوارشي‌ در نتيجه‌ مصرف‌بافت‌ آلوده‌ حيوانات‌ تلف‌ شده‌ ازشاربن‌ به‌ وجود مي‌آيد.
    علايم‌ بيماري‌ شاربن‌ گوارشي‌ به‌فاصله‌ ۲ تا ۵ روز پس‌ از مصرف‌گوشت‌ آلوده‌ تظاهر مي‌يابد. علايم‌ اوليه‌تهوع‌، استفراغ‌، بي‌ اشتهايي‌، تب‌، دردشكم‌ و گاهي‌ اوقات‌ اسهال‌ خوني‌مي‌باشد.
سیاه زخم جلدی در پوست انسان  سیاه‌زخم پوستی:معمولا در مناطقی از پوست دست و بازو که بیشتر در معرض تماس با آلودگی هستند روی می‌دهد (پوست صورت و گردن هم با شیوع کمتری گرفتار می‌شوند).

علائم:

ضایعه معمولا با ایجاد جوش بی‌درد در محل ورود میکروب آغاز می‌شود که به سرعت گسترش می‌یابد و به قرحه‌ای که اطراف آن را طاول‌های کوچک احاطه کرده‌اند منجر می‌شود و به نکروز قرمز تیره و سیاه رنگی تبدیل می‌شود (در مرکز زخم یک اثر و جاماندگی از زخم سیاه رنگ بوجود می‌آید). این ضایعه قطر ۱ تا ۳ سانتیمتری داشته و به آن پوسچول بدخیم (malignant pustule) می‌گویند. در اثر زهرابه میکروب خیز و ادم وسیع، بزرگ شدن عقده‌های لنفاوی (لنفادنوپاتی)، تب، بی‌حالی و نیز سر درد هم ممکن است دیده شود. بیماری در اکثر موارد خودبخود محدود شده و بهبودی حاصل می‌‌شود ‌اما موارد درمان نشده می‌تواند به باکتریمی Bacteremia یا وجود باکتری در گردش خون، مننژیت و مرگ منجر شود و این تلفات در اینگونه افراد حدود ۲۰% است. این بیماری در مناطق استوایی شایع‌تر است.

سیاه‌زخم تنفسی یا ریوی:

در انسان که بیماری پشم ریسان هم خوانده می‌شود در اثر استنشاق اسپورها ایجاد می‌گردد که در ابتدا آثاری شبیه به سرماخوردگی دارد ولی بزودی به بیماری شدید ریوی و پنومونی تهدید کننده تبدیل می‌شود. میزان تلفات در این شکل بیماری حتی افرادیکه تحت درمان دقیق قرار می‌گیرند زیاد است چون زمانی به بیماری مظنون می‌شوند که جراحات قابل ترمیم نیست.

علائم:

تب، سرفه‌ی خشک، احساس ناراحتی در پشت جناغ سینه و نهایتا تنگی نفس حاد، تعریق و سیانوز. پرده جنب ریه هم درگیر می‌شود و پس از آن تجمع مایع خونی در فضای پلور ( فضای بین دو پرده جنب) روی می‌دهد. بیماری به سرعت پیشرفت می کند و در عرض ۲۴ تا ۳۶ ساعت شوک، افت دمای بدن و مرگ رخ می‌دهد.

  سیاه‌زخم گوارشی:

در اثر مصرف گوشت آلوده ایجاد می‌شود.

علائم:

بصورت یک التهاب دستگاه گوارش (گاستروانتریت) حاد تظاهر می‌یابد. تب شدید، نفخ شکم، دل‌درد و همچنین استفراغ خونی و اسهال خونی هم ممکن است دیده شود و نهایتا به مرگ منجر می‌شود.

تشخیص:

تهیه گسترش و دیدن باسیل‌های گرم مثبت و بزرگ که بصورت زنجیره‌ای قرار گرفته‌اند. اسپورها معمولا در گستره‌های بدست آمده از ترشح زخم دیده نمی‌شود. آزمایشات سرولوژی مفید نیستند.
    علايم‌بيماري‌درحيوانات‌:
    علايم‌ اين‌ بيماري‌ در حيوانات‌ممكن‌ است‌ به‌ سرعت‌ اتفاق‌ بيفتد;حيوان‌ ممكن‌ است‌ دچار لرزش‌عضلاني‌، تنگي‌ نفس‌ و پرخوني‌ مخاطگردد و به‌ فاصله‌ كوتاهي‌ اين‌ علايم‌ باكلاپس‌* و سپس‌ مرگ‌ خاتمه‌ يابد.همچنين‌ به‌ دنبال‌ تلف‌ شدن‌ حيوان‌ترشح‌ خون‌ از منافذ طبيعي‌ بدن‌ شامل‌:مقعد، واژن‌، بيني‌، دهان‌ و حتي‌ ازچشم‌ها و گوش‌ها جاري‌ مي‌گردد.
    از علل‌ خونريزي‌ آزادشدن‌توكسين‌ (سم‌) از ارگانيسم‌ و ممانعت‌ ازانعقاد خون‌ مي‌باشد.
    در شكل‌ حاد بيماري‌ ممكن‌ است‌نشانه‌هايي‌ تا ۴۸ ساعت‌ قبل‌ از مرگ‌حيوان‌ مشاهده‌ گردد كه‌ شامل‌افسردگي‌، بي‌ حالي‌ و سستي‌،بي‌اشتهايي‌، تب‌، تنفس‌ عميق‌ و سريع‌،افزايش‌ ضربان‌ قلب‌، پرخوني‌ پرده‌هاي‌مخاطي‌ و قطع‌ نشخوار مي‌باشد.
    در گاو سقط جنين‌ و كاهش‌ مقدارشير نيز مشاهده‌ مي‌شود.
    شكل‌ تحت‌ حاد يا مزمن‌: چنانچه‌ باكتري‌ از طريق‌ گوارشي‌ ومصرف‌ مواد آلوده‌ وارد بدن‌ شود،شكل‌ تحت‌ حاد تا مزمن‌ اتفاق‌ مي‌افتد،در گوشتخواران‌ وحشي‌ و اهلي‌ (چون‌سگ‌ و گربه‌) نيز غالبا بيماري‌، مشابه‌خوك‌ تظاهر و عفونت‌ تحت‌ حاد تامزمن‌ را ايجاد مي‌كند.
    علايم‌ بيماري‌ در انسان‌:

علائم بیماری بستگی به نحوه تماس انسان با عامل بیماری دارد، ولی معمولاً این علائم در طی مدت ۷ روز ظاهر می شود: در شکل پوستی که شایعترین (در حدود ۹۵ درصد) نوع است عفونت سیاه زخم زمانی اتفاق می افتد که عامل بیماری که معمولاً در پشم ، چرم و موی حیوان (مخصوصاً بز) آلوده وجود دارد، از طریق زخم و یا بریدگی پوستی وارد بدن شود.

شروع عفونت های سیاه زخم شبیه گزش حشرات بوده که با خارش و برآمدگی پوست همراه است . اما طی یک تا دو روز به جراحات تاول گونه و سپس به زخم بدون درد با قطری در حدود ۱ تا ۳ سانتیمتر و با مشخصه نکروز سیاه رنگ در مرکز زخم تبدیل می شود. غدد لنفاوی در نزدیک زخم ممکن است متورم گردند. مرگ و میر پوستی ، در صورت عدم درمان ، حدود ۲۰ درصد است .

چنانچه درمان با آنتی بیوتیک مناسب انجام شود، مرگ و میر به ندرت اتفاق می افتد.

شکل تنفسی با ورود اسپور باکتری از طریق مجاری تنفسی ایجاد می شود. ورود اسپور می تواند اتفاقی (محیط های آلوده ) و یا عمدی باشد. شروع علائم معمولاً شبیه به یک سرماخوردگی است . پس از چند روز علائم پیشرفت کرده و مشکل تنفسی ایجاد شده و در فرد شوک ایجاد می شود.

فرم تنفسی معمولاً منجر به مرگ می شود. فرم گوارشی : ممکن است پس از مصرف گوشت آلوده به عامل سیاه زخم اتفاق بیفتد و علائم آن التهاب حاد دستگاه گوارش است . 

علائم اولیه شامل تهوع ، کاهش اشتها، استفراغ ، تب و به دنبال آن دردهای ناحیه شکمی است . استفراغ همراه با خون بوده و اسهال شدید در فرد بیمار مشاهده می شود. در فرم گوارشی میزان مرگ و میر ممکن است بین ۲۵ تا ۶۰ درصد موارد را تشکیل دهد.
    اپيدميولوژي‌(همه‌گيري‌شناسي‌):
    اساسا شاربن‌ بيماري‌ علف‌خواران‌بوده‌، و از طريق‌ آنها در طبيعت‌ حفظ ونگهداري‌ مي‌گردد. شاربن‌ از نظراپيدميولوژي‌ به‌ صورت‌ شاربن‌ صنعتي‌و كشاورزي‌ مورد توجه‌ است‌.
    ۱ - شاربن‌ صنعتي‌: در افرادشاغل‌ در مراكز تهيه‌ و توليدموادحيواني‌ يا محصولات‌ آنها (كه‌ممكن‌ است‌ در نتيجه‌ حيوانات‌ تلف‌شده‌ از بيماري‌ آلوده‌ شده‌ باشند) اتفاق‌مي‌افتد. متداولترين‌ منشأ شاربن‌صنعتي‌ پوست‌ يا چرم‌ و پشم‌ يا موي‌گوسفند و بز، پودر استخوان‌، خون‌ وگوشت‌ مي‌باشد.
    ۲ - شاربن‌ كشاورزي‌: درافرادي‌ كه‌ در تماس‌ با حيوان‌ آلوده‌هستند مانند دامدارن‌، دامپزشكان‌،چوپانان‌، كاركنان‌ آزمايشگاهها و به‌احتمال‌ قوي‌ كشاورزان‌ اتفاق‌ مي‌افتد.
    

پيشگيري‌ و كنترل‌:

یکی از راههای پیشگیری ، استفاده از واکسن است که در ایران تنها برای دامها استفاده می شود. لازم به ذکر است واکسن نوع حیوانی نباید برای انسان مورد استفاده قرار گیرد. در حال حاضر کشور آمریکا به علت شیوع این بیماری از واکسن انسانی علیه آن استفاده می کند. در صورتی که لباس و وسایل به عامل سیاه زخم آلوده شود، باید آنها را سوزاند. سطوح آلوده را می توان با استفاده از فرمالدئید ۱۰ درصد در آب و محلول کلروپراکسید هیدروژن ۳ درصد ضدعفونی کرد. در صورت آلودگی موها و بدن ، آنها را باید با شامپو و مواد شوینده کاملاً شستشو داد. برای درمان سیاه زخم پنی سیلین ، تتراسیکلین و فلوروکونیلون (سیپرو) تجویز می شود که می بایست حداقل ۲۴ ساعت قبل از شروع سپتی سمی داده شود. درمان آنتی بیوتیکی می تواند در کاهش ضایعات فرم پوستی بیماری سیاه زخم مؤثر باشد. در سیاه زخم تنفسی پس از ظهور علائم بیماری ، درمان تقریباً بی نتیجه است . تحقیقات انجام شده نشان می دهد، درمان میمون هایی که بلافاصله یک روز پس از تماس با اسپور این باکتری آنتی بیوتیک دریافت کرده اند، موفقیت آمیز بوده است .

    انجام‌ روشهاي‌ پيشگيري‌ به‌منظور كاهش‌ اشاعه‌ باسيلوس‌آنتراسيس‌ از لاشه‌ آلوده‌ شامل‌:
    ۱ - عدم‌ اجراي‌ كالبد شكافي‌حيوان‌ تلف‌ شده‌ مظنون‌ به‌ شاربن‌
    ۲ - سوزاندن‌ يا مدفون‌ ساختن‌عميق‌ لاشه‌هاي‌ مشكوك‌ و پوشاندن‌ آن‌با لايه‌اي‌ از آهك‌ زنده‌.
    ۳ - واكسيناسيون‌ تمامي‌ حيوانات‌حساس‌ و جداسازي‌ حيواناتي‌ كه‌ علايم‌بيماري‌ را نشان‌ مي‌دهند و درمان‌ آنهابا آنتي‌بيوتيك‌. (معمولا حيوانات‌ به‌مدت‌ ۲۱ روز بعد از آخرين‌ موردتلفات‌ ناشي‌ از شاربن‌ قرنطينه‌ شده‌ وبه‌ فاصله‌ ۲۴ روز پس‌ از واكسيناسيون‌با واكسنهاي‌ اسپور زنده‌ نبايستي‌ به‌كشتارگاه‌ اعزام‌ شوند).
    ۴ - ضدعفوني‌ كليه‌ فرآورده‌هاي‌دامي‌ مثل‌ پوست‌، پشم‌ و استخوان‌حيوانات‌ مشكوك‌.
    ۵ - رعايت‌ مسايل‌ بهداشتي‌ محيطكار و انجام‌ اقدامات‌ حفاظتي‌ جهت‌كارگراني‌ كه‌ با وسايل‌ و مواد مشكوك‌و آلوده‌ سر و كار دارند.
    ۶ - رعايت‌ اقدامات‌ احتياطي‌ دركشتارگاه‌.
    
درمان‌:
    در درمان‌ افراد مبتلا به‌ شاربن‌اهداف‌ زير مورد نظر مي‌باشد:
    ۱ - از بين‌ بردن‌ باكتري‌ در حداكثرسرعت‌ ممكن‌.
    ۲ - خنثي‌ ساختن‌ توكسين‌ باكتري‌

    با داروهاي‌ پني‌ سيلين‌،تتراسايكلين‌ها، اريترومايسين‌،كلرامفنيكل‌ به‌ طور موفقيت‌آميزي‌ دردرمان‌ شاربن‌ مورد استفاده مي گردد.

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 16:9 | مجيد ساري |


اگزماها از جمله شايعترين بيماري هاي پوست اگزماها هستند که نوعي پاسخ التهابي پوست به يکسري عوامل داخلي و خارجي بدن مي باشد و در همه سنين از نوزادي تا کهنسالي ديده مي شود و داراي تظاهرات مختلفي مي باشند .

* علائم شايع بيماري بصورت ضايعات قرمز پوسته دار خارش دار و گاهاْ داراي ترشح آبکي چسبناک مي باشند که با توجه به مراحل مختلف بيماري هر يک از علائم فوق مي تواند غالب باشد .
* عواملي نظیر زمينه ارثي ،‌بعضي عوامل قارچي و ميکروبي ، تغييرات فصلي و آب و هوايي ، گرد و غبار ، پاک کننده هاي صابوني و غيرصابوني ، مواد شيميايي ، برخي گياهان و مصرف برخي داروها بصورت موضعي يا خوراکي مي توانند در ايجاد يا تشديد اين بيماري نقش داشته باشند .
* موارد زير مثالهايي از انواع شايع اگزماها هستند :
اگزماي ناحيه قنداق در نوزادان و شيرخواران

اگزماي دست خانمهاي خانه دار
اگزماي ناشي از تماس با فلزات بدلي که بعلت حساسيت به آلياژ نيکل رخ مي دهد .
اگزماي دست در کارگران ساختماني که با سيمان سروکار دارند و بعلت حساسيت به کرومات ميباشد .
اگزماي پا ناشي از تماس با چرم کفش
اگزماي ناشي از حساسيت به نوعي قارچ مخمري که بصورت شوره و قرمزي سر و ضايعات قرمز و پوسته دار صورت تظاهر مي کند .
اصول کلي درمان اگزماها شامل پرهيز از عوامل ايجاد کننده و تشديد کننده و مصرف داروهاي لازم تحت نظر پزشک مي باشد .
بايد توجه داشت که در بعضي از انواع اگزماها ممکن است بيماري براي ساليان متمادي به درجاتي ادامه داشته باشد .

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 16:0 | مجيد ساري |


رئيس مركز مشاوره و مددكاري نيروي انتظامي از افزايش گرايش به مصرف شيشه در زنان خبر داد و گفت:‌ تبليغات نادرست و اشتباه،‌ مصرف شيشه را در زنان كشور رواج داده است.
محمد‌رضا حاجي‌لو در گفتگو با فارس  با اشاره به مصرف رو به افزايش زنان به مواد مخدر گفت: گرايش به شيشه در بين زنان به دليل تبليغات سوء‌ و نادرستي است كه از سوي موادفروشان صورت مي‌گيرد.
رئيس مركز مشاوره و مددكاري نيروي انتظامي با بيان اينكه در محيط‌هاي زنانه بيشترين تبليغات براي استفاده از شيشه است،‌ افزود: در اماكن زنانه همچون آرايشگاه‌ها و باشگاه‌‌هاي ورزشي به منظور رفع امراضي همچون افسردگي، لاغري و. ….. استفاده از اين مواد توصيه مي‌شود.
حاجي‌لو اظهار داشت:‌ شيشه از خانواده قرص‌هاي روانگران است و مصرف آن رفتارهايي همچون پرخاشگري و هنجارشكني را در پي دارد.
وي با بيان اينكه مصرف شيشه بيشتر در افراد مناطق پايين شهر شيوع دارد‌، گفت:‌ استفاده از شيشه در ملاء عام و در سطح جامعه در مناطق بالاي شهر كمتر مشهود است و بيشتر حالت پنهاني و مخفي دارد.
حاجي‌لو تصريح كرد: قيمت هر سوت شيشه در حدود ۱۲ هزار تومان است و اين مبلغ شايد براي اوايل مصرف خيلي زياد نباشد ولي به تدريج كه شخص به شيشه وابسته شد مجبور است براي مصرف روزي چندين سوت شيشه خريداري كند.
رئيس مركز مشاوره و مددكاري نيروي انتظامي تأكيد كرد: ‌مصرف شيشه در شهرستان‌هاي كوچك به نسبت كلان شهرها كمتر است ولي با روند روبه افزايش گرايش به شيشه نمي‌توان خيلي به اين آمار تكيه كرد.
وي روانگردي و عدم تعادل را بارزترين نوع رفتار در معتادان شيشه بيان كرد و گفت: ‌بسياري از معتادان به شيشه خود را معتاد ندانسته و هنگامي كه براي مشاوره ارجاع داده مي‌شوند در صدد تكذيب اين حقيقت هستند.
رئيس مركز مشاوره و مددكاري نيروي انتظامي خاطرنشان كرد:‌ متوسط سن معتادان زن به شيشه ۱۹تا ۲۷ سال است كه متأسفانه بيشتر اين معتادان به منظور حفظ اندام و جلوگيري از چاقي به شيشه روي آورده ولي بعد از مدت كمي كاملاً به آن وابسته مي‌شوند.
بر اساس گزارش ناجا به نقل از موسسه داريوش كه در سال ۸۶ صورت گرفته است،‌ حدود يك ميليون و ۲۰۰ هزار معتاد در كشور وجود دارد كه ۵درصد آنان را زنان تشكيل مي‌دهد، ۶۵درصد معتادان به روش دودي استعمال مي‌كنند،‌۱۲درصد تزريقي هستند،‌ ۳۸درصد هروئين تزريق نمي‌كنند و ۲۰ درصد مصرف‌كنندگان كراك ايراني يا هروئين فشرده هستند. حتي ۲۰درصد مصرف كنندگان شيشه نيز اين ماده شيميايي را تزريق مي‌كنند.‌
بر اساس اين گزارش ميانگين مصرف و مبلغ هزينه كرد هر معتاد به طور متوسط‌ هر ماه ۱۸۶ هزار تومان است اما اين ميزان از هزار تومان تا ۵ ميليون تومان متغير است .

سونامي «شيشه» شروع شده است
مسئول سازمان مردم نهاد كنگره ۶۰ گفت: سونامي اعتياد به «شيشه» در كشور شروع شده است، پيش قراول‌هاي اين سونامي همه جا هستند، شيشه يك ديوانه‌خانه سيار است كه عامل همسركشي، قتل، جنايت و متلاشي شدن خانواده‌هاست.
حسين دژاكام، مسئول و نگهبان كنگره ۶۰ كه در زمينه بهبود و اصلاح معتادان فعاليت مي‌كند ، افزود: متاسفانه درچند سال اخير شاهد گرايش و رواج مصرف شيشه در كشور هستيم اما هنوز عمق اين فاجعه به درستي درك نشده است، ما با يك سونامي مواجه هستيم، كه اصلاً قابل مقايسه به ترياك يا حتي هروئين نيست.
وي گفت: كسي كه مصرف كننده شيشه شد، ديگر هيچ چيز جلودارش نيست، نه گراني اين ماده و نه روشهاي ترك و درمان اعتياد، قيمت هر گرم شيشه ۸۰ تا ۱۰۰ هزار تومان است اما مصرف كننده براي هر بار مصرف نيم سوت شيشه كه معادل ۵ هزار تومان است تهيه مي‌كند، اولين بار حتي اين مبلغ را هم نمي‌پردازد، چون به دعوت رفقا مصرف مي‌كند.
وي افزود: دفعه بعد ۵ هزار تومان را براي نيم سوت شيشه مي‌پردازد، بعد كه معتاد شد، براي تامين مخارج اعتيادش به هر كاري دست مي‌زند، به اين ترتيب به وادي خريد و فروش و معامله شيشه مي‌افتد و به فروشنده تبديل مي‌شود، اين طوري هم خرج خودش را تامين مي‌كند و هم مشتري جور مي‌كند به اين ترتيب گراني شيشه هيچ مانعي براي اعتياد به آن نيست.
وي گفت: مصرف كننده شيشه خود را معتاد هم نمي‌‌داند، مي‌گويد من كه ترياكي نيستم، درحالي كه تخريب آن اصلاً با ترياك قابل مقايسه نيست، حالا ما چسبيده‌ايم به اينكه ورود شربت ترياك قبح مصرف را از بين مي‌برد، البته دسترسي به شربت ترياك نبايد آسان باشد اما بايد در مراكز خاصي با تجويز پزشك در اختيار معتادان قرار گيرد، اين كار نيازمند طراحي يك ساز و كار مشخص و آموزش به مردم و معتادان است و متخصصان هم بايد در اين زمينه آموزش كافي ببينند و بر اساس يك پروتكل مشخص كار كنند.
وي افزود: شربت ترياك و متادون بايد مثل ديازپام در داروخانه ها با تجويز پزشك توزيع شود و گر نه همان طور كه متادون وارد بازار آزاد شده است و چندين برابر قيمت به فروش مي‌رسد، شربت ترياك هم به صورت قاچاق وارد بازار مي‌شود، مواد تقلبي هم به اسم آن فروخته مي‌شود و ديگر امكان كنترل آن نخواهد بود.

پيش از اين محمد اسماعيل عليپور، رئيس مركز ترك اعتياد تهران به خبرنگار فارس گفته بود: مصرف ماده« شيشه» به شدت در جامعه در حال افزايش است، برخلاف تصور، شيشه به شدت اعتياد آور است، اعتياد به اين ماده محرك هيچ راه درماني ندارد و فرد را به مرز خودكشي و همسركشي مي‌كشاند.
وي با ابراز نگراني جدي از روند گسترش ماده اعتياد‌آور شيشه در كشور، افزود: شيشه يك ماده محرك و از خانواده آمفتامين‌هاست، متاسفانه بسياري از مصرف كنندگان اين ماده تصور مي‌كنند، شيشه اعتياد آور نيست اما اين ماده به شدت اعتياد آور است و حتي مصرف تفنني آن نيز فرد را معتاد مي‌كنند.
وي گفت: شيشه علاوه بر اينكه اعتياد آور است به شدت فرد مصرف‌كننده را دچار وابستگي فكري و رواني‌ مي‌كند و شواهدي كه در معتادان به اين ماده مشاهده شده است، نشان داده است كه عوارض مصرف اين ماده بسيار بيشتر از هروئين و كراك است.
وي افزود: اعتياد به شيشه هيچ‌گونه روش درماني ندارد و در هيچ جاي دنيا نيز تاكنون روش درمان دارويي براي اعتياد به اين ماده خطرناك پيدا نشده است، نه متادون و نه بوپرنورفين كه داروهاي شناخته شده درمان جايگزين براي هروئين، كراك و ترياك شناخته شده‌اند، در درمان اعتياد به شيشه تاثيري ندارند،فقط مي‌توان از درمان هاي غير دارويي مانند روان درماني و مشاوره براي اين افراد استفاده كرد كه تاثير اين روش‌ها نيز در درمان اعتياد به شيشه بسيار كم است.
عليپور گفت: ماده شيشه كه امروزه در ايران توليد مي‌شود، معمولاً به صورت دست ساز در خانه‌ها توليد مي‌شود و متاسفانه شدت توهم و هذيان در مصرف كنندگان شيشه ايراني به مراتب بيش از آن چيزي است كه در گزارش‌هاي بين‌المللي اعلام شده است.
وي ادامه داد: مهمترين اثر ناشي از مصرف شيشه اين است كه معتادان به اين ماده را دچار بدبيني نسبت به اطرافيان و به خصوص همسر مي كند و در مواد متعددي كه حداقل ۲ نفرشان بيمار خود من بودند شاهد بودم كه فردي اقدام به همسركشي كرده و بعد از اين كار اعلام كرده كه من مي‌دانستم كه زنم خطايي مرتكب نشده اما بعد از مصرف شيشه انگار فردي در ذهن من مي‌گفت همسرت را بكش.
اين روانپزشك اضافه كرد: متاسفانه شاهد اين هستيم كه تعداد زيادي از معتادان به ترياك، هروئين و كراك كه تحت درمان با متادون بودند، به مصرف شيشه رو آورده‌اند و به اين ترتيب روند درمان آنها نيز شكست خورده است.
وي گفت: مصرف شيشه باعث اختلال در عملكرد شغلي، خانوادگي و اجتماعي فرد مي‌شود، به شدت عملكرد مغز و روان فرد را تخريب مي‌كند، پرخاشگري و عصبيت از جمله عوارض حتمي مصرف اين ماده است.
وي افزود: برخي به اشتباه تصور مي‌كنند كه مصرف شيشه باعث بي اشتهايي و لاغري مي‌شود، درحالي كه مصرف اين ماده تا ۴۸ ساعت فرد را دچار بي اشتهايي، بي خوابي و عصبيت مي‌كند و بعد از آن به شدت فرد دچار پرخوري، پرخوابي و اشتهاي زياد مي‌شود و افسردگي و حتي تمايل به خودكشي نيز به دنبال آن بروز مي‌كند.
وي گفت: براي لاغري داروهاي خاصي كه مجوز وزارت بهداشت و FDA را دارند در بازار وجود دارد كه آن هم بايد پس از مشورت با پزشك يا متخصص تغذيه و در كنار رژيم غذايي مناسب استفاده شود و گر نه مصرف سم چون باعث ضعف بدن و لاغري مي‌شود روش مناسبي براي اين كار نيست.
وي تاكيد كرد: اعتياد به شيشه هيچ روش درماني ندارد.

تغییر الگوی مصرف مواد مخدر از سنتی به مواد صنعتی و شیمیایی و استفاده از قرصهای روانگردان تهدیدی جدی است که کشور ایران  را با بحران مواجه کرده است.

 شناسایی بیش از ۴۰۰ هزار انواع قرص روانگردان طی سال جاری در کشور ، نشان از گرایش نسل امروز به مصرف مخدرهای شیمیایی و صنعتی دارد و این در حالی است که مضرات این گونه مخدرها ، به مراتب بیشتر و ناگوارتر از مخدرهای سنتی است. به عقیده پزشکان ، مصرف یک ماده که باعث شود فرد به مصرف دوباره آن روی بیاورد ، می تواند به عنوان ماده اعتیاد آور تلقی شود و از همین رو ، مخدرهای صنعتی نیز از این قاعده مستثنی نیستند.

امروزه مواد مخدر به عنوان یکی از پرسودترین تجارت های غیر قانونی در جهان مطرح است و گردش مالی سالانه آن بین ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ میلیارد دلار برآورد شده است.

مخدرهای صنعتی در واقع ترکیبی از مخدرهای سنتی با مواد شیمیایی هستند. برای نمونه مخدر سنتی مانند تریاک تنها سستی زا و یا ماده ای همچون حشیش توهم زاست اما مخدر صنعتی مانند شیشه ، اثری ترکیبی از توهم زایی و تحرک بخشی دارد ، این در حالی است که هریک از این تاثیرها در مخدرهای سنتی بر عهده یک ماده بوده که اکنون در نوع صنعتی با تجمیع خاصیت ها ، به شکل متقابل مشکل و ضررها نیز به یکباره بر روی فرد عارض می شوند.

مخدرهای جدید به علت ترکیب شیمیایی که دارند ، سیستم مرکزی اعصاب را تحریک کرده و باعث بروز نوعی تشنج و حرکات غیر قابل کنترل به همراه تعریق ، گشادی مردمک چشم و در مجموع ، کنش های شدید رفتاری می شوند.

بر خلاف مخدرهای افیونی مانند تریاک که عموما آرام بخش هستند و استعمال کننده را به سمت سکون و کندی حرکت می برند ، مخدرهای نوین با تحریک های مغزی که دارند ، به فرد انرژی مضاعف می دهند. این تحرک زایی و افزایش انرژی ها پس از استعمال ، سبب می شود تا جوانان نسبت به چنین موادی گرایش بیشتری پیدا کنند.

از دیگر تاثیرات مخدرهای صنعتی ، ایجاد اختلال در سیستم پردازش مغزی فرد است. این حالت به گونه ای است که مصرف کننده به دلیل توهمی که در آن به سر می برد ، صدای های گوشخراش ، حرکت های تند و… را کاملا عادی می پندارد.

در کنار انواع مخدرهای صنعتی مثل کراک ، شیشه ، کریستال و… ، می توان از مصرف “پان” به عنوان خوشبو کننده دهان و قرص نشاط آور در بین دانشجویان و دانش ‌آموزان نگران بود که موجب سرطان لثه ، روده بزرگ و بیماری هپاتیت در مصرف ‌کننده می ‌شود.

مخدرهای شیمیایی با بیش فعال کردن بخشی از مغز ، به فرد توانایی کاذب و زودگذر اندیشیدن به چند موضوع را می دهند و شخص با انباشت فکرهای گوناگون به شکل همزمان ، دچار توهم می شود و در یک لحظه به نتیجه دارا بودن توانایی در پرواز از روی برجی بلند می رساند.

برخلاف مخدرهایی مانند تریاک که با تاثیر آرام کنندگی که بر مصرف کننده می گذارند ، وی را به سوی بی تفاوتی در برابر کنش های جامعه وا می دارند ، مخدرهای صنعتی باعث واکنش های شدید رفتاری فرد در برابر توهم های ذهنی می شوند.

در مخدرهای صنعتی که جدید هم هستند ، نیاز به داشتن اطلاعات دو چندان است. در این میان ، با توجه به نبود آشنایی کافی با مخدرهای نوین ، مسئله آموزش جایگاهی اساسی دارد. در صورت عدم تجهیز اطلاعاتی نیروهای درگیر با این مسئله ، ممکن است جلوی یک سری رفتار مجرمانه توسط مجریان قانون گرفته نشود و خسارت های جبران ناپذیری به جامعه وارد شود.

به گفته سرهنگ علی سماواتی ، رئیس مرکز آموزش پلیس مبارزه با مواد مخدر نیروی انتظامی ، یکی از بحث های مهم در مبارزه با مواد مخدر ، داشتن آگاهی لازم برای مواجه و از بین بردن آن است.

وی می گوید: هم اکنون علاوه بر آموزش دوره ای کارکنان ناجا ، در صورت نیاز ویژه برخی استانها که پس از کار کارشناسی مشخص شده ضعف هایی دارند ، آموزش های لازم با اعزام نیرو داده می شود.

این مقام آموزشی مواد مخدر ناجا ، با اشاره به اینکه اعتیاد چهارمین بحران بشریت به حساب می آید ، می افزاید: باید تمامی مسئولان و برنامه ریزان در زمینه کاهش تقاضای مواد به ویژه مخدرهای صنعتی تلاش ویژه ای کنند ؛ زیرا با برخورد فیزیکی نمی توان تمام حجم مقابله با این معضل را انجام داد.

همسایگی ایران با افغانستان و افزایش کشت خشخاش در این کشور تهدیدی جدی برای کشور است ، به طوری که افزایش تعداد معتادان و از سوی دیگر گسترش کشت خشخاش تا سطح ۶ هزار و ۱۰۰ تن در افغانستان ، نشان از برنامه ‌ریزی های خارجی برای افزایش سطح اعتیاد در این منطقه است. وجود مرزهای طولانی با کشورهای افغانستان و پاکستان ، کشور ما را در معرض خطرات بسیاری قرار داده و همه اینها مبیین این ضرورت است که باید راهکارهای نوینی برای مقابله با مواد مخدر پیش بینی شود.

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور ایران ؛ تغییر الگوی مصرف مواد مخدر از مواد سنتی از قبیل تریاک ، حشیش و هروئین به مواد صنعتی و شیمیایی و استفاده از قرص های روان گردان را تهدیدی جدی می داند و می گوید: رشد روز افزون مواد مخدر شیمیایی جوامع امروز را با بحران مواجه کرده است.

دکتر فداحسین مالکی می افزاید: مسئولان برای مقابله و پیشگیری از گرایش جوانان به این مواد نیازمند استفاده از تمام توان علمی و فرهنگی کشور هستند.

وی با اشاره به اینکه ، جایگزینی مواد مخدر صنعتی و شیمیایی به جای مواد مخدر سنتی تهدیدات جدی را به دنبال دارد ، می گوید: استفاده از مواد مخدر سنتی در کشور با اقدامات مفیدی که انجام شده کاهش یافته اما گرایش به مواد شیمیایی رو به افزایش است.

مالکی با بیان این مطلب که رسانه‌ ها و دستگاههای فرهنگی نقش به سزایی در پیشگیری و استفاده از این مواد برعهده دارند ، می افزاید: برای پیشگیری و مقابله با مصرف مواد مخدر باید خانواده ‌ها و والدین را درگیر این موضوع کرد.

اعتیاد و مواد مخدر مرز نمی شناسد و در مبارزه با آنها نباید به مخدرهای سنتی اکتفا کرد ؛ زیرا هر فردی که در فرایند اعتیاد قرار بگیرد ، ممکن است آلوده به یکی از ماده های تخدیری (چه سنتی - چه نوین) شود. تبلیغات و آگاه سازی ، نقش بسیار مهمی در کاهش تقاضا دارند. باید اعتیاد را به همه شناساند. در این صورت ، بسیاری به علت عارضه های ناشی از این سم مهلک ، ممکن است مصرف این مخدرهای جدید را کنار بگذارند.

از آنجا که ترک استفاده ماده مخدر از سوی فرد استعمال کننده دارای ۴ مرحله تمایل برای ترک ، سم زدایی ، روان درمانی و ایجاد تغییر نگرش است و برخی مرحله های آن مانند سم زدایی ممکن است تا یک سال نیز ظول بکشد ؛ ترک مخدر صنعتی  در این مدت طولانی ، کار بسیار دشواری است و باید چاره بهتری برای رویارویی با آن اندیشید. تجربه نشان داده است که متاسفانه به رغم تلاش های فراوانی که برای بازگرداندن معتادان انجام می شود ، درصد بسیار ناچیزی از آنها از چرخه درمان سربلند بیرون می آیند.

لذا ، بهترین راه مقابله با مخدرهای نوین ، آشنا کردن شهروندان با خطرهای وحشتناک استفاده و آموزش نوجوانان برای روبرو شدن درست با آنها توسط آگاهی دهی همه جانبه است.

کارشناس ارشد آموزش مرکز آموزش پلیس مبازره با مواد مخدر ناجا می گوید: در اطلاع رسانی مواد مخدر به ویژه نوع صنعتی آن ، نباید صرفا کارشناسان و دست اندرکاران را مورد توجه قرار داد و از قشر نوجوان و جوان جامعه غافل شد. از اینکه در مورد قرص اکس ، شیشه و… در کتاب دانش آموزان صحبت شود ، نباید واههمه داشت ؛ زیرا اگر ما از عنوان شدن این موضوع بترسیم و آنها را بیان نکنیم ، قاچاقچی و مواد فروش محل بدون ترس و نگرانی اطلاعات غلطش را در اختیار نوجوانان قرار می دهد.

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 15:56 | مجيد ساري |

 
 
آيا مصرف روزانه يک يا دو يا ده قرص ويتامين ، مواد معدني و يا ساير مکمل ها صحيح است ؟

تصميم گيري در مورد اينکه آيا از مکمل هاي ويتاميني استفاده شود و در اين صورت هم از چه مکملي استفاده شود روز به روز سخت تر مي شود . به نظر مي رسد در هر روز يک مطالعه جديدي در مورد اين مواد انجام شده که باعث ابهام بيشتر در مورد نقش اين مکمل ها در سلامتي ما مي شود .
* روزي يک عدد
اگر چه افراد مبتلا به بيماريهاي خاص ممکن است به مکمل هاي بيشتري احتياج داشته باشند ، اما متخصصين عقيده دارند که تقريباً تمام افراد از مصرف روزي يک عدد مولتي ويتامين داراي مواد معدني سود خواهند برد .
حتي در صورت استفاده از بهترين رژيم غذايي نمي توان تمامي بيش از ۴۰ ماده غذايي مورد نياز روزانه بدن را بطور کامل تأمين کرد . تخمين زده مي شود که فقط ۳ درصد افراد به اندازه کافي توصيه هاي تغذيه اي را بطور کامل رعايت مي کنند و روشن است که وضعيت کلي بيشتر ررژيم هاي غذايي را مي توان با مصرف روزانه يک عدد قرص مولتي ويتامين مينرال بهبود بخشيد .
و بدين منظور لزومي در استفاده از مارک هاي مشهور وجود ندارد و يک مارک ژنريک بهمان خوبي مارک هاي مشهور مي باشد . براي انتخاب مارک مناسب اجزاء تشکيل دهنده روي بسته را با ساير مارک ها مقايسه کرده و به دنبال قرص هائي باشيد که تا ۱۰۰ درصد نياز روزانه بيشتر ويتامين ها و مواد معدني را تأمين کنند .
* خيلي زياد از يک چيز خوب
يکي از مسائل مبتلابه در مورد ويتامين ها و مواد معدني مصرف بيش از حد آنها مي باشد . متخصصين تغذيه سالهاست که در مورد خطرات مصرف بيش از حد ويتامين ها ومواد معدني هشدار داده اند ، بخصوص در مورد ويتامين هاي محلول در چربي ( ويتامين K,E,D,A ) که به راحتي از بدن دفع نمي شوند .
افرادي که روز خود را با يک نوشيدني ويتاميني شروع مي کنند ، در طول روز شکلاتهاي انرژي زا و غذاهاي غني شده مصرف مي کنند و معجوني از مکمل هاي مختلف را مي خورند در معرض ابتلا به مسموميت هاي شديد با ويتامين و مواد معدني هستند .
از طرف ديگر مصرف روزانه يک عدد مولتي ويتامين شما را د رمعرض خطر مسموميت قرار نخواهد داد . احتمال کمبودهاي تغذيه اي بسيار بيشتر از خطر مصرف بيش از حد ويتامين ومواد معدني است .
* اول غذا
متخصصين اعتقاد دارند که اين نکته را بايد در ذهن داشت که مکمل ها براي بهبودي ونه جايگزيني يک رژيم صحيح است . دليل اين مسئله نيز وجود موادي بيشتر از مواد معدني و ويتامين در غذاست .
بهتر است که مواد مغذي را از غذاها بدست بياوريم تا مکمل ها ، چون ترکيبات مهمي مثل فيبرها و مواد شيميائي گياهي که در غذا هست در يک قرص وجود ندارد . مرتباً اثرات مفيد مواد مختلف موجود در غذا بر روي سلامتي انسان کشف مي شود . براي مثال محققين اخيراً دريافته اند که آنتي اکسيدانهاي موجود در بعضي از ميوه ها و سبزيهاي روشن در مقابل آرتريت از انسان محافظت مي کنند .
در چه مواردی باید ویتامین مصرف شود ؟
براي زنان حامله و شيرده ، مصرف ويتامين در دوران حاملگي باعث وجود مواد تغذيه اي کافي براي اطمينان از رشد و تکامل جنين و يا طفل شيرخوار مي شود . اسيدفوليک هم قبل از حاملگي و هم در طي حاملگي براي پيشگيري از نقايص مادرزادي بسيار مهم است .
سيگاريها نياز به مصرف ويتامين C اضافي دارند . اين نياز را مي توان با استفاده از يک مکمل و يا مصرف غذاهاي غني از ويتامين C ، ميوه هاي ترش ، فلفل قرمز ، توت فرنگي ، بروکلي و گوجه فرنگي تأمين کرد .
افرادي که رژيم مي گيرند ممکن است در صورت انتخاب غذاهاي اشتباه دچار کمبود مواد غذائي شوند . بهترين استراتژي خوردن حداقل سه وعده غذا در روز و انتخاب غذاهاي غني مثل ميوه ، سبزيجات ، غلات کامل و لبنيات کم چرب مي باشد . براي پوشاندن کمبودهاي تغذيه اي ، هوشمندانه ترين روش مصرف يک عدد مولتي ويتامين است .
اگر شما دچار يک بيماري مزمن هستيد مصرف روزانه يک عدد مولتي ويتامين روش مطمئني است . با پزشک خود در مورد برآورده شدن تمامي نيازهاي تغذيه اي تان مشورت کنيد .
اگر شما گياهخوار هستيد رژيم غذائي مخصوص شما نشان ميدهد که به چه مکمل هائي نياز داريد . گياهخواراني که اصلاً از محصولات حيواني استفاده نمي کنند بايد توجه خاصي به پروتئين ، آهن ، روي ، کلسيم ، ريبوفلاوين ، ويتامين هاي A,D,B۱۲ و يد داشته باشند . کمبود اينگونه مواد تغذيه اي را مي توان با طراحي يک روش تغذيه اي مناسب و شامل مکمل ها برطرف کرد .
۲- آیا  تمامي افراد از مصرف روزانه يک عدد مولتي ويتامين مينرال سود مي برند .
يک مولتي ويتامين پايه و متناسب با سن و جنس تأمين کننده ويتامين ها و مواد معدني مورد نياز براي برطرف کردن کمبودهاي تغذيه اي رژيم غذائي شماست . اکثر قرصهاي مولتي ويتامين تا ۱۰۰ درصد نياز روزانه شما به مواد تغذيه اي را که در اين قرص ها وجود دارد برطرف مي کند . البته استثناءهايي وجود دارد ، کلسيم و منيزم مورد نياز براي برطرف نمودن نياز روزانه ۱۰۰ درصد در يک قرص مولتي ويتامين بسيار حجيم مي باشد .
در صورتي که روزانه سه وعده از محصولات لبني يا غذاهاي غني از کلسيم استفاده نمي کنيد احتمالاً نيازمند مصرف کلسيم اضافي خواهيد بود اما اکثريت رژيم هاي غذائي صحيح که شامل اسفناج ، ماهي و آجيل باشند منيزيوم کافي را تأمين مي کنند .
آیا برای تکميل رژيم غذائي روزانه يک قرص مولتي ويتامين و مصرف غذاهاي غني شده ضررت  دارد ؟
تعداد بسيار معدودي از غذاهاي غني شده در بازار وجود دارند که ۱۰۰ درصد نياز روزانه شما به مواد تغذيه اي را مرتفع سازند . هميشه يک حاشيه اطمينان در قرصهاي مولتي ويتامين وجود دارد و بنابراين استفاده همزمان از يک عدد مولتي ويتامين و غذاهاي غني شده مجاز است .
ایا ويتامين ها و مواد معدني تاريخ انقضاء دارند ؟

تمام شيشه هاي مواد مکمل بايد داراي تاريخ انقضاء باشند هنگام خريد اين تاريخ را بررسي کرده و مطمئن شويد که مي توانيد تمامي آنرا قبل از تاريخ انقضاء مصرف کنيد . در غيراينصورت مي توانيد مولتي ويتامين با شيشه هاي کوچکتر خريداري نمائيد .  
آیا می توان در هر سني بدون مصرف مکمل ها سالم باشيم ؟
شما مي توانيد تمام مواد تغذيه اي خود را از يک رژيم غذايي صحيح بدست آوريد ولي مسئله در اين است که اکثريت افراد اين کار را نمي کنند . براي اطمينان از وضعيت تغذيه اي خود حداکثر تلاشتان را براي استفاده از يک رژيم غذايي مناسب بعمل آورده و مصرف روزانه يک عدد مولتي ويتامين را بصورت يک عادت درآوريد .

در چه زماني از روز بايد مکمل مصرف شود ؟

مصرف مکمل ها با غذا توصيه مي شود و بهترين حالت مصرف مکمل با حجيم ترين وعده غذايي است تا جذب را به حداکثر رسانده و مانع از ناراحتي معده شود . البته بهترين زمان مصرف مکمل براي شما زماني است که بصورت مستمر مصرف مکمل را به ياد داشته باشيد .
آیا مکمل ها مي توانند انرژي لازم برای بدن را تامین کنند ؟

عليرغم ادعاهاي ذکر شده بر روي بعضي از برچسب ها ، تنها راه بدست آوردن انرژي از طريق کربوهيدراتها ، پروتئينها و يا چربي هاست . ويتامين ها و مواد معدني انرژي را تأمين نمي کنند . معمولاً توصيه مي شود از يک مولتي ويتامين پايه استفاده شده و از مکمل هاي داراي گياهان و يا مواد شيميائي اضافي که ادعاي افزايش انرژي مي کنند پرهيز شود .
آیا ورزشکاران نياز به مکمل هاي ويژه اي جهت بهبود عملکرد خود دارند ؟

ورزشکاراني که کالري کافي براي پوشش نيازهاي تغذيه اي خود دريافت مي کنند تمام مواد تغذيه اي مورد نياز خود را در اين رژيم پيدا مي کنند و مدارک نسبتاً کمي در جهت عملکرد بهبود عملکرد ورزشکاران به وسيله ويتامين ها و مواد معدني اضافه وجود دارد

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 15:52 | مجيد ساري |


مطالعات نشان مي‌دهد: مصرف مقادير كافي ويتامين D در پيشگيري از بروز بيماري ديابت موثر است.

بر اساس اين مطالعات هم چنين علائم و مشكلات ناشي از بيماري ديابت در افراد مبتلا با مصرف اين ويتامين كاهش پيدا مي‌كند. اين پژوهش يك بازبيني علمي است كه از سوي محققان دانشكده پرستاري شيكاگو مارسلا نيهوف در دانشگاه لويولا صورت گرفته و در نشريه «مربي ديابت» به چاپ رسيده است.

دكتر سوپنكوفر، دستيار اين پژوهش و استاد دانشگاه لويولا در اين باره خاطرنشان كرد:

ويتامين D مزاياي فراواني براي حفظ سلامت انسان و هم چنين در موارد خاص پيشگيري يا مقابله با برخي از بيماريهاي مزمن دارد. اين مقاله در واقع تاكيد بيشتر بر نقش اين ماده مغذي در پيشگيري يا كنترل عدم تحمل گلوكز و در نتيجه كنترل ديابت دارد.

نويسندگان اين مقاله تحقيقاتي آشكار ساختند كه در يكي از پژوهشهاي بازبيني شده اطلاعات مربوط به ۳۰۰۰ بيمار مبتلا به ديابت نوع اول مورد ارزيابي قرار گرفته و دريافته‌اند كه در صورت مصرف مكمل‌هاي ويتامين D علائم و خطر بيماري در افراد فوق كاهش مي‌يابد.

آنها همچنين تاكيد كردند كه مطالعات نظارتي روي بيماران مبتلا به ديابت نوع دوم نيز نشان داد كه استفاه از اين مكمل در كنترل ديابت و جلوگيري از پيشرفت آن نقش مهمي ايفا مي‌كند.

از سوي ديگر دكتر جوآن كوبا، استاديار باليني ديابت در دانشگاه لويولا در اين رابطه اظهار داشت: كنترل كمبود ويتامين D مي‌تواند روشي ساده و كم هزينه براي بهبود كنترل قند خون و جلوگيري از بروز مشكلات و ناراحتي‌هاي جدي ناشي از ديابت باشد.

اين محققان تاكيد كردند كه رژيم غذايي به تنهايي نمي‌تواند براي تامين ويتامين D بدن كافي باشد و بنابراين بايد از مكمل‌ها نيز استفاده كرد.


جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 15:44 | مجيد ساري |



نیاز انسان به غذا یکی از احتیاجات ذاتی یا فیزیولوژیک است که مهمترین عامل بقای زندگی و طول عمر می باشد.احتیاج به غذا دائمی است و ارگانیسم را مجبور میکند تا برای بدست آوردن غذا و رفع گرسنگی کوشش کند.
تغذیه صحیح و متعادل نه تنها پدیده رشد را میسر می سازد و به تندرستی و طول عمر می انجامد،بلکه با تاثیر بر روی اعصاب و روان سبب رشد فکری و نمو نیروهای روانی می گردد.
تر کیب شیمیائی غذای انسان باید شامل پروتئین ها، چربی ها، کربوهیدرات ها، مواد معدنی ، ویتامین وآب باشد تا رشد و سلامت یاخته های بدن تامین شود.این مواد با تغییراتی که در لوله گوارش حاصل میکند قابل جذب می شوند و برای تامین احتیاجات حیاتی مورد استفاده یاخته های بدن قرار میگیرند.

غذا به ماده جامد یا مایعی گفته میشود که بعد از خوردن و هضم شدن ایجاد حرارت و انرژی کرده و موجب ترمیم بافتها ،رشد و نمو و تنظیم اعمال حیاتی می گردد.
تمام موجودات زنده برای آنکه بتوانند به زندگی خود ادامه دهند ،احتیاج به غذا دارند.خواه این موجود زنده انسان باشد یا یک حیوان و یا حتی یک موجود بسیار کوچک ذره بینی مانند میکروب و.....
از طرفی هر روز تعدادی از سلولهای بدن می میرندو باید سلولهای تازه جای آنها را بگیرند برای این منظور باید سلولها مواد لازم را از غذا بدست آورند.همچنین حفظ گرمای طبیعی بدن -که در موقع سلامت همیشه ثابت است-،مبارزه با میکروب ها و عوامل بیماری زا،رشد روزانه مو و ناخن،کار قلب و دستگاه تنفس ،حرکات بدن،قدرت کار و فعالیت انسان و حتی کارهای فکری هم در گروی دریافت کافی مواد غذائی میباشد.
معمولا غذائی که انسان مصرف میکند از مواد مختلفی تشکیل شده است که عبارتند از:
مواد قندی و نشاسته ای یا کربوهیدرات هاو مواد چربی که انرژی زاهستند و انرژی روزانه را تامین میکنند، مواد پروتئین جهت نگهداری و ترمیم بافتها و ساختتن بافتهای جدید لازم است، ویتامین و مواد معدنی و آب انرژی زا نیستند- کالری ندارند-ولی برای رشد طبیعی مورد نیاز می باشند.دریافت ناکافی آنها باعث بروز کندی رشد،اختلالات خونی وعدم استحکام استخوانها میشود.

تاریخچه تغذیه


تا اوایل قرن نوزدهم مفهوم غذاخوردن فقط پرکردن شکم بود و احساس گرسنگی بشر را وادار می‌کرد تا آنچه را در دسترس خود می‌دید بدون توجه به کمیت و کیفیت آن مصرف کند.
شهرنشینی و تشکیل اجتماعات باعث ایجاد تغییرات زیادی در طرز تغذیه بشر شده است. اولین اجتماعات و شهرها در بین‌النهرین، آسیای باختری، مصر و یونان بوجود آمدند. شهرنشینهای اولیه کشاورزی و دامپروری را به خوبی می‌دانستند و برای تغذیه خود از محصولات متنوع استفاده می‌کردند.ایران نخستین کشور جهان است که انسان اولیه در آن به کشاورزی و پرورش دام پرداخته است. (دو تن از متخصصین به نامهای آرتور کیت و دکتر ارنست هرتسفیلد در کتابی به نام صنایع ایران ثابت کرده‌اند که کشاورزی و تمدن از فلات ایران شروع شده است). در حفاریهایی که در بعضی از نقاط ایران نظیر شوشتر، دامغان ، تخت جمشید و تپة سیلک کاشان به عمل آمده نشان می دهد که تاریخ کشاورزی در ایران متجاوز از 6000 هزار سال است .

تاریخچة تغذیه در یونان نشان می‌دهد که مردم یونان باستان برای تغذیه اهمیت زیادی قائل بودند و این جمله به آنان منسوب است که : " برای تقویت روح هرگز جسم را نباید فراموش کرد و باید مردم را با ورزش و غذای مناسب تربیت کرد ." شواهد نشان می‌دهد که در زمانهای قدیم مردم یونان بیشتر از گیاهان تغذیه می‌کردند و مصرف گوشت گوسفند، پرندگان، شکر، لبنیات و ماهی نیز در بین بعضی از طبقات اجتماع معمول بوده است. همچنین روغن زیتون را بسیار دوست داشته و مصرف می‌کرده‌اند.

در روم قدیم مردم کشاورزی می‌کردند و از غلات، بقولات و میوه و بعضی از انواع سبزیها تغذیه می‌کردند. غلات غذای اصلی آنها را تشکیل می‌داد و مصرف گوشت منحصر به طبقة اشراف بود.
در دورانهای بعد یعنی پس از استقرار امپراطوری در روم وضع تغذیة مردم تغییر کرد و رومیان بعد از فتوحات مختلف از تغذیة مردم سرزمینهای فتح شده تقلید کرده و در این راه جانب افراط می‌پیمودند. البته این طرز تغذیه مربوط به طبقات مرفه و اعیان بود درحالیکه مردم عادی تغذیة ساده‌ای داشتند. در این زمان حتی کتب آشپزی نیز در روم منتشر شده که کتاب Deipnosphistae اثر Athenaeus در قرن دوم میلادی چاپ شده و طرز تهیه غذاهای گوشتی، سبزیها و اطلاعات دیگری در آن شرح داده شده است.

در مورد رژیمهای غذایی آغاز پیدایش آن به لوحه ای متعلق به سال 1900 قبل از میلاد مسیح در ناحیه سومر مربوط میشود که در آن برنامه غذایی یک کودک نوشته شده و در حال حاضر در موزه باستان شناسی استانبول نگهداری میشود .

طی دورانهای مختلف تاریخ و از دیدگاه مذاهب گوناگون، رژیمهای غذایی حائز اهمیت بسیار بوده و در بسیاری از کتب مذهبی مطالبی در زمینة تغذیه در دوران بارداری، شیردهی و روزه منعکس شده است. بقراط غالباً نصایح و توصیه‌هایی در زمینة مصرف یا عدم مصرف بعضی از غذاها به بیماران خود می‌کرده است و اکثر پزشکان یونان باستان رژیم درمانی را به عنوان بخش مهمی از معالجة بیماریها بکار می‌بردند.

زکریای رازی که از دید عدة زیادی پدر علم تغذیه و رژیمهای غذایی کودک شناخته شده توصیه‌های مختلفی در زمینة رژیمهای غذایی دارد. همچنین در کتاب حفظ الصحه اثر اسرف بن محمد در زمینة تغذیه و رژیم در دوران مختلف زندگی مطالبی سودمند عنوان شده است.

با وجود اهمیت زیاد این رشته در حفظ سلامت انسان از گذشته تا حال داشته ، ولی تا سالهای پایان وضعیت زندگی استاد درجنگ جهانی اول هیچ سازمانی که رسما در این زمینه فعالیت کند وجود نداشت ، تا اینکه در سال 1917 نخستین انجمن مربوط به رژیم دانان توسط گروهی از کارشناسان تغذیه آمریکا تاسیس شد . این انجمن برای اولین بار مجله علمی رژیم شناسان را در سال 1925 منتشر کرد . و به تدریج دامنه فعالیت خود را در زمینه مدیریت خدمات غذایی مراکز تغذیه توسعه داد .

فارغ التحصیلان این رشته که رژیم‌شناس (Dietition) نامیده میشوند ، باید تمام اطلاعات و دانش خود را در راه کمک به برقراری وبهبود سلامت بشر بکار گیرند .

اصطلاح رژیم درمانی یا درمان با رژیم (Diet-therapy) به معنای استفاده از رژیم غذایی نه فقط برای بیماران بلکه برای افراد سالم نیز می‌باشد. بدین معنی که افراد سالم نیز باید به نوبة خود از رژیم غذایی مناسب استفاده کنند تا بدین وسیله از ابتلا به سوء‌تغذیه مصون مانده و از سلامت کامل برخوردار شوند.

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 15:24 | مجيد ساري |


داروسازی یا فارماکولوژی عبارتست از: مطالعه واکنش متقابل داروها (یا مواد شیمیایی) و موجودات زنده که منجر به ایجاد اثرات زیست‌شناسی این ترکیبات می‌گردد. و دارو (Drug) در درمان بیماری و تشخیص و یا پیشگیری از بیماریها به کار می‌رود. داروها ممکن است منشاء گیاهی (مانند بلادونا) و یا منشاء معدنی (مانند کلسیم) و یا منشاء حیوانی (مانند انسولین) و یا منشاء شیمیایی (مانند آسپرین) داشته باشند.

علوم مرتبط داروسازی

  • علوم پایه پزشکی و داروسازی: علوم مرتبط و علوم اضافه شده
  • آناتومی: مطالعه ساختمان فیزیکی موجودات زنده می‌باشد. در مقابل آناتومی ماکروسکوپی یا آناتومی گیاهی، سیتولوژی و هیستولوژی یا بافت شناسی، درباره ساختمانهای میکروسکوپی می‌باشند.
  • شیمی حیات: مطالعه شیمی موجود در موجودات زنده، بخصوص درباره ساختمان و عملکرد اجزا شیمیائی آنها می‌باشد.
  • بایواثیک: میدان مطالعه‌ای از جنبه فلسفه و مذهب در مورد ارتباط بیولوژی، علم، داروسازی و اخلاق می‌باشد.
  • بایواستاتیک
  • سلول شناسی: مطالعه میکروسکوپی یاخته‌های منفرد می‌باشد.
  • امبریولوژِی یا جنین شناسی: مطالعه توسعه اولیه موجودات زنده می‌باشد.
  • اپیدمولوژی: مطالعه دموگرافی روند بیماری می‌باشد، و شامل مطالعه همه‌گیریها می‌باشد، هر چند به این محدود نمی‌شود.
  • سلامت عمومی
  • ژنتیک: مطالعه ژنها، و نقش آنها در توارث بیولوژیکی.
  • هیستولوژی: مطالعه ساختمانهای بافتهای بیولوژی با میکروسکوپ نوری و میکروسکوپ الکترونی می‌باشد.
  • ایمنی شناسی: مطالعه سیستم ایمنی می‌باشد، که به طور مثال در انسان شامل سیستم ایمنی مادرزادی و ... می‌باشد.
  • میکروبیولوژی: مطالعه میکروارگانیزمها است که شامل protozoa، باکتری ، fungi و ویروسها می‌باشد.
  • عصب شناسی: موضوعی است که به بررسی مکانیسمهای اثر دارو، پاسخ بدن به دارو را روشن می‌کند.

داروسازی صنعتی (چگونگی تهیه داروها)

تولید دارو در مقیاس بسیار زیاد را "داروسازی صنعتی"می‌نامند. وقتی یک ماده شیمیایی که احتمال دارد اثر دارویی داشته باشد و در آزمایشگاه سنتز شد، برای آزمایشهای بالینی حیوانی و انسانی فرستاده می‌شود، از آنجایی که این آزمایشها بر روی تعداد محدودی صورت می‌پذیرد، مقدار داوری لازم را در همان آزمایشگاه می‌توان تهیه نمود. وقتی یک دارو از تمامی آزمایشهای بالینی موفق بیرون آمد و اجازه ورود به بازار را گرفت، باید آن را در مقادیر خیلی زیاد یا اصطلاحا در مقیاس صنعتی تولید نمود. این اولین مرحله دشوار کار است، چرا که در بسیاری از موارد روشهای آزمایشگاهی، برای مقادیر بسیار زیاد قابل اجرا نیستند و باید برای یک تولید در مقیاس صنعتی یک روش خاص صنعتی پیدا کرد.

بارها دیده شده است، سنتر جسم در آزمایشگاه با راندمان بسیار بالا انجام گرفته ولی چندین سال طول کشیده تا روش صنعتی آن بدست آید و چه بسا آن دارو برای تولید صنعتی مقرون به صرفه تشخیص داده نشده است. پس برای تبدیل یک سنتز آزمایشگاهی به تولید صنعتی تحقیقات جدید را باید از ابتدا شروع کرد. مدیریت یک کارخانه پس از تعیین روشهای تولید صنعتی یک دارو، پا به مرحله بعدی می‌گذارد که مرحله تهیه مواد اولیه برای تولید صنعتی یک داروی خاص می‌باشد. مهمترین ماده، همان ماده شیمیایی است که اثر دارویی دارد و اصطلاحا آن را "ماده موثر" می‌نامند. به دلایل گوناگون فیزیک و اینکه دارو به چه شکلی (قرص، کپسول، شربت و..) باید تهیه شود، مواد دیگری را همراه ماده موثر می‌کنند. که آنها را "مواد جانبی" می‌نامند. حال این مساله که ماه موثر و مواد جانبی چگونه و به چه نسبت باید با هم مخلوط شوند تا یک شکل دارویی با شرایط مناسب را بدست آورند، خود فصلی جدید در تحقیقات است، که یک کارخانه یا خود مستقیما به نتیجه می‌رسد و یا روشهای دیگر کارخانجات را از آنها خریداری می‌نماید، همچنانکه کارخانه‌های تولید مستقیم ماده موثره می‌تواند آن را از مراکز دیگر خریداری نماید.

در سفارش تهیه مواد اولیه تمامی مواد از قبیل ماده موثره و مواد جانبی در نظر گرفته می‌شوند. البته خرید مواد نیز مسائل مربوط به خود را دارد. مساله بسیار مهم در امر سفارش و خرید، در نظر گرفتن زمان است. چون برنامه تهیه مواد اولیه معمولا چندین ماه به طول می‌انجامد، باید دقت نمود تا زمان سفارش متناسب با زمان‌بندی تولید باشد. مثلا اگر تهیه مواد اولیه تولید یک دارو شش ماه طول می‌کشد، باید شش ماه قبل از تاریخ تولید طبق زمان‌بندی، سفارش مواد انجام شود. البته کارخانجات معمولا در هر مرتبه سفارش مواد، برای تولیدات دو تا سه سال خود، ماده را تهیه می‌نماید. هنگامی که تمامی مواد اولیه موجود باشد، کار تولید را می‌توان شروع کرد. تولید، با توجه به خصوصیات فیزیکی و شیمیایی ماده موثره و مواد جانبی و همچنین شکل دارویی که باید تولید شود، می‌تواند به روشهای گوناگون و با دستگاههای متفاوتی صورت پذیرد. به همین علت کارخانجات به بخشهای کوچکتری تقسیم می‌شوند و هر بخش مسئول تهیه یک نوع فرآورده است. مثل بخشهای قرص، کپسول، شربت، محلولهای تزریقی، کرم و پماد، آمپول و ... .

داروسازی بالینی

داروسازی بالینی یکی از شاخه‌های داروسازی است که در ایران از رشته‌های تخصصی داروسازی محسوب می‌شود و بیشتر در زمینه مشاوره دارویی برای پزشکان فعالیت دارد. پزشکان متخصص می‌توانند پاسخ سوالات تخصصی دارویی خود را از داروسازان بالینی دریافت کنند. این رشته نیز مانند رشته پزشکی به زیر شاخه‌های متعدد از قبیل کودکان، عفونی، داخلی، مراقبتهای ویژه و غیره تقسیم می‌شود. امروزه در دنیا به تعداد تخصصهای پزشکی موجود، تخصصهای داروسازی بالینی به وجود آمده است. هدف از این رشته "مصرف بهینه دارو" یا به عبارتی جایگزین نمودن داروهای تجویز شده با داروهای بهتر، کاهش مصرف اقلام دارویی، تغییر مقادیر مصرف دارو (کم یا زیاد کردن مقدار مصرف دارو) می‌باشد. مصرف بهینه فقط کم مصرف کردن نیست بلکه درست مصرف کردن است.

برخی از وظایف این گروه از متخصصین عبارتند از: بررسی تاریخچه دارویی بیمار، نظارت بر مصرف صحیح دارو توسط بیمار، بررسی عوارض جانبی داروها و گزارش آنها، پیگیری غلظتهای دارویی در بیماران برای جلوگیری از مسمومیتها، دستیابی به دوز صحیح درمانی (پایش) و کم کردن مدت بستری شدن بیماران و ارائه مشاوره دارویی به پزشکان.

داروسازی رشته‌ای بالینی است، زیرا داروساز با بیمار سروکار دارد و آخرین حلقه زنجیره درمانی است. داروخانه محلی است که در آنجا داروساز می‌تواند اطلاعات لازم را در اختیار بیمار قرار دهد تا با مصرف صحیح دارو به نتیجه مطلوب درمانی دست یابد. از همین رو، یکی از اهداف گروه داروسازی در دراز مدت این است که دوره عمومی داروسازی را به سمت داروسازی بالینی سوق دهد تا داروسازانی که به مردم خدمات دارویی ارائه می‌دهند، کارآیی لازم برای پاسخگویی به سوالات بالینی بیماران را داشته باشند و در ضمن بتوانند با پزشکان ارتباط بهتری برقرار کنند و تبادل نظر نزدیکتری با پزشکان و سایر حرف پزشکی داشته باشند. اینها همه، با تغییر در آموزش داروسازی مقدور خواهد بود. در برنامه‌ریزی آموزش داروسازی، که دو سال گذشته مورد بازنگری قرار گرفته است، آموزش موادی تحت عنوان "داروسازی جامعه‌نگر" منظور شده است که در آینده به اجرا در خواهد آمد.

داروساز بالینی می‌تواند خدمات بسیاری در سطح بیمارستانها ارائه دهد. در حال حاضر در کشور ما در برخی از بیمارستانهای تهران از جمله بیمارستان دکتر شریعتی، بیمارستان روزبه و تا حدودی در بیمارستان امام خمینی این خدمات با همکاری پزشکان و داروسازان ارائه می‌شوند.
مشکل داروسازی در کشور ما عدم توسعه داروسازی بیمارستانی است. داروخانه‌ها، بیشتر شبیه انبار دارویی هستند و بیمارستانها برای ارائه خدمات دارویی در داروخانه‌هایشان سرمایه‌گذاری نکرده‌اند، در نتیجه این موضوع در ارائه خدمات بالینی اثر منفی به جای گذاشته است، زیرا برای داشتن خدمات دارویی بالینی خوب، ناچار به داشتن داروخانه بیمارستانی خوب و همچنین داروساز بیمارستانی هستیم. قابل ذکر است که با سرمایه گذاری روی داروسازی بالینی و داروسازی بیمارستانی به دلیل کاهش مدت بستری بیمار در بیمارستان، بازگشت نیروی کار به جامعه، و مصرف بهینه دارو و کاهش هزینه‌های دارویی، در کل هزینه‌های درمانی کاسته خواهد شد.

تاریخچه داروسازی در ایران

  • در سال 1335 رشته داروسازی از دانشکده پزشکی، داروسازی دندانپزشکی، داروسازی و دندانپزشکی جدا شد و به صورت رشته ای مستقل در رئیس این دانشکده دکتر مهدی نامدار بود.
  • از سال 1342 به بعد نظام آموزش داروسازی که از نظام فرانسوی اقتباس شده بود به نظام آمریکایی تبدیل شد و از سال تحصیلی 1343-1342 دروس این رشته به صورت واحدهای درسی ارائه گردیدند.
  • از سال 1350 به بعد دوره تحصیلی در دانشکده‌های داروسازی به صورت 6 سال پیوسته تصویب شد که به فارغ التحصیلان پس از گذراندن پایان نامه تحقیقاتی درجه دکترای داروسازی داده میشود.

راههای تجویز دارو

داروها ممکن است از راههای مختلفی که در زیر گفته شده است تجویز شود.
از راه زیرزبانی: قرص و یا قطره
از راه رکتوم یا واژن: شیاف ، محلول
از راه استمعال موضعی: مالیدنی، قطره (چشم و گوش و بینی)
از راه استشناقی: (اسپری، اینهالر و …)

بیشتر داروها را پزشک پس از شنیدن شرح حال بیماران از زبان خود بیمار و معاینه او، تجویز می‌شود، و برخی داروها نیز هستند که بدون نیاز به نسخة پزشک در اختیار بیماران گذارده می‌شوند مانند برخی مسکنها (مانند استامینوفن، …) و ویتامینها و بعضی شربتهای سرفه، قابل ذکر است که بیمارانی که داروها را بدون نسخه پزشک خریداری می‌نمایند اطلاع درستی از آنها ندارند و چه بسا دارویی را نابجا به کار برند و یا به علت ندانستن اثر جانبی آن دستخوش عوارض ناگواری شوند، بنابراین نباید خودسرانه و بدون مشورت با پزشک دارو مصرف کرد یا داروی خود را به دیگران توصیه کرد. لازم به ذکر است پس از مطالعه این کیف و پی بردن به اثرهای مفید درمانی و اثرهای سوء جانبی داروها، مجاز نیستند که بر اساس این اطلاعات دارویی که بر اساس این اطلاعات دارویی برای خود و دیگران تجویز کنند.
جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 15:10 | مجيد ساري |





مقدمه

پس از گذراندن شش سال دوره عمومی دندانپزشکی و ارائه پایان نامه , فارغ التحصیل شده و با مدرک دکترای دندانپزشکی کلیه خدمات عمومی دندانپزشکی را ارائه می‌نماید. از جمله انواع ترمیم‌های دندانی , روت کانال تراپی, ارتودنسی‌های ثابت و متحرک, درمان بیماریهای دهان و دندانها , ساخت انواع پروتزهای دندانی , جراحیهای دهان و دندانها , تشخیص و درمان بیماریها.

رشته‌های تخصصی دندانپزشکی

اندودنتیکس (تخصص درمان ریشه دندان)

تخصصی از دندانپزشکی است که علوم پایه و کلینیکی آن شامل تشخیص، پیشگیری و درمان بیماریها وصدمات پالپ و بافتهای اطراف ریشه مرتبط با پالپ می باشد. درمان پالپ دندان با نامهای روت کانال، اندو ، عصب کشی و ... شناخته می‌شود که این معمولترین درمانی است که توسط متخصصین این رشته انجام می‌شود. بیان اینکه دندانی احتیاج به معالجه ریشه دارد و یا به اصطلاح عامیانه عصب کُشی یا عصب کِشی شود در بسیاری از بیماران ایجاد هراس و اضطراب می‌کند و اغلب ترس آنها ناشی از مطالب نادرستی است که در این زمینه شنیده‌اند. بسیاری از بیمارانی که جهت خلاصی از درد فوراً اقدام به کشیدن آن نموده اند، بعداً پشیمان شده و آرزو می‌کنند که ای کاش با معالجه ریشه، دندان را نجات داده بودند. خصوصاً آنهایی که جهت جایگزینی آن دندانها با پروتزهای ثابت از هزینه گران این خدمات آگاهی می‌یابند.

پاتولوژی فک و دهان و صورت (آسیب شناسی)

علمی است که علت، ویژگیها، نحوه عملکرد و تأثیربیماریهای مرتبط با ناحیه فک و دهان و صورت را کشف و بررسی می‌نماید. کار در این رشته شامل تحقیق وتشخیص بیماریها با استفاده از معاینات کلینیکی، رادیوگرافی، میکروسکوپی، بیوشیمیایی و ... می‌باشد.

رادیولوژی فک و دهان وصورت

تخصصی از دندانپزشکی است که با تهیه و تفسیر تصاویر و اطلاعات بااستفاده از اشعه‌های تابان به تشخیص و کنترل بیماریها و ناهنجاریهای فک و دهان و صورت می‌پردازد.

جراحی فک و دهان و صورت

تخصصی در دندانپزشکی است که شامل تشخیص، جراحی و درمانهای کمکی بیماریها، صدمات و نقایص عملکردی و زیبایی بافتهای نرم و سخت ناحیه دهان و فک و صورت می‌باشد.

ارتودنتیکس (متخصص ارتودنسی)

این تخصص بخشی از دندانپزشکی است که در ارتباط با کنترل، هدایت و تصحیح بافتهای دهانی صورتی در حال رویش یا بالغ می‌باشد مثل وضعیتهایی که نیاز به جابجایی دندانها دارد، تصحیح روابط نامناسب فکی و دندانی، تنظیم و تصحیح روابط بین دندانها و استخوانهای سر و صورت. مسئولیت اصلی ارتودنتیست، تشخیص، پیشگیری، تفسیر و درمان انواع جفت شدن غلط دندانها و تغییرات بافتهای مجاور آنها می‌باشد.

دندانپزشکی کودکان

یک تخصص دندانپزشکی است که محدوده آن را سن فرد تعیین می‌کند. پیشگیری و درمان بیماریهای دهان و دندان از دوران نوزادی و کودکی تا بلوغ به عهده متخصص این رشته است. کودکان نیازمند مراقبتهای ویژه سلامتی نیز توسط متخصص این رشته درمان می‌شوند. همچنین دندانهای شیری، عادت مکیدن انگشت و پستانک، سیلانت (مواد مسدودکننده شیارهای دندان)، فضانگهدار و روکش دندان شیری (SSC) جزو این بخش است.

پریودنتیکس (تخصص بیماریهای لثه و بافتهای نگه دارنده دندان)

این تخصص به پیشگیری و درمان بیماریهای بافتهای حمایت کننده مجاور دندانها و حفظ سلامت، عملکرد و زیبایی این ساختارها (لثه، استخوان فک و ...) می‌پردازد. مراقبتهای لازم بعد از جراحی لثه و کشیدن دندان، پریودونتیت (پیوره)، لثه سالم , ژنژیویت (آماس لثه) و جرم گیری و همچنین بیماریهای لثه در اینتخصص دنبال می‌شود.

پرستودنتیکس (تخصص پروتزهای دندانی)

شاخه‌ای از دندانپزشکی است که به بازسازی و حفظ عملکرد دهان، راحتی، سلامتی و زیبایی بیمار می‌پردازد. بازسازی و ترمیم دندانهای طبیعی و یا جایگزینی دندانها و بافتهای فکی- صورتی از دست رفته با جایگزینهای مصنوعی، در حیطه عملکرد این رشته است. این تخصص در دو بخش پروتز ثابت و پروتز متحرک است.

دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی

تخصصی در دندانپزشکی است که به امر ترمیم و بازسازی دندانهای طبیعی و تأمین زیبایی ظاهری دندانهای فرد می‌پردازد. ارتودنسی، انواع ترمیم‌های دندانی، ترمیم همرنگ دندان، سفید کردن دندانهای زنده، آمالگام و بعضی تصورات غلط در مورد آمالگام در این تخصص انجام می‌شود.

تشخیص و بیماریهای دهان

تخصصی در دندانپزشکی است که به امر تشخیص ناهنجاریها و بیماریهای بافتهای نرم و سخت دهان می‌پردازد. این بیماریها ممکن است ویژه حفره دهان باشد و یا بخشی از یک بیماری عمومی که علایم آن در ناحیه دهان بروز کرده است. آفت کوچک، گازگرفتگی گونه، بوی بد دهان، خشکی دهان، تغییرات دهانی همراه با افزایش سن، فلوروزیس، دندان قروچه (براکسیزم)، سرطان دهان و ... در این شاخه مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 15:5 | مجيد ساري |


اناتومي چشم:

     

كليات

كار اصلي چشم آن است كه نورهايي را كه از خارج دريافت مي كند طوري روي پرده شبكيه متمركز كند كه تصوير دقيقي از شيء مورد نظر روي پرده شبكيه ايجاد شود. شبكيه اين تصاوير را به صورت پيام هاي عصبي به مغز ارسال مي كند و اين پيام ها در مغز تفسير مي شوند. بنابراين براي واضح ديدن، قبل از هرچيز لازم است كه نور به طور دقيق روي پرده شبكيه متمركز شود.

ساختمان چشم شبيه يك كره است. در قسمت جلوي اين كره يك پنجره شفاف به نام قرنيه وجود دارد. نور از محيط خارج وارد قرنيه شده پس از عبور از مردمك به عدسي مي رسد. عدسي نور را به صورت دقيق روي شبكيه متمركز مي كند تا تصوير واضحي بر روي شبكيه ايجاد شود.

براي آنكه اشياء به صورت دقيق و واضح ديده شوند لازم است مسيري كه نور در چشم طي مي كند شفاف باشد و قرنيه و عدسي نور را درست روي شبكيه متمركز كنند.

پلك

وقتي جسم نوك تيزي به چشم ما نزديك مي شود ما بي اختيار پلك ها را مي بنديم. پلك ها در حقيقت ساختمان هاي تمايز يافته اي از جنس پوست و عضلات زير پوستي هستند كه وظيفه محافظت از چشم ها را بر عهده دارند. مژه ها مثل يك صافي از ورود گرد و غبار و ذرات مختلف به داخل چشم جلوگيري مي كنند. خود پلك ها دو وظيفه مهم دارند: اول آنكه مثل يك ديوار دفاعي جلوي قسمت عمده اي از كره چشم را مي گيرند و از كره چشم محافظت مي كنند، دوم آنكه پلك ها هر 5 تا 10 ثانيه يك بار باز و بسته مي شوند كه اين امر به شسته شدن ميكروب ها و ذرات خارجي از سطح چشم كمك مي كنند و در حقيقت سطح چشم را جارو مي كند. به علاوه باز و بسته شدن پلك ها به توزيع يكنواخت اشك بر روي كره چشم كمك مي كند.

ملتحمه

ملتحمه يك لايه شفاف محافظ است كه سطح داخلي پلك ها و روي سفيدي كره چشم را مي پوشاند. در ملتحمه رگ هاي خوني و گلبول هاي سفيد به مقدار زيادي وجود دارد. اين رگ ها و سلول هاي دفاعي تا حد زيادي از ورود ميكروب ها و عوامل بيماري زا به قسمت هاي عمقي چشم جلوگيري مي كند. به علاوه ترشحات ملتحمه سطح چشم را نرم و مرطوب نگه مي دارد و در حقيقت سطح چشم را روغنكاري مي كند كه اين امر باعث آسان تر شدن حركات چشم در جهات مختلف مي شود.

قرنيه

قرنيه قسمت شفاف جلوي كره چشم است كه از پشت آن ساختمان هاي داخلي تر كره چشم مثل عنبيه و مردمك ديده مي شود. قرنيه چشم را مي توان به شيشه پنجره تشبيه كرد. همانطور كه اگر شيشه پنجره كثيف باشد اشياء بيرون تار ديده مي شوند، اگر بر روي قرنيه كسي لكه يا كدورتي وجود داشته باشد فرد اشياء را تار مي بيند. به علاوه همانطور كه از پشت يك شيشه موجدار يا مشجر اشياء كج و كوله و ناصاف ديده مي شوند. در صورتي كه سطح قرنيه ناهموار باشد اشياء  ناصاف و تار ديده مي شوند.

البته قرنيه انسان يك تفاوت مهم با شيشه پنجره دارد و آن هم اينكه شيشه پنجره يك سطح صاف است در حاليكه قرنيه بخشي از يك كره است. اين ساختمان كروي باعث مي شود كه قرنيه چشم مثل يك ذره بين عمل كند و نورهايي را كه از محيط خارج وارد كره چشم مي شوند به صورت پرتوهاي همگرا درآورد كه تصوير واضحي روي شبكيه ايجاد كنند. البته در همه افراد اين امر به صورت دقيق اتفاق نمي افتد. مثلاً اگر انحناي قرنيه كسي بيشتر از حد طبيعي باشد تصاوير به جاي آنكه روي پرده شبكيه بيفتد در جلوي پرده شبكيه تشكيل مي شود. چنين فردي نزديك بين (ميوپ) است. همچنين اگر انحناي قرنيه كسي كمتر از حد طبيعي باشد تصاوير به جاي آنكه روي پرده شبكيه بيفتند در پشت آن تشكيل مي شوند. چنين فردي دوربين (هيپروپ) است. به طوري كه مي بينيم قرنيه افراد نقش مهمي در تعيين دوربيني يا نزديك بيني يا شماره چشم افراد دارد. به همين علت اكثر روش هاي جراحي براي اصلاح ديد و شماره عينك روي اين بخش از چشم انجام مي گيرد. مثلاً در روش هاي ليزر (PRK)، ليزيك(LASIK)، لازك(LASEK) و جراحي با تيغه الماس (RK) مقدار انحناي قرنيه تغيير مي كند و شماره چشم فرد اصلاح مي شود. همچنين استفاده از لنز تماسي (كنتاكت لنز) كمك مي كند كه انحناي قرنيه فرد موقتاً به اندازه مطلوب برسد و ديد فرد اصلاح شود.

عنبيه و مردمك

عنبيه بخش رنگي پشت قرنيه است كه رنگ چشم افراد را تعيين مي كند. رنگ اين بخش در چشم افراد مختلف متفاوت است و از آبي و سبز تا عسلي و قهوه اي تغيير مي كند. در وسط عنبيه سوراخي به نام مردمك وجود دارد كه مقدار نور وارد شده به چشم را تنظيم مي كند. كار مردمك مثل پرده اي است كه پشت پنجره آويزان شده و نور ورودي به اتاق را كم و زياد مي كند. همانطور كه وقتي نور خارج شديد و زياد باشد، پرده را مي بنديم تا نور كمتري به اتاق وارد شود، وقتي چشم در محيط پر نور قرار مي گيرد مردمك تنگ مي شود تا مقدار نور كمتري وارد چشم شود. به همين صورت وقتي چشم در محيط كم نور قرار مي گيرد مردمك گشاد مي شود تا نور بيشتري وارد چشم شود.

اتاق قدامي

اتاق قدامي فضاي كوچكي است كه بين قرنيه و عنبيه قرار دارد. در اين فضا مايعي به نام زلاليه جريان دارد كه به شستشو و تغذيه بافت هاي داخل چشم كمك مي كند. همانطور كه در يك استخر براي پاك ماندن استخر مرتباً مقداري آب خارج مي شود و به جاي آن آب تصفيه شده وارد مي شود، در چشم هم مرتباً مقداري از مايع زلاليه خارج مي شود و مايع زلاليه جديدي كه در چشم توليد شده است جايگزين آن مي شود. اگر به هر دليلي تعادل بين توليد و خروج اين مايع به هم بخورد مقدار مايع زلاليه در چشم افزايش پيدا مي كند و فشار داخل كره چشم از حد طبيعي بيشتر مي شود. (مقدار طبيعي فشار چشم در افراد بالغ بين 10 تا 21 ميلي متر جيوه است). بالا رفتن فشار چشم به پرده شبكيه و عصب بينايي آسيب مي زند و باعث بيماري آب سياه يا گلوكوم مي شود.

عدسي

عدسي يك ساختمان شفاف در پشت عنبيه است كه در متمركز كردن دقيق پرتوهاي نور بر روي شبكيه به قرنيه كمك مي كند. ضخامت عدسي چشم در شرايط مختلف تغيير مي كند و بسته به آنكه شيء مورد نظر در چه فاصله اي از فرد قرار داشته باشد ضخامت عدسي كم و زياد مي شود. بنابراين فرد مي تواند اشياء را در فواصل مختلف (از بي نهايت تا حدود 20 سانتي متري و گاهي نزديك تر) به طور واضح ببيند. هرچه سن افراد بيشتر مي شود قدرت تغيير شكل عدسي كمتر مي شود به طوري كه در حدود سن 40 سالگي قدرت تغيير شكل عدسي آنقدر كم مي شود كه اكثر افراد براي ديدن اشياء نزديك و انجام كارهايي مثل مطالعه و خياطي به عينك كمكي براي ديد نزديك (عينك مطالعه) نياز پيدا مي كنند. اين همان حالتي است كه به آن پير چشمي گفته مي شود.

با گذشت سن علاوه بر آنكه قدرت تغيير شكل عدسي كم مي شود ميزان شفافيت عدسي هم كم مي شود. گاهي كدورت عدسي آنقدر زياد مي شود كه مثل پرده اي ديد فرد را تار مي كند. اين كدورت عدسي را اصطلاحاً آب مرواريد يا كاتاراكت مي گويند.

زجاجيه

زجاجيه مايع ژله مانند شفافي است كه داخل كره چشم را پر مي كند و به آن شكل مي دهد. زجاجيه از پشت عدسي تا روي پرده شبكيه وجود دارد. با گذشت سن ساختمان ژله مانند زجاجيه تغيير مي كند و در بعضي جاها حالت آبكي پيدا مي كند. در اين حال بعضي قسمت هاي زجاجيه شفافيت خود را از دست داده و سايه اي روي پرده شبكيه مي اندازند كه فرد آن را به صورت اجسام شناور كوچكي مي بيند كه مثل مگس در ميدان بينايي بالا و پايين مي روند. اين حالت اصطلاحاً مگس پران گفته مي شود.

شبكيه

شبكيه يك پرده نازك حساس به نور (شبيه فيلم عكاسي) است كه در عقب كره چشم قرار دارد. پرتوهاي نوري كه به شبكيه برخورد مي كنند به پيام هاي عصبي تبديل مي شوند كه از طريق عصب بينايي به مغز منتقل مي شوند و در مغز تفسير مي شوند.

در شبكيه انسان انواع مختلفي از سلول هاي گيرنده نوري وجود دارد كه ميزان حساسيت آن ها به نور متفاوت است. گيرنده هاي نوري استوانه اي بيشتر براي ديد در محيط هاي تاريك به كار مي روند. گيرنده هاي مخروطي براي تشخيص رنگ و جزئيات ظريف تمايز يافته اند. ترتيب قرار گيري اين سلول ها در شبكيه طوري است كه در ناحيه مركزي شبكيه (ماكولا) تعداد گيرنده هاي مخروطي بيشتر است. بنابراين وقتي فردي به صورت مستقيم به شيئي نگاه مي كند تصوير آن شيء مستقيماً روي ماكولا در جايي مي افتد كه تعداد سلول هاي مخروطي بيشتر است و در نتيجه شيء با وضوح بيشتري مشاهده مي شود.

مشيميه

مشيميه پرده نازك سياه رنگي است كه دور شبكيه را احاطه كرده است. اين پرده تعداد زيادي رگ هاي خوني دارد كه مواد غذايي را به بخش هايي از شبكيه مي رساند. به علاوه سلول هاي اين لايه حاوي تعداد زيادي رنگ دانه سياه ملانين است كه رنگ سياهي به اين بخش از چشم مي دهد. وجود رنگ سياه مانع از انعكاس نورهاي اضافي در داخل كره چشم مي شود و به تشكيل تصوير واضحتر كمك مي كند.

صلبيه

صلبيه بخش سفيد رنگ نسبتاً محكمي است كه دورتا دور كره چشم به جز قرنيه را مي پوشاند و از ساختمان هاي داخل كره چشم محافظت مي كند. اين بخش از چشم اثر مستقيمي در فرايند بينايي ندارد و در واقع مثل يك اسكلت خارجي از كره چشم محافظت مي كند.

عصب بينايي

عصب بينايي كه رابط كره چشم و مغز مي باشد از عقب كره چشم خارج مي شود و از طريق سوراخي در استخوان پروانه اي جمجمه به مغز مي رسد. اين عصب پيام هاي بينايي را به مغز ارسال مي كند و اين پيام ها در مغز تفسير مي شوند.

عضلات چشم

براي آنكه ما بتوانيم اشياء را در جهات مختلف ببينيم لازم است بتوانيم چشم را در جهات مختلف بالا، پايين، چپ و راست بچرخانيم. حركات كره چشم در هر چشم به وسيله 6 عضله كوچك كه به اطراف كره چشم مي چسبد كنترل مي شود. بيماري اين عضلات و يا عدم هماهنگي آن ها مي تواند به انحراف چشم يا لوچي منجر شود.




جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 14:53 | مجيد ساري |

خون موجود در بدن آدمی توسط شریانها و سرخرگ ها که به صورت لوله های قابل انعطافی هستند از قلب به اعضاء بدن منتقل شده و پس از تغذیه بخشهای مختلف به وسیله سیاهرگ ها به قلب باز می گردد و این جریان به طور مرتب در بدن انسان برقرار است؛ خون جاری در بدن، به دیواره رگ ها به ویژه سرخرگ ها نیرویی وارد می کند که به آن فشار خون می گویند.
در بررسی فشار خون دو نوع اندازه گیری صورت می گیرد؛ یکی فشاری که قلب به هنگام انقباض دارد و دیگری فشاری که قلب به هنگام انبساط (وقفه میان دو ضربان قلب) می یابد. اندازه فشار خون به طور معمول بین ۱۳۵-۱۲۰ بر روی ۸۵ یا پایین تر است. حال اگر در حالتی که خون در رگها جریان دارد به هر دلیلی فشاری بیش از فشار طبیعی بر دیواره رگها وارد بشود فرد گرفتار بیماری فشار خون بالا می شود. این بیماری بسیار خطرناک است زیرا گاهی اوقات تأثیرات مخرب آن در مرور زمان افزایش می یابد و اگر درمان نشود می تواند موجب سخت شدن و آسیب دیدن شریانها، نارسایی و سکته قلبی، سکته مغزی، نارسایی کلیه، فشار یا تورم در چشم ها شود.
نکته بسیار حائز اهمیت در ارتباط با این بیماری اینست که علائم آن ممکن است تا زمانی که فرد به شرایط حساس نرسیده باشد بروز نکنند که این مسئله باعث شده است گاهی از فشار خون به «کشنده آرام» یاد کنند.

براساس آمار تعداد مبتلایان به فشارخون را یک نفر از هر ۴ نفر تخمین می زنند و متأسفانه فشار خون دوسوم این افراد کاملا تحت کنترل نیست! فشار خون بالا درمردان شایعتر از زنان است (زنان ممکن است در هنگام حاملگی یا موقع مصرف قرص های ضدبارداری دچار فشار خون بالا شوند) این بیماری همچنین از نسلی به نسلی دیگر منتقل می شود و با افزایش سن نیز به دلیل کم شدن خاصیت ارتجاعی (انعطاف پذیر) شریان ها کم کم فشارخون افزایش می یابد.

همانطور که پیش تر اشاره کردیم برخی افراد زمانی پی می برند که فشار خون بالا دارند که با مشکل روبرو شده اند و این ناآگاهی از ابتلا به بیماری بسیار خطرناک است بنابراین اطلاع از بیماری فشارخون بالا و مسائل مرتبط با آن ضرورت بسیار دارد.

اندازه گیری فشار خون برای همه و حتی کودکان نیز باید انجام شود و مسلماً این کار برای افراد مبتلا به فشارخون- افرادیکه به دفعات متعدد (۲بار یا بیشتر) فشار خونشان بالاتر از ۱۴۰بر۹۰ میلیمتر جیوه خوانده شود- از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

طبق دستورالعمل های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بیماران مبتلا به فشارخون بالا باید حداقل ماهی یکبار فشارخون خود را بررسی و حداقل سه ماه یکبار توسط پزشک مربوطه ویزیت گردند؛ اکثر افراد مبتلا به فشارخون بالا تا زمانیکه صدمات ایجاد شده در بدن نمایان نشده اند هیچ نشانه یا علامتی ندارند به همین دلیل معاینات منظم در این افراد بسیار مهم است. بهتر است بدانید که علائم اصلی فشار خون بالا عبارتند از تنگی نفس، خون دماغ (بدون علت مشخص)، سردرد، سرگیجه و… البته باید توجه داشت که این علایم فقط ناشی از فشار خون بالا نیستند.
عوامل بسیار قادرند باعث ایجاد فشارخون در فرد شوند که برخی از این عوامل عبارت از: وراثت، چاقی، مصرف بالای الکل، مصرف بالای سدیم، استعمال دخانیات، افزایش سن و… همچنین عدم تحرک فیزیکی، استرس و فشارهای عصبی، مصرف کم پتاسیم و کلسیم و مقاومت در برابر انسولین نیز باعث بالا رفتن فشار خون در افراد می شود.

درمان اولیه یا قدم اول در درمان فشار خون بالا تغییر روش زندگی است؛ فشار خون بالایی که در مراحل اولیه قرار دارد و کمی بالاتر از حد نرمال است ممکن است با تغییر روش های زندگی کنترل شود. بسیاری از افراد مایلند بدون استفاده از دارو، فشار خون خود را کاهش دهند.

اغلب اوقات تغییر رژیم غذایی، فعالیت بدنی، کاهش استرس و… در رفع مشکل مؤثر است؛ تحقیقات ثابت کرده است که شیوع فشار خون بالا در مناطقی از جهان که مصرف نمک بالاست بیشتر است، با اولین پک به سیگار فشارخون- سیستولی- تا ۲۵ میلی متر جیوه افزایش می یابد (که علت آن آزاد شدن آدرنالین است)، فشار خون بالا در افراد چاق ۲ برابر افرادی که اضافه وزن ندارند و در محدوده وزن طبیعی هستند شایعتر است که در این موارد، کاهش اندک وزن نیز به پایین آوردن فشار خون کمک می کند.
نباید از نظر دور داشت افرادیکه فشارخون بالایی دارند برای درمان علاوه بر تغییر روند زندگی با روش هایی که ذکر شد به دارو درمانی هم نیاز دارند؛ بطور کلی دارو به بیمار کمک می کند تا آب و سدیم زیادی از بدن دفع کند، قلب با نیرو و دفعات کمتری کار کند و رگ های خونی کوچک باز شوند تا مقاومت در برابر جریان خون کم شود.

نکته مهم در ارتباط با دارو که بیمار باید به آن واقف باشد اینست که داروهای کاهنده فشار خون همانند دیگر داروها دارای عوارضی هستند؛ این عوارض می تواند بصورت سرگیجه در حالت ایستادن، اختلالات خواب، سرفه، خشکی دهان، سردرد، افسردگی، یبوست، کاهش و یا افزایش پتاسیم بدن و… بروز نمایند که لازم است بیماری که داروی ضد فشارخون مصرف می کند در صورت بروز این عوارض در کوتاهترین زمان جهت تغییر نوع دارو، دز مصرفی آن و… به پزشک معالج خود مراجعه نماید.
در پایان باید گفت که مطلب مهم در ارتباط با شیوه تغذیه برای افراد مبتلا به فشار خون بالا اینست که:
▪ افراد دچار پرفشاری، نیاز به کاهش دریافت سدیم دارند، پتاسیم و کلسیم اضافی نیز می تواند به کاهش فشارخون کمک کند؛ موز، زردآلو، انجیر، گریپ فروت، هلو، انگور و آلو میوه هایی سرشار از پتاسیم هستند و سیب زمینی، سیر، براکلی، کدو سبز، قارچ و گوجه فرنگی و سبزی ها سرشار از پتاسیم هستند. حبوبات نیز از این نظر غنی اند. میوه ها و سبزی ها دارای مقدار کم سدیم هستند و باید به وفور مصرف شوند.
▪ مصرف آب سالم و گوارا به میزان قابل توجهی در روز توصیه می شود. یک لیوان آب میوه رقیق شده با اندکی پودر ویتامین c، موجب بهبود عملکرد دستگاه ایمنی و ترمیم سرخرگ ها می شود.
▪ مصرف نان ها و مواد کربوهیدراتی تهیه شده از آردهای سفید و بدون سبوس (تصفیه شده) را به حداقل برسانید و از نان های سبوس دار به خصوص حاوی سبوس جو دو سر استفاده کنید.
▪ مصرف قند و شکر و سایر فرآورده های تهیه شده از آنها مثل نوشابه ها، مربا، ژله، شکلات، کیک ها و شیرینی ها را محدود یا حذف کنید.
▪ از مصرف غذاهای سرخ کرده یا غذاهایی که در درجه حرارت های بسیار بالا و یا به مدت زمان طولانی تهیه می شوند، خودداری کنید و به خاطر داشته باشید استفاده چندباره از روغن های آشپزی عاملی در بالا بردن فشار خون است.
▪ از مصرف مواد حاوی افزودنی ها و غذاهای فرایند شده که حاوی مقدار زیادی نمک و ادویه ها هستند، مثل انواع سوسیس و کالباس، غذاهای کنسروی، شورها، ترشی ها و چاشنی های کارخانه ای جداً خودداری کنید.
▪ به جای نمک می توانید از سبزیجات تازه یا خشک، ادویه جات مفید (زردچوبه- دارچین و…) پودر سیر و پیاز و آب لیموی تازه استفاده کنید.
▪ موادی مثل کره، خامه، مارگارین، دنبه، سس ها و روغن های جامد را از برنامه غذایی حذف کرده و به جای آنها از روغن زیتون، روغن های گیاهی مایع و روغن ماهی استفاده کنید.
امید است با راهکارهای تغذیه ای ارائه شده گامی مؤثر در جهت کاهش فشار خون و از بین بردن علل ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی بردارید و جاده زندگی را با همواری بیشتری طی کنید.

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 14:26 | مجيد ساري |

مهمترين اصل در تغذيه رعايت تعادل است، لذا چنانچه فردي مي خواهد در پايان تعطيلات نوروز دچار چاقي و اضافه وزن نشود بايد از مصرف زياد آجيل و تنقلات و شيريني پرهيزكند. 

 بهتراست خانواده ها در حين سفرهاي نوروزي حتي الامکان غذا مورد نياز مبدا تا مقصدشان را در منزل تهيه كنند و در صورت ضرورت به رستوران هاي بين راهي که در مناطق پرتردد قرار گرفته‌اند، مراجعه کنند.
به افراد توصيه مي شود از مصرف سالاد در رستوران هاي بين راهي بپرهيزند، زيرا ممکن است مواد آن به خوبي شسته نشود.

همچنین از مصرف سالاد الويه درسفر به دليل زود فاسد شدن خودداری کنید  و استفاده از غذاهايي همچون نان و مواد کنسروشده در سفر بهترين وعده غذايي است. البته بايد توجه داشت از تاريخ مصرف غذاي کنسرو شده نگذشته باشد و قبل از مصرف حتما آن را ۱۵ تا ۲۰ د قيقه بجوشانيد.

 چنانچه خانواده ها قصد دارند در سفر گوشت و مرغ را بصورت خام همراه داشته باشند حتما آن را بصورت منجمد درآورده و در يخدان حمل کنند، همچنين مواد غذايي خام و پخته را يک جا نگهداري نکنند زيرا ممکن است آلودگي هاي احتمالي مواد خام به مواد پخته منتقل شود.

مسافرین برای تامین آب آشامیدنی خود بهتر است  آب مورد نياز در طول سفر را از منزل تامين و يا از آب‌هاي معدني استفاده کنند .

همچنين به افراد توصيه مي شود از مصرف آب رودخانه ها و چشمه هايي که در طبيعت جاري است پرهيز و يا قبل از مصرف آن را بجوشانند.

همچنین رعايت بهداشت فردي را در طول سفر فراموش نکنید .

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 14:8 | مجيد ساري |

نبض
بـه ضربان شريانها اطلاق ميگردد كه از موج فشاري كه دررگــها سير ميكند پديد مي آيد. (نبض به سبب حركت روبه جـلو خـون ايجاد نمي گـردد) سـرعـت ايـن مـوج در نـاحـيـه سـرخـرگ آئـورت ۵-۳ متـر در ثـانـيـه، در عـروق مـحيطي ازقـدرت آن كـاسـتـه شده اما به سرعتش افزوده مي گـردد،
بنابراين سرعت آن در انشعابات شريانهاي بزرگ ۱۰-۷ متر در ثانيه و در شريانهاي كوچك ۳۵-۱۵ متر در ثانيه است. موج فشار نبض ۱۵ برابر سريعتر از جريان خون منتقل ميگردد.
نكته:

تعداد ضربان نبض در دقيقه در افراد سالم برابر با تعداد ضربان قلب در دقيقه است، اما در آريتمي (ضربان قلب نامنظم) ضربان نبض و قلب يكسان نبوده و ضربان قلب بايستي توسط گوشي طبي و سمع صداي قلب تعيين گردد.
نكته:

 خصوصيات نبض شامل سرعت، ريتم (منظم و يا غير منظم) و قدرت (ضعيف و يا قوي) مي باشد.
نكته:

سرعت ضربان نبض در افراد سالم در حالت استراحت ۱۰۰-۶۰ بار در دقيقه، در هنگام خواب ممكن است تا ۴۰ بار در دقيقه و پس از فعاليت شديد جسمي به ۲۲۰-۲۰۰ ضربان در دقيقه نيز برسد.
نكته: تعداد ضربان قلب و يا نبض در دقيقه به سن، جثه، وزن و آمادگي جسماني افراد بستگي دارد.
حدود نرمال ضربان نبض در سنين مختلف در حالت استراحت به قرار زير است:
۱- نوزادان: ۱۷۰-۱۰۰ (متوسط ۱۴۰) بار در دقيقه.
۲- كودكان ۱۰-۱ سال: ۱۴۰-۶۰ (متوسط ۹۰) بار در دقيقه.
۳- كودكان ۱۰ سال به بالا و مردان بالغ: ۱۰۰-۶۰ (متوسط ۷۲) بار در دقيقه.
۴- در ورزشكاران حرفه اي: ۶۰-۴۰ بار در دقيقه.
۵- افراد مسن: ۶۵-۵۰ بار دردقيقه.
۶- زنان بالغ: ۸۶-۷۶ بار در دقيقه.
نحوه گرفتن نبض:
نبض را با دو انگشت اشاره و مياني بايستي حس كرد. با انگشت شست اقدام به گرفتن نبض نكنيد چراكه شست خود داراي نبض است و با نبض ساير نقاط تداخل ايجاد ميكند. انگشتان اشاره و مياني بايد روي شريان قرار گرفته و با اعمال فشار اندك در برابر يك ساختار محكم نظير استخوان نبض لمس گردد.
نقاط نبض دار بدن:
 
۱- نـبـض راديـال و يا زند زبـريـن (RAIDAL PULSE):

 درسمت خارجي مچ دست (سمت شست) واقع شده است.
۲- نـبـض زنـد زيرين(ULNAR PULSE):

در سمت داخلي مچ (انگشت كوچك) واقع شده است.
۳- نـبـض كـاروتـيـد و يا گردني(CAROTID PULSE):

در گردن در طول لبه خارجي ناي و يا زير فك واقع است.
نكته:

از اعـمـال فـشـار زيـاد روي شـريان هـاي گـردني جداً اجـتــناب كنيد، چراكه تحريك گيرنده هاي فشار آن (با لمس مـحـكم) مـيتواند كاهش ضربان قلب و يا حتي توقف قلب را در پـي داشته بـاشـد.

هـمـچـنين نـبـايـد دو شـريـان گردني هـمزمـان لـمـس گـردند. لـمــــس همزمان دو شريان گردني غـش و يـا ايسكـمي (كاهش خونراساني موقت به قلب) را در پي خواهد داشت.
۴- نبض بازويي و يا براكيال(BRACHIALPULSE):

ميان عضلات دوسر و سه سر و در قسمت مياني و داخلي آرنج واقع است.
۵- نبض راني(FEMORALPULSE):

در كشاله ران واقع است.
۶- نبض پس زانو(POPLITEAL PULSE):

در پشت زانو واقع است. براي لمس آن زانو بايستي ۱۲۰ درجه خم گردد.
۷- نبض پشت پايي(DORSALIS PEDIS):

در روي پا و وسط دو قوزك واقع است.
۸- نبض درشت ني خلفي(TIBIALIS POSTERIOR PULSE):

در پشت قوزك داخلي پا واقع است.
۹- نبض گيجگاهي(TEMPORAL PULSE) :

روي شقيقه ها درست كنار گوش واقع است.
۱۰- نبض اپيكال(APICAL PULSE):

همان مكاني است كه پزشكان با گوشي طبي ضربان قلب را شمارش ميكنند.
نكته:چنانچه فشار سيستوليك فرد پايين تر از ۹۰ ميلي متر جيوه باشد نبض راديال غير قابل لمس خواهد شد.
نكته:چنانچه فشار سيستوليك فرد پايين تر از ۸۰ ميلي متر جيوه باشد نبض بازويي غير قابل لمس خواهد شد.
نكته: چنانچه فشار سيستوليك فرد پايين تر از ۶۰ ميلي متر جيوه باشد نبض كاروتيد غير قابل لمس خواهد شد. از آنجايي كه فشار سيستوليك به ندرت تا اين اندازه افت ميكند، فقدان نبض گردني معمولا نشانه مرگ است.
نحوه اندازه گيري نبض:
تعداد ضربان نبض را در ۱۵ ثانيه شمارش كرده و آن را در عدد ۴ ضرب كنيد، و يا تعداد ضربان را در مدت زمان ۱۰ ثانيه شمارش كرده و سپس آن را در عدد ۶ ضرب كنيد.
نكته:

هنگام گرفتن نبض زمان گيري بايد از اولين موج نبض شروع شده و اين نبض برابر با صفر فرض شود. سپس نبض بعدي به عنوان شماره ۱ به حساب آورده گردد. بنابراين شمارش بايد از صفر شروع شود و نه از يك.
نكته:

به ازاي هر ۰.۵۶ درجه سانتي گراد تب (افزايش دماي بدن) سرعت قلب و نبض ۱۰ ضربان افزايش مي يابند.
نكته:

كاهش فشار خون تعداد ضربان نبض و قلب را افزايش ميدهد.
نكته:

مصرف غذا و روند گوارش ضربان قلب را اندكي افزايش ميدهد.
ضربان قلب ماكزيموم:

حداكثر تعداد ضربان قلب و يا نبضي است كه قلب قادر به توليد آن ميباشد.

 اين تعداد ضربان با فرمول زير قابل سنجش است:
ضربان قلب ماكزيموم = سن -۲۲۰ 
ضربان قلب هدف:

حد ضربان قلبي است كه در آن به سيستم قلبي عروقي بدن صدمه نرسيده وبه بدن فشار وارد نميگردد. هنگام فعاليت بدني نبايد تعداد ضربان قلب از حد ضربان قلب هدف فراتر رود. ضربان قلب هدف معمولا ۸۰-۶۰ در صد ضربان قلب ماكزيموم ميباشد.
زمان بازگشت به حالت اوليه:

مدت زماني است كه پس از فعاليت جسمي، ضربان قلب به ضربان در حال استراحت بازمي گردد. هر چه اين زمان كوتاهتر باشد، فرد از آمادگي جسمي بالاتري برخوردار است.

علل تعداد ضربان بيشتر ازحد نرمال:
شوك-خونريزي-گرما زدگي-كم آبي-تب-درد-هيجانات-فعاليت بدني-استرس-پركاري غده تيروئيد-كم خوني-مصرف كافئين و ساير محركات-استعمال سيگار-مصرف داروهاي ويژه درمان آسم.
علل تعداد ضربان كمتر از حد نرمال:
كم كاري غده تيروئيد-مصرف داروهاي قلبي عروقي-بيماريها ونارساييهاي قلبي-افت حرارت بدن-بي اشتهايي عصبي-گرمازدگي شديد-مصرف سركوب كننده ها(مثل الكل)
علل نبض ضعيف:
نارسايي هاي قلبي-شوك-فشار خون پايين-كم آبي-خونريزي-استفراغ شديد-سوء تغذيه.
سرعت تنفس:
در نوزادان: ۶۰-۴۰ بار در دقيقه.
در كودكان ۶-۱ سال: ۲۶-۱۸ بار در دقيقه.
در افراد ۷ سال به بالا: ۲۴-۱۲ بار در دقيقه.
خصوصيات تنفس:
سرعت (تعداد تنفس در دقيقه) - عمق (عميق و يا كم عمق) - سهولت (راحت و يا سخت و دردناك) - بي صدا و يا صدا دار.
درجه حرارت بدن:
درجه حرارت بدن به عواملي همچون جنس، فعاليت بدني، مصرف غذا، مصرف مايعات داغ و يا سرد، ساعت از روز و در زنان به مرحله سيكل ماهانه بستگي دارد.
درجه حرارت نرمال:۳۶.۵ تا ۳۷.۲ درجه سانتي گراد است.
تب:

درجه حرارت مقعدي و گوشي فراتر از ۳۸.۳ و دهاني (زير زباني) فراتر از ۳۷.۸ درجه سانتي گراد تب محسوب ميگردند.
هيپوترمي (كاهش دماي بدن):

به درجه حرارت كمتر از ۳۶.۱ درجه سانتي گراد اطلاق ميگردد.
محل هاي اندازه گيري دماي بدن:
دهان (زير زباني) - مقعد - زير بغل- گوش (پرده صماخ) - پوست (پيشاني)
نكته:

درجه حرارت مقعدي و گوشي دقيق تر از دهاني ميباشند.
نكته:

دماي اندازه گيري شده زير زباني ۰.۳ تا ۰.۶ سانتي گراد كمتر از دماي مقعدي و گوشي ميباشد.
نكته:

دماي اندازه گيري شده زير بغلي ۰.۳ تا ۰.۶ سانتي گراد بيشتر از دماي زير زباني ميباشد.
نكته:

دماي زير زباني تحت تاثير نوشيدنيهاي گرم ويا سرد، غذا و تنفس قرار دارد.
نكته:

دماي پوستي قابل اطمينان نيست چراكه تحت تاثير دماي محيط، جريان هوا و جريان خون موضعي قرار دارد.
نكته:

دماي بدن در هنگام عصر ۰.۶ سانتي گراد بيشتر از صبح هنگام است.
نكته:

دماي بدن زنان در هنگام تخمك گذاري در حداكثر خود ميباشد. دماي بدن زنان در طول سيكل ماهانه تا ۰.۶ سانتي گراد در نوسان است.
علل تب:

عفونت ها-مصرف داروهاي آنتي بيوتيك، مخدر و آنتي هيستامين ها-آسيب ها و جراحات شديد (حمله قلبي، گرمازدگي، سكته، سوختگي ها)-پر كاري غده تيروئيد-آرتريت-برخي سرطانها.
علل كاهش دماي بدن:

 شوك-در معرض سرما واقع شدن-مصرف الكل و برخي داروها-ديابت-كم كاري غده تيروئيد-در پي عفونت در افراد مسن و يا نوزاد.
انواع دماسنجها: 

 دماسنج شيشه اي حاوي جيوه-دماسنج الكترونيكي-دما سنج مادون قرمز گوشي-دماسنج نواري پيشاني.
نكته:

استفاده از دماسنجهاي شيشه اي و حاوي جيوه توصيه نميگردد. بويژه براي كودكان چرا كه احتمال شكسته شدن شيشه و خروج جيوه هنگام اندازه گيري وجود دارد.
نكاتي كه بايد پيش از اندازه گيري درجه حرارت بدن مد نظر قرار گيرند:


۱- دماي بدن بايستي پس از يك ساعت از فعاليت شديد جسمي و يا استفاده از وان آب گرم و يا جكوزي اندازه گيري شود.
۲- دماي بدن بايد ۳۰ دقيقه پس از استعمال سيگار، مصرف غذا و يا مصرف نوشيدنيهاي سرد و يا گرم اندازه گيري گردد.

نحوه اندازه گيري دماي بدن با دماسنج ديجيتال و يا جيوه اي:
نكته:

پيش از قرار دادن دماسنج جيوه اي مطمئن شويد كه سطح جيوه پايين تر از ۳۷ درجه سانتي گراد است.
۱- دماسنج ديجيتال و يا جيوه اي را زير زبان قرار دهيد. سپس لبها را كاملا ببنديد.
۲- دماسنج جيوه اي را ۴-۳ دقيقه و دماسنج ديجيتال را تا شنيدن صداي بوق در زير زبان نگه داريد.
۳- پس از خارج ساختن دماسنج ديجيتال دماي اندازه گيري شده را بخوانيد. براي خواندن دما در دماسنج جيوه اي آن را بصورت افقي نگه داشته و به آرامي آن را بچرخانيد تا ستون جيوه آن رويت گردد. فاصله ميان علايم بلند يك درجه و فاصله ميان علايم كوتاه ۰.۲ درجه سانتيگراد ميباشد.
۴- در انتها دماسنج را با آب سرد و صابون و يا الكل طبي (سفيد) شستشو دهيد.
نكته:

 به منظور اندازه گيري دماي زير بغل دماسنج جيوه اي را زير بغل قرار داده و ۳-۲ دقيقه صبر كنيد. سپس ۰.۶ سانتي گراد به عدد خوانده شده اضافه كنيد.
نكته:

براي اندازه گيري دماي مقعد سر دماسنج را توسط مواد لغزده ساز چرب كرده و سر آن را به ميزان ۲.۵ سانتي متر به داخل مقعد داخل كنيد. پس از اندازه گيري دماسنج را با آب و صابون و الكل طبي كاملا تميز كنيد.
نكته:

 براي اندازه گيري دماي گوش كافيست سر دماسنج ويژه گوش را داخل مجراي گوش قرار داده و دكمه آغاز اندازه گيري را فشار دهيد. پس از يك ثانيه دماي پرده صماخ تعيين خواهد شد.


جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 14:6 | مجيد ساري |


چند روز دیگر پایان سال است و شروع نوروز . افراد زیادی تعطیلات عید را بهترین فرصت برای مسافرت می دانند . اگر در طول سفر نوروزی با مسمومیت غذایی روبه رو شدید چه می کنید؟ آنقدر پیش می روید تا به بیمارستان یا اورژانس برسید؟

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از خبرگزاری فرانسه ،  بهتر است پیش از سفر موارد فوق را به خاطر بسپارید.
- کودکان یک تا ۶ ساله، پر خطر ترین گروه سنی از نظر بروز مسمومیت هستند. هنگام بازی کودک در فضای باز مراقب آنها باشید تا توسط گل ها و گیاهان سمی، مسموم نشوند. تماس پوست با برخی از این گیاهان یا به دهان بردن آنها منجر به مسمومیت کودکان می شود.
-هیچ گاه گیاهان و قارچ ها را به دلیل مصرف آنها توسط جانوران، غیرسمی تلقی نکنید.
- هیچ گاه در داخل اتومبیل با موتور روشن در مدت هر چند کوتاه نخوابید، این کار سبب بروز مسمومیت کشنده با منوکسید کربن خواهد شد. همچنین از روشن کردن گاز پیک نیکی در داخل چادر یا اتومبیل یا هر محیط بسته دیگری به منظور تامین گرما، جداً خودداری کنید.
- رعایت ایمنی غذایی مانع بروز مسمومیت غذایی می شود. ضمن سفر از حمل گوشت خام و تخم مرغ خام و فرآورده های لبنی با ماندگاری کوتاه مدت خودداری کنید، چرا که سریعاً فاسد می شوند.
- از خرید قوطی های کنسرو دارای برآمدگی، فرورفتگی یا نشتی خودداری کنید و مطمئن شوید که درپوش آنها شکسته نشده باشد. اگر فرآورده یی ظاهر یا بوی ناخوشایندی داشت به هیچ عنوان آن را نچشید.
- طی سفر برای حمل مواد غذایی فاسدشدنی، از یخدان مناسب استفاده کنید.
- همیشه قبل از آماده کردن یا خوردن غذا دست هایتان را با صابون بشویید. نوعی از اسهال میکروبی طی سفر و به دلیل عدم رعایت بهداشت قابل انتقال است.
- علائم و نشانه های برخی از مسمومیت های غذایی با تاخیر ظاهر می شود. یعنی ممکن است ۱۲ تا ۲۴ ساعت بعد از مصرف غذای آلوده علائم در فرد مسموم بروز کند. علائم و نشانه های این مسمومیت ها شامل سردرد، تب، خستگی، تهوع و استفراغ، اسهال آبکی شدید، کم شدن آب بدن، ضعف و شکم درد است.
- بوتولیسم نوعی مسمومیت غذایی کشنده است که در اثر مصرف کشک غیرپاستوریزه، غذاهای کنسروی که قبل از مصرف حرارت کافی به آنها نرسیده یا سوسیس و کالباس خام و آلوده بروز می کند. علائم و نشانه های این مسمومیت با تاخیر (بعد از ۱۲ تا ۲۴ ساعت) ظاهر می شود و شامل تاری دید، دوبینی، افتادگی پلک فوقانی، عدم توانایی حرکتی، اختلال تکلم، لکنت زبان، سختی بلع ، خشکی و درد گلو است.

مهم ترین اقدام درمانی در این مسمومیت تجویز سریع ضدسم  (Anti toxin) در مرکز درمانی است. در صورت عدم درمان ممکن است فرد مسموم در اثر فلج تنفسی فوت کند.

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 13:35 | مجيد ساري |
طاعون نوعي بیماری عفوني باكتريال مشترك بين انسان و حيوانات است كه توسط جوندگان و کک آنها به ساير حيوانات و انسان منتقل مي شود .

اين بيماري در طول تاريخ، انسانهاي زيادي را به هلاكت رسانده است و تجربيات گذشته نشان داده است كه گاهي كانون هاي فعال طاعون به مدت ده سال يا بيشتر، غيرفعال و خاموش گرديده و ناگهان و بصورت انفجاري، مجددا فعال و موجب ابتلاء جوندگان يا انسان شده است.ضمنا از آنجا كه عامل طاعون به عنوان يكي از جنگ افزارهاي بيولوژيك، مطرح ميباشد لازم است از اين نظر نيز مورد توجه قرار گيرد، براساس اطلاعات موجود، كشورهائي نظير روسيه و آمريكا اين جنگ افزارها را از سال ها قبل ساخته و انباشته اند.

taoon.jpg
وضعيت جهاني و منطقه اي بیماری

تا كنون سه بارطاعون به صورت جهانگير (پاندميك) حادث شده است به طوريكه: اولين پاندمي ثبت شده در سال ۵۴۱ ميلادي در مصر اتفاق افتاده و از آنجا به اروپا منتشر گرديده و موجب تلفات شديد و كاهش ۶۰ـ۵۰ درصد جمعيت در شمال آفريقا، اروپا و مركز و جنوب آسيا شده است.دومين پاندمي طاعون كه به ” مرگ سياه” موسوم گرديده است در سال ۱۳۴۶ ميلادي حادث گرديده و حدود ۳۰ـ۲۰ ميليون نفر يعني يك سوم جمعيت اروپا را به هلاكت رسانده است.

طاعون به وسيله موش هاي صحرائي و انسان هاي مبتلا به آهستگي از روستائي به روستاي ديگر و يا با سرعت بيشتري بوسيله كشتي از كشوري به كشور ديگر منتشر شده است ۰ اين پاندمي به مدت ۱۳۰ سال ادامه يافته و مشكلات سياسي، فرهنگي و عقيدتي فراواني به بار آورده است. سومين پاندمي طاعون در سال ۱۸۵۵ در چين آغاز شده و به ساير مناطق انتشار يافته سرانجام موجب مرگ ۱۲ ميليون نفر از مردم هند و چين گرديده است و همچنان طغيان هاي كوچكي از اين بيماري در نقاط  مختلف جهان در جريان ميباشد.
عامل بيماري

عامل بيماري شامل يرسينياپستيس  (Yersinia Pestis) است. هيچگونه دليلي مبني بر اينكه باقي ماندن باسيل طاعون در محيط  اطراف بتواند باعث آلودگي محيط  و تهديد بهداشتي شود، وجود ندارد، چرا كه اين باسيل، فاقد اسپور است و لذا نسبت به شرايط  محيطي، بسيار حساس بوده و سريعا از بين مي رود و از اين گذشته يرسينيا پستيس، در برابر تابش نور خورشيد و حرارت، بسيار حساس است و مدت زيادي در خارج از بدن ميزبان، زنده نمي ماند.  طبق نظر خبرگان سازمان جهاني بهداشت، حتي در بدبينانه ترين وضعيت، افشانه هاي حاوي باسيل طاعون فقط  به مدت يك ساعت فعال باقي خواهد ماند و لذا در يك حمله بيوتروريستي مخفيانه، قبل از اينكه اولين مورد پنوموني طاعوني عارض شود باسيل هاي موجود در افشانه آلوده، از بين خواهند رفت.

برخی از ویژگی های ککهای ناقل طاعون : 

 از۳۰۰۰ -  ۲۰۰۰ نوع كك موجود، حدود ۳۰ نوع آن قادر به انتقال طاعون، ميباشند و ضمنا حداقل ۲۲۰ نوع جونده مختلف، نسبت به طاعون ، حساس بوده و ممكن است آلوده شوند.از آنجا كه کک جزو موجودات خونسرد ميباشد قادر به تنظيم درجه حرارت بدن خود نبوده ولذا در مناطقي كه درجه حرارت و رطوبت هوا مناسب نباشد به سرعت، مايعات بدن خود را از دست، ميدهد و قادر به ادامه حيات نمي باشد. 

ثبوت كانونهاي طاعون ، درگرو تعادل بين عادات كك و جوندگان مخزن و شرايط  محيطي و آب و هوا ميباشد. از طرفي مري كك  (Proventriculus) طوري ساخته شده است كه به طور منظم باز و بسته ميشود و مواد مصرفي را به داخل معده، هدايت مينمايد و در صورتي كه كك، از خون آلوده به يرسينيا پستيس، تغذيه نموده باشد ابتدا مقداري خون وارد معده آن ميگردد ولي از آنجا كه اين ارگانيسم ها كلني هائي در مري تشكيل داده و با ايجاد لخته باعث انسداد آن ميشوند راه ورود خون، به معده، كاملا مسدود ميشود و باعث استفراغهاي مكرري در كك ميگردد و از طرفي اين حشره به منظور رفع تشنگي و گرسنگي خود با حرص و ولع بيشتري به تغذيه، مي پردازد و با استفراغ مواد آلوده و تلقيح آنها به ميزبانهائي كه از خون آنها تغذيه مينمايند يرسينياپستيس را به بدن آنان منتقل ميكند و سرانجام در اثر كم آبي، تلف ميگردد. 

در شرايط  اقليمي گرمتر، كك ها در موشهاي مزارع و آنهائيكه داخل ساختمان ها ساكن هستند فراوانترند و در آب و هواي سردتر، آلودگي آنها به موشهاي بناهاي مسكوني انسان يا ديگر ساختمانها محدود ميگردد. ضمنا گزنوپسيلا كئوپيس، ارتباط  نزديكي با موشها و اماكن مسكوني انسان دارد و در غياب ميزبان اصلي به گزش انسان ميپردازد.

 taoon۲.jpg
ككهاي جوندگان وحشي در كانون طبيعي طاعون ايران

تاكنون ۱۳ نوع كك، بر روي جوندگان وحشي كانون طبيعي طاعون ايران شناخته شده است اين ككها در جريان همه گيري طاعون حيوانات، (اپي زوسي) آلوده شده و باسيل طاعون را منتقل مينمايند. گزنوپسيلا  كئوپيس Cheopis  يكي از ككهاي جوندگان وحشي است و حدود ۸۰% ككهاي موجود در كانون طبيعي طاعون ايران را تشكيل ميدهد و بر روي همه انواع جوندگان، يافت مي گردد.ولي تعداد آن بر روي مريون پرسيكوس، بيشتر از ساير جوندگان است. اين كك به علت نقشي كه در انتشار پاندميك و اپيدميك طاعون انساني ايفاء ميكند به عنوان ناقل كلاسيك، در نظر گرفته شده است كه گزنوپسيلا كئوپيس، نسبت به ساير ككها بسيار پرخور و حريص است و لذا ناقل موثرتري محسوب ميگردد.

دوره نهفتگي:

دوره كمون طاعون در حدود ۷ـ۲ روز است.
سير طبيعي

به دنبال پشت سرگذاشتن دوره كمون ۷ -  ۲ روزه به صور مختلف طاعون خياركي، طاعون سپتيسميك ، طاعون پنومونيك تظاهر مينمايد و موجب بروز علائم غير اختصاصي نظير كسالت، تهوع، استفراغ و اسهال، ميگردد و در صورتي كه سريعا درمان نشود در نيمي از موارد، به مرگ بيماران منجر ميگردد ولي در صورتي كه تحت درمان اختصاصي قرار گيرد ميزان مرگ ناشي از آن به كمتر از ۵% تقليل مي يابد.

ميزان موارد مرگ ناشي از بیماری در حالات زير، بيشتر ميباشد:

۱ ) پنوموني طاعوني

۲ ) لنفادنوپاتي زير بغلي يا لنفادنوپاتي، در چند نقطه بدن

۳ ) در صورت وجود باسيل طاعون ، در اسمير خون محيطي

۴ ) مثبت بودن كشت خون

۵ ) عدم تجويز آنتي بيوتيك مناسب

طاعون درمان نشده ميتواند باعث ايجاد سقط  و يا مرگ جنين در داخل رحم، بشود ولي در صورت درمان به موقع و مناسب، خطرات جنيني آن به حداقل ميرسد.

 taoon۳.jpg

تاثير عوامل مساعد كننده بيماري

*  افزايش جمعيت موشهاي منطقه

*  نامطلوب بودن شرايط  بهداشتي

*  حساسيت و مقاومت در مقابل بيماري

حساسيت نسبت به طاعون، عموميت دارد و ايمني حاصله در افرادي كه جان سالمي به در ميبرند، نسبي است به طوريكه در مقابل تلقيح تعداد زيادي باسيل، درهم ميشكند.
منابع و مخازن، نحوه انتقال و دوره قابليت سرايت

مخزن طبيعي عفونت را جوندگان وحشي مثل راسو ،جوندگان اهلي مثل موش و خرگوش اهلي، و گوشتخواران اهلي مانند گربه و سگ تشكيل ميدهند.


 راههاي انتقال

۱ ) از طريق تماس با كك آلوده

۲ ) از طريق تماس مستقيم با انسانهاي مبتلا به طاعون ريوي

۳ ) در اثر تماس و دستکاري نسوج حيوانات آلوده و محيط  كشت باسيل طاعون

۴ ) در اثر تماس با گربه هاي آلوده به پنوموني طاعوني

۵ ) در اثر تماس با شپش و كنه آلوده

۶ ) انتشار عمدي از طريق افشانه هاي آلوده در حملات بيوتروريستي

 انسان، با قرار گرفتن در چرخه انتقال حيواني طاعون و يا با ورود حيوانات وحشي آلوده يا كك آنها به اجتماعات انساني، به اين بیماری، مبتلا ميشود و حيوانات اهلي نيز ممكن است كك آلوده به طاعون جوندگان را به منازل، منتقل كنند.
 آلودگي شديد جوندگان شهري، موجب همه گيري حيواني و انساني طاعون ميشود و انسان، نقش ميزبان اتفاقي را ايفاء ميكند.

 پستانداران گوشتخوار، نظير سگ و گربه و بسياري از گوشتخواران ديگر، در كانونهاي بومي و همه گير طاعون، مثبت هستند و اين تغييرات سرمي، در اثر خوردن جوندگان مبتلا به طاعون، حاصل ميشود.گربه هاي اهلي و سگها ميتوانند وسيله اي جهت انتقال طاعون، به انسانها به حساب آيند و اين حيوانات در اغلب موارد، جوندگان آلوده را به محيط  خانه مي آورند. ندرتا سگها و به نحوشايعي گربه ها به دنبال خوردن جوندگان مبتلا به طاعون، بصورت حادي بيمار ميشوند و از طريق ترشحات آبسه هاي زير پوستي، ترشحات دستگاه تنفسي ناشي  از پنوموني، انتقال مكانيكي بوسيله گازگرفتن و چنگ زدن و ترشحات دهاني حلقي ناشي از كلونيزاسيون يرسينيا پستيس، به طور مستقيم، باعث آلودگي انسان ميگردند.

 علل انتشار طاعون بوسيله جوندگان

۱ ) گردش روزمره آنها در جستجوي غذا

۲ ) پراكندگي طبيعي

۳ ) حركت دسته جمعي در ارتباط  با فقدان منابع غذائي

۴ ) مهاجرت دسته جمعي در نتيجه انگيزه هاي غريزي يا عوامل غيرطبيعي نظير سيل ، آتش سوزي ۰۰۰

يكي از پيش درآمد هاي طاعون انساني، وقوع طاعون در بين موش هاي صحرائي است كه باعث مرگ و مير فراواني در آنها شده كك هائي كه از بدن اين جوندگان تغذيه مي كنند مجبور به ترك ميزبان طبيعي خود شده به بدن انسان راه مي يابند و باعث بروز طاعون خياركي و سپتي سميك ميشوند كه معمولا بطور مستقيم از انساني به انسان ديگر سرايت نمي كند ولي تعداد كمي از اين بيماران متعاقبا دچار پنوموني ثانويه طاعوني ميشوند و بیماری را مستقيما از طريق قطرات تنفسي، به ساير انسان ها منتقل ميكنند و باعث بروز پنوموني اوليه طاعوني در آنها ميشوند.
مكانيسم هاي دوام عامل طاعون درخلال دوره هاي طولاني خاموشي

۱ ) زنده ماندن ككهاي آلوده به مدت بيش از يكسال، حتي بدون دسترسي به ميزبان پستاندار زنده و آلوده سازي جوندگاني كه جديدا وارد نقب هاي زيرزميني ميگردند.

 ۲ ) زنده ماندن عامل طاعون در نسوج يخ زده حيوانات مبتلا به مدت بيش از يك سال و ورود مجدد يرسينيا به سيكل ” جونده ـ  كك”.

 ۳ ) به علت زنده ماندن احتمالي يرسينيا در محيط  خاك (كه بعيد بنظرميرسد) ۰

۴ ) عفونت نهفته جوندگان.

علائم بيماري طاعون

×طاعون خيارکي

طاعون خيارکي شا يعترين چهره باليني بيماري است پس از طي دوره کمون به دنبال گزش کک آلوده باسيل در غدد لنفاوي منطقه تکثير پيدا کرده به طور نا گهاني با تب ۴۰-۵/۳۸ درجه سانتي گراد ، لرز، ضعف و سردرد مي باشد. معمو لا همزمان باآن و يا چند ساعت پس از آن بيمار  متو جه بر جستگي غدد در ناحيه کشاله ران ، زير بغل يا گردن مي شود اين غدد ها دردناک بوده و به قدري حساس است که بيمار از هرگونه حرکتي اجتناب مي نمايد . اين خيارک بصورت تورم بيضي شکل به اندازه ۱۰-۱ سانتي متر ظاهر و با عث کشيدگي پوست و قرمزي آن مي گردد. طاعون به علت شروع ناگهاني و برق آسا بودن سير باليني مي تواند در عرض ۴-۲ روز منجر به مرگ مي شود.

×  طاعون سپتي سميک

علاوه بر خيارک در برخي موارد به علت رشد بي اندازه با سيل در خون سپتي سميک ايجاد مي شود . در برخي موارد بيمار تبدار و بسيار بد حال بوده و به سرعت مي ميرد بدون اين که خيارک ايجاد شود.

×  طاعون ريوي

 يکي از خطر ناکترين عوارض طاعون خيارکي ،پنوموني ثانوي ميباشد . عفونت ، تو سط خون از خيارک به ريه رسيده و ايجاد پنوموني ميکند  علاوه برمرگ و مير بالا اين نوع طاعون شديدا مسري بوده و انتقال از طريق ذرات   تر شحي معلق در هوا صورت مي گيرد.علا ئم مهم طاعون ريوي شامل : تب شديد نا گهاني ، سرفه با خلط خوني ، درد سينه ، لنفاد نوپاتي ميباشد.طاعون ريوي ميتواند سريعا باعث مرگ بيمار شود و از زمان ابتلا تا مرگ يک روز بطول انجامد. در صورتيکه آنتي بيوتيک بعد از ۲۰ ساعت از شروع طاعون ريوي آغاز شود معمولا بي تا ثير بوده و طاعون کشنده خواهد بود .

 taoon۱.jpg

پيشگيري اوليه به منظور حفظ  افراد سالم

 فرازي از پندارهاي ابن سينا در مورد پيش آگهي طاعون

ورم طاعوني از رنگي كه ورم دارد نسبت بدي و بدتري خود را نشان مي دهد. ورم طاعوني كه سرخ بد رنگ است اميدي به معالجه اش هست. در درجه دوم ورم طاعوني زرد رنگ مي آيد كه از ورم سرخ رنگ، بدتر است ولي باز اميدي در معالجه اش هست. اما اگر ورم طاعوني سياه رنگ باشد، رهايي از آن محال است و شخص ورم زده جواز مسافرت به آن جهان را گرفته است.

۱  گزارش تلفني موارد مشکوک طاعون به سطوح بالاتر

۲  آموزش مردم در مناطق بومي در مورد راههاي انتقال بیماری، نحوه كنترل موش و اهميت محافظت از گزش كك و از بين بردن ككهاي موجود در بدن سگ و گربه، درمناطق بومي.

۳  كاهش جمعيت موشها با مسموم كردن آنها به منظور تامين بهداشت محيط. كنترل جوندگان

در رابطه با كنترل بیماری تنها زماني بايد به مبارزه با موش هاي صحرائي و ساير جوندگان و كاهش جمعيت آنها اقدام شود كه جهت از بين بردن ككهاي جوندگان، ازحشره كش مناسبي استفاده شده باشد زيرا اگر قبل از نابود كردن كك ها اقدام به معدوم كردن جوندگان شود با از بين رفتن اين ميزبان ها كك آلوده آنها كه از موجودات خونگرم تغذيه ميكند به بدن انسان هجوم آورده باعث انتقال بیماری ميگردد.

 تنها روش كنترل جوندگان، كاهش يا حذف مواد غذائي و پناهگاه آنهاست و مسلما چنين اقداماتي در مورد جوندگان اهلي و نيمه اهلي، امكان پذير بوده ليكن در مورد جوندگان وحشي از ارزش كمي برخوردار است. همچنين بايد توجه داشته باشيم كه نابود كردن جوندگان، بدون كاهش امكانات غذائي و پناهگاه آنها در بهترين شرايط، صرفا يك اقدام موقتي ميباشد.

۴ جلوگيري از تماس جوندگان با مواد غذائي و اماكن انساني

 در رابطه با جلوگيري از تماس جوندگان با مواد غذائي و اماكن انساني بايد به موارد زير، توجه داشته باشيم:

۱ ) جلوگيري ازتجمع علوفه وچوب درنزديكي محل سكونت

۲ ) ازبين بردن علوفه اطراف منازل، انبارها و نواحي گردش و بازي

۳ ) معدوم كردن مواد زائد و فضولات به روش بهداشتي

۴ ) نگهداري غلات در ساختمان ها و انبارهاي غير قابل نفوذ جوندگان در نواحي دور از محل سكونت و بازي كودكان.

 در رابطه با جستجوي كك و دور ساختن آن از بدن حيوانات دست آموز، توصيه شده است حداقل هفته اي يكبار بويژه در گربه ها، بچه گربه ها و توله سگهائي كه در ارتباط  با كودكان، قرار دارند اين جستجو تكرار شود.

۵  جستجوي كك و دور ساختن آن از بدن حيوانات دست آموز

۶ واكسيناسيون افراد در معرض خطر نظير كاركنان آزمايشگاههائي كه با باسيل طاعون در تماس ميباشند و ساكنين مناطقي كه ميزان بروز طاعون زياد است و ياكساني كه به آن مناطق مسافرت مينمايند. واكسن طاعون، نوعي واكسن كشته شده است كه بصورت ۲ دوز اوليه به فاصله سه ماه تزريق مي شده و سپس هر شش ماه، يكبار اقدام به تزريق يادآور آن مينموده اند و با توجه به ايمني كوتاه مدت و محدود ناشي از آن  WHO  مصرف اين واكسن را تنها در شرايط  زير، توصيه مي نموده است :

۱ ـ  كاركنان آزمايشگاهي كه در تماس احتمالي با باسيل طاعون هستند

۲ ـ  كاركنان بهداشتي كه در مناطق آندميك طاعون، فعاليت دارند

ضمنا توصيه شده است از اين واكسن صرفا به منظور پيشگيري بیماری ، استفاده شود وطي همه گيري ها به منظور كنترل بيماري نبايد مورد استفاده، قرار گيرد. توليد واكسن كشته شده طاعون از سال ۱۹۹۹ متوقف شده است.

اقدام لازم در برخورد با بيماران

۱  استفاده از ماسك جراحي به منظور پيشگيري از انتقال پنوموني طاعوني در تماس يافتگان نزديك

۲ در صورتيكه كمتر از ۴۸ ساعت از شروع درمان آنتي بيوتيكي در افراد مبتلا به پنوموني طاعوني مي گذرد، افرادي كه با آنان زندگي مي كنند يا در تماس نزديك با آنها هستند دريافت داروي پيشگيرنده لازم است

۳  از تماس هاي غيرضروري تا قبل از ۴۸ ساعت از شروع درمان بيماران مبتلا به پنوموني اجتناب شود.

۴  از ساير احتياطهاي تنفسي، نظير استفاده از گان، دستكش و عينك محافظت كننده نيز استفاده نمايند.

۵  بيماران مبتلا به پنوموني طاعوني طي ۴۸ ساعت اول بعد از شروع آنتي بيوتيك و تا زمان ظهور اولين علائم بهبودي باليني، همچنان ايزوله باشند ، اطاق هاي محل بستري شدن اين بيماران بايستي پاكسازي نهائي شود  و لباسها و وسايل آغشته به مايعات و ترشحات بيماران بايد ضدعفوني گردد.

۶   جسد بيماراني كه به علت طاعون، تلف شده اند تحت شرايط  کاملا بهداشتي بوسيله افراد تعليم ديده دفن گردد.

۷  جدا سازي بيماران و آغشته كردن البسه و وسايل آنها با حشره كشهاي موثر بر ككهاي محلي، در مبتلايان به طاعون خياركي كه فاقد سرفه هستند و تصوير راديوگرافي ريه آنها طبيعي است اجتناب از تماس با ترشحات خياركها به مدت سه روز بعد از شروع درمان، كافي است. از طرفي مبتلايان به طاعون ريوي بايستي تا ۴۸ ساعت بعد از شروع درمان ويا تازمان منفي شدن كشت خلط، بطور مطلق، ايزوله شوند. لازم به ذكر است كه طاعون پنومونيك، از فردي به فرد ديگر از طريق قطرات آلوده، منتقل ميشودو لذا در تماسهاي خيلي نزديك يعني فاصله كمتراز ۲ متر، امكانپذير است .

۸  در صورت وقوع همه گيري پنوموني طاعوني، كليه افرادي كه دچار تب ۵/۳۸ درجه سانتيگراد يا بالاتر هستند يا جديدا دچار سرفه شده اند لازم است سريعا تحت پوشش آنتي بيوتيك  قرار گيرند .افراد فاقد علائم باليني كه در تماس خانوادگي يا بيمارستاني يا ساير تماس هاي نزديك با افراد مبتلا به پنوموني طاعوني درمان نشده بوده اند نيز لازم است به مدت ۷ روز تحت پوشش پروفيلاكسي داروئي قرار گيرند و از نظر بروز تب و سرفه، تحت نظر باشند .

 پيشگيري ثانويه به منظور اعاده سلامتي افراد بيمار و جلوگيري از بروز عوارض

تست تشخيصي سريعي وجود نداردو لذا توصيه شده است استرپتومايسين به عنوان داروي انتخابي انواع مختلف طاعون به مقدار ۳۰ ميلي گرم  /  كيلوگرم  /  روز  /  عضلاني و به مدت ۱۰ روز هرچه سريعتر آغاز شود. پاسخ درماني بسيار سريع است به طوري كه اغلب بيماران به سرعت و در عرض ۳ روز عاري از تب مي گردند. شايان ذكر است كه در مواردي نظير حاملگي، سالخوردگي و در زمينه اختلال شنوائي، دوره درماني با اين دارو را بايد كاهش داده استرپتومايسين را فقط  تا سه روز بعد از قطع تب ادامه دهيم. ضمنا در صورت وجود حساسيت نسبت به اين دارو يا نياز به درمان خوراكي، تتراسيكلين، جانشين مناسبي است و به مقدار ۴ـ۲ گرم  /  روز /  ۱۰ روز تجويز ميگردد.

 پيشگيري ثالثيه، به منظور جلوگيري از پيشرفت عوارض و زمينگير شدن بيمار

 بیماری معمولا عوارض پايداري ايجاد نميكند.

 وضعیت کنونی طاعون  سرایت طاعون در جهان ، طبق آمار  سازمان بهداشت جهانی، قاره‌ی آفریقا ، ماداگاسکار، موزامبیک، تانزانیا، جمهوری دموکراتیک کنگو و سپس آسیا ، هند ، بالا‌ترین آمار مبتلایان به طاعون را دارند. این دو قاره به تنهایی ۹۹٪ مناطق طاعون‌‍‌زده در سال ۱۹۹۷در جهان را تشکیل می‌دادند.  انواع بیماری  طاعون می‌تواند به سه شکل در انسان ظاهر شود که این سه حالت می‌توانند جدا یا هم‌زمان با یک‌دیگر باشند.

 طاعون خیارکی 

طاعون خیارکی متداول‌ترین حالت طاعون است که طی نیش کک یا گازگرفتگی توسط موش آلوده به باسیل به وجود می‌آید. طاعون ابتدا باعث مرگ تعداد بسیار زیادی از موش‌ها می‌شود.

بنابراین، کک‌ها به دنبال میزبان دیگر، به انسان‌ها یا حیوانات خانگی حمله کرده و باعث آلودگی آن‌ها می‌شوند. دوره نهفتگی، دوره‌ی نهفتگی بیماری بین دو تا شش روز طول ‌می‌کشد.

سپس علایم اولیه، یعنی لرز و تب بالا، سرگیجه، درد شدید عضلات و مفاصل، کوفتگی و سر درد ظاهر می‌شوند.

پس از ۲۴ ساعت، خیارکهایی بر روی بدن بیمار به‌وجود می‌آیند. خیارک‌ها غدد لنفاوی هستند که متورم شده‌اند. این خیارک‌ها معمولاً در اطراف ناحیه‌ی نیش کک ظاهر می‌شوند و به تدریج بزرگ می‌شوند و بسیار دردناک و حساس هستند. از علایم دیگر کم‌شدن آب بدن و عطش دایمی بیمار است.

درصورتی که بیمار به‌موقع تحت علاج قرار نگیرد، علایم هشدار ‌دهنده‌ای همچون افزایش تعداد ضربان‌های قلب، آشفتگی و هذیان ظاهر می‌شوند. در این صورت بیمار پس از ۳۶ ساعت می‌میرد. البته بین ۲۰ تا ۴۰٪ این بیماران ممکن است به طور ناگهانی، پس از یک دوره‌ی نقاهت طولانی، از مرگ نجات یابند.

 طاعون عفونتی خون 

این طاعون بین ۱۰ تا ۲۰٪ طاعون‌ها را تشکیل می‌دهد. طاعون عفونتی خون در ادامه‌ی طاعون خیارکی به‌وجود آمده و نوع شدید شده‌ی آن است که طی تکثیر زیاد باسیل‌ها در دستگاه گردش خون، به صورت بیماری بروز می‌کند. این حالت هنگامی رخ می‌دهد که سیستم دفاعی غدد لنفاوی و سایر دفاع‌های بدن فعال شده‌باشد. ممکن خیارک‌های تشکیل شده آن‌قدر ریز باشند که دیده نشوند.

این نوع طاعون باعث تورم میوکارد ، قلب و افزایش حجم آن و تخریب بافت‌های کبد و طحال شود. افراد مبتلا به این نوع طاعون، دچار سرگیجه، حالت تحوع، اسهال ، درد‌های عضلانی وحشتناک، تخریب بافت‌ها و کاهش زیاد فشار خون می‌شوند.

taoon۴.jpg

 طاعون ریوی 

طاعون ریوی نسبت به طاعون خيارکی نادر است، اما به شدت مسری و به مراتب کشنده‌تر است. این حالت هنگامی رخ می‌دهد که باسیل یرسینیا پستیس مستقیماً از طریق ریه وارد بدن می‌شود (نه از طریق پوست). طاعون ریوی می‌تواند از طریق راه تنفسی، از بیماری که به طاعون خیارکی دچار است به فرد سالم منتقل شود. سرایت به بیماری از راه تماس با مایعات و لباس‌های آلوده به باسیل یا تنفس قطرات معلق در هوا، که با عطسه یا سرفه‌ی بیماران به محیط بیرون راه می‌یاند، انجام می‌گیرد.

در این حالت، دوره‌ی نهفتگی بیماری چند ساعت بیش‌تر طول نمی‌کشد. اولین علایم، تب، سرفه‌ی شدید، اختلال در تنفس و استفراغ خون چرک‌آلود میباشد. فرد بیمار می‌تواند به حالت کما نیز برود. طاعون ریوی، حتی با درمان آنتی‌بیوتیکی نیز بسیار کشنده است و فرد را در حد اکثر سه روز از پای در‌می‌آورد. 

 طاعون گاوی

طاعون گاوي (Rinderpest) RP يك بيماري ويروسي واگيردار است كه درگاو و گاو ميش اهلي وبعضي حيوانات وحشي بوجود مي آيد .  اين بيماري با تب زخمهاي دهاني اسهال و نكروز غدد لنفاوي و مرگ ومير زياد مشخص ميشود ظاهر ميشود. ويروس طاعون گاوي تنها ويروس دارايRNA تك رشته اي است از خانواده بارا ميكسوويريده ازجنس موربيلوويروس هاست .

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 13:28 | مجيد ساري |

گرامی باد هفته وحدت، سالروز ولادت پبامبر رحمت و مربی انسانها و سفیر گرانقدر الهی به سوی مردم.

گرامی باد هفته وحدت كه در بردارنده ولادت ششمین پبشوای شیعه است

جمعه بیست و سوم اسفند 1387 | 12:57 | مجيد ساري |

 

توصیه هایی برای كاهش جراحات چهارشنبه آخرسال


دانشگاه علوم پزشكی ایران ضمن هشدار درباره خطرهای چهارشنبه آخر سال ، برای كاهش شدت جراحات احتمالی ناشی از مواد منفجره و ترقه در این شب توصیه هایی به شهروندان كرد.

به گزارش سلامت نیوزبه نقل از ایرنا ، دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی درمانی ایران با توجه به نزدیك شدن چهارشنبه آخر سال و خطرهایی كه در كمین نوجوانان و جوانان است ، تاكیدكرد : با انجام دادن اقدامات اولیه و فوری در برخورد با بیماران سوختگی ناشی از مواد منفجره می توان شدت جراحات وارده را به حداقل رساند.

دور كردن بیمار از منبع ضایعه ، متوقف ساختن روند سوختگی ، در آوردن لباس ها و قیچی كردن محل های چسبیده ، خارج كردن زیور آلات و سرد كردن با آب تمیز در 10 تا 15 دقیقه نخست از اقدامات فوری در برخورد با افرادی است كه در چهارشنبه آخر سال به سوختگی دچار می شوند.

دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی- درمانی ایران تصریح كرد : افراد در صورت بروز هرگونه حریق و حادثه باید خونسردی خود را حفظ كرده و درصورت گسترده بودن حریق سریع افراد مسن و كودكان و دیگر افراد را از محل حریق بجای امن انتقال دهند و درصورت مصدومیت با اورژانس 115 تماس بگیرند.

گفتنی است : مطالعات انجام شده در كشور نشان می دهد ، هر سال در شب آخرین چهارشنبه سال شاهد صدمات و جراحات شدید به ویژگی آسیب های چشمی ، از دست دادن بینایی یك یا هر دو چشم ، سوختگی های عمقی و شدید ، از دست دادن اندام ها و حتی مرگ برخی شهروندان هستیم كه اكثر آنان را كودكان
و نوجوانان و یا عابران پیاده تشكیل می دهند.

پنجشنبه بیست و دوم اسفند 1387 | 22:39 | مجيد ساري |




نعناع علاوه بر كمك به هضم غذا باعث می شود كه افراد حالت هوشیاری و بیداری خود را حفظ كند.

نعناع در تمدن های باستان، برای افزایش نشاط ذهن و فكر به دلیل بوی مطلوب آن به كار می‌رفت و درحقیقتکلمه MINT (به معنی نعناع) از اسم لاتین MENTE (به معنی فكر) استو در بین گیاهان، سمبل نیروبخش جاودانی است.

استعمال خارجی نعناع هم بی تأثیر نیست. هرچه بوی نعناع قوی‌تر باشد، خواص و اثرات آن بیشتر است. اگر برگی از نعناع را در بین انگشتان خود مالیده و آن را بو كنیم، اثر فوری در ایجاد هوشیاری و سرزندگی و ایجاد آرامش و سبكی در خود خواهیم كرد.

نعناع به خصوص برای افرادی كه دائم در حال مطالعه یا مرور درس برای امتحان هستند و یا كارشان نیازمند تمركز و هوشیاری است، استفاده های فراوانی دارد.


اگر احساس خستگی می كنید و مغز شما دیگر كشش فراگیری مطالب را ندارد، استفاده از نعناع، نیروبخش است.

اگر احساس عصبانیت یا فشار روانی می كنید، حالت آرام بخش دارد. به علت تأثیر زیاد نعناع بر روی اعمال فكری و هوشیاری، نعناع را بالابرنده ی توانایی انسان در درك و فهم عقاید به شمار می‌آورند.

بنابراین هنگامی كه می‌خواهید آمادگی و هوشیاری ذهنی خود را حفظ كنید یا اگر می‌خواهید بعد از خوردن غذا خواب آلودگی عارض نشود یا اگر خواهان تمركز ذهنی علی رغم خستگی ناشی از شركت در جلسه یا سخنرانی هستید، مكیدن قرص نعناع (البته بدون قند) بسیار مفید است.

پنجشنبه بیست و دوم اسفند 1387 | 18:36 | مجيد ساري |


دوستان عزیز گرامی، با گذشت ایام به فصل بهار و شروع تعطیلات نوروزی نزدیک می شویم. تعطیلات نوروزی زمان مناسبی برای ملاقات اقوام و خویشان و انجام مسافرت است. افراد شاغل و محصل (دانش آموز یا دانشجو) از این فرصت استفاده کرده و سعی می کنند تا جایی که امکان دارد خستگی کار و کسب علم را از خود دور کنند تا با نیرویی تازه، مجدداً سرکار و محل تحصیل خود حضور یابند.

برای اینکه به نحو احسن بتوان از این تعطیلات استفاده کرد، علاوه بر برنامه ریزی کارها، باید توجه زیادی به نوع تغذیه خود داشت، زیرا بدون داشتن بدنی سالم نمی توان ایام خوشی داشت.

تغذیه مناسب و کافی به شما کمک می کند که انرژی کافی برای انجام کارهای خود داشته باشید.

افراد معمولاً دراین ایام به دلیل رفت و آمد زیاد یا رفتن به مسافرت، اهمیت زیادی به غذای مصرفی خود نمی دهند و در نتیجه بعد از اتمام تعطیلات ممکن است با عوارض ناشی از تغذیه غلط روبرو شوند.که از جمله آنها می توان به افزایش قند خون، چربی خون، فشار خون،  خرابی دندان ها و... اشاره کرد.

با بکار گیری توصیه های تغذیه ای زیر تا حد امکان از بروز این عوارض جلوگیری کنید:

1- سعی کنید روزانه حداقل 3 وعده غذایی اصلی( صبحانه ناهار و شام) را مصرف کنید. بخصوص صبحانه که انرژِی لازم برای شروع فعالیت های روزانه شما را تأمین می کند.

 شیرینی جات بعلت کالری بالا، باعث احساس سیری می شوند، در نتیجه اشتهای کافی برای خوردن غذای اصلی خود را نخواهید داشت.

2- از مصرف زیاد شیرینی ، شکلات و کاکائو خودداری کنید. شیرینی جات بعلت کالری بالا، باعث احساس سیری می شوند، در نتیجه اشتهای کافی برای خوردن غذای اصلی خود را نخواهید داشت. در حالی که اگر ناهار شما دارای برنج و گوشت و سالاد و ماست باشد، از 4 گروه اصلی هرم غذایی استفاده کرده اید و با مصرف شیرینی فقط از یک گروه هرم غذایی یعنی کربوهیدارت های بهره برده اید. بنابراین با مصرف این مواد (شیرینی ، شکلات و کاکائو) مواد مغذی به میزان خیلی کمتر به بدن شما می رسد.


3- تا جایی که امکان دارد آجیل شور مصرف نکنید. البته خود آجیل، ماده غذایی مفیدی بخصوص برای کودکان و نوجوانان است، ولی نمک موجود در آجیل شور باعث تشنگی بیش از حد و افزایش فشار خون در افراد میانسال و مسن می شود.

4- سعی کنید روزانه حداقل 8 لیوان  آب  بنوشید، تا هم دستگاه گوارشی شما به درستی کار کند و هم سلامتی پوستتان تأمین شود.

5- سعی کنید غذای کودک را سر ساعات معین به او بدهید تا بعلت گرسنگی مجبور به مصرف شیرینی و شکلات و ... نشود.

6- افراد دیابتی  باید ازمصرف شیرینی جات خودداری کنند.

7- افراد دچار چربی خون بالا بایستی از مصرف زیاد شیرینی جات و آجیل خودداری کنند.

8- اگر به مسافرت می روید، سعی کنید غذای بیرون را خیلی کم مصرف کنید و از مصرف چیپس و پفک  و تخمه ی زیاد در راه سفر خودداری کنید.


پنجشنبه بیست و دوم اسفند 1387 | 18:31 | مجيد ساري |

بعد از آجیل شب یلدا، نوبتی هم كه باشد نوبت به خرید آجیل نوروز می‌رسد.

در كنار فروشنده‌های كهنه‌كار این صنف، فروشنده‌های كهنه فروش نیز وجود دارند.

بنابراین برای داشتن یك خرید خوب و سالم باید فرق میان این دو را دانست و به آن توجه داشت.

برای نمونه فروشنده‌ های كهنه ‌كار به هیچ‌وجه محصول نامرغوب را حتی با قیمتی اندك، خرید و فروش نمی‌كنند، در عوض فروشنده‌های كهنه فروش تا دلتان بخواهد محصول كهنه، رنگ‌ شده و دارای انواع و اقسام سموم  را به دست خریدار می‌دهند.

برای تشخیص تفاوت میان دو دسته از فروشنده‌های یاد شده چند ملاك وجود دارد.


برای نمونه در لابه‌لای مغز بادام‌زمینی‌های گروه كهنه‌ فروش، دانه‌های سیاهی دیده می‌شود كه به وجود آمدن‌ آنها ناشی از تازه نبودن محصول و نگهداری آن در فضایی مرطوب است.

رنگ‌های سبز و قهوه‌ای نیز در میان مغز فندق‌ها نشانه خطرناك بودن محصول (وجود سم افلاتوکسین) و كهنه‌فروشی است.

غیر از کهنگی محصولات كه منجر به بروز بیماری ‌های جبران‌ ناپذیری همچون سرطان كبد در مصرف‌كننده می‌شود، وجود رنگ‌های غیرمجاز نیز از ویژگی‌های محصولات نامرغوب است.


به طور معمول تخمه‌هایی كه به دست رنگ پس بدهند یا پسته‌هایی كه بیش از حد قرمز باشند، از مصادیق آجیل‌های رنگی، نامرغوب و غیربهداشتی هستند.

هر چند مصرف آجیل‌های بسته‌بندی شده و دارای تمامی علائم تضمین كننده سلامت كالا، مانند پروانه ساخت، تاریخ تولید و انقضا هنوز در فرهنگ خرید شهروندان جا نیفتاده است، اما خرید این نوع آجیل، تمامی ملاك‌های یك خرید مناسب به استثنای قیمت متعادل را داراست.

به طور حتم طی سالیان آینده با ورود شركت‌های جدید به عرصه تولید آجیل‌های بسته‌بندی شده و افزایش رقابت، نرخ آجیل‌های بسته‌بندی شده نیز از وضعیت گرانی موجود بیرون آمده و اقشار كم‌درآمد نیز می‌توانند از این محصولات سالم‌تر استفاده كنند.

پنجشنبه بیست و دوم اسفند 1387 | 18:29 | مجيد ساري |

تنبلی چشم یا آمبلیوپی (Amblyopia)

تنبلی چشم یا آمبلوپی (Amblyopia) که در حدود 3% از افراد دیده می شود زمانی رخ می‌دهد که چشم در دوره کودکی دید طبیعی پیدا نکند. این اختلال که معمولا در یک چشم دیده می شود بدلیل اختلال دید چشم تنبل بر اثر عوامل مختلف نظیر عیوب انکساری (دوربینی ، نزدیک بینی یا آستیگماتیسم) ، انحراف چشم (لوچی یا استرابیسم) ، و یا عدم شفافیت مسیر بینایی ناشی از عواملی نظیر آب مروارید ، کدورت قرنیه ، و یا افتادگی پلک رخ می‌دهد. عدم وضوح تصویر در چشم بیمار و بهتر بودن تصویر ایجاد شده در چشم سالم سبب می‌شود تا مغز بین دو چشم، چشم سالم را برای دیدن انتخاب کند و در واقع مسیر ارسال تصویر از چشم بیمار به مغز را مسدود و یا اصطلاحاً دید چشم بیمار را "خاموش" کند.

دید کلی

چشمان برخی کودکان ، با آنکه سالم به نظر می‌رسند اما از سلامتی و دید کافی برخوردار نیستند. رشد و تکامل مرکز بینایی در مغز از دوران جنینی تا حدود ده سالگی ادامه دارد، اما حداکثر سرعت رشد آن تا سه سالگی است. نتیجه تکامل دستگاه بینایی ، در این دوران ، دید واضح و کامل است. در این مدت ، بخصوص در سه سال اول زندگی ، هر عاملی که باعث اشکال دید ، در یک یا هر دو چشم کودک شود، رشد و تکامل دستگاه بینایی را متوقف می‌سازد و در نتیجه باعث کاهش میزان بینایی طفل می‌شود. معنی این سخن آن است که امکان دارد چشمی را که از نظر ظاهر کاملا طبیعی است از بینایی کامل و طبیعی برخوردار نباشد.

در صورتی که اشکال دید کودک ، قبل از پنج سالگی درمان شود، حتی اگر چشم در این مدت تنبل شده باشد با درمان ، بینایی کامل بدست می‌آید. پس از پنج سالگی ، هر چه درمان چشم تنبل بیشتر به عقب بیافتد، احتمال بدست آوردن بینایی کامل کمتر می‌شود. بطوری که پس از هفت تا ده سالگی ، درمان هیچ تاثیری در بینایی نخواهد داشت.

شرح بیماری

آمبلیوپی نوعی کاهش بینایی است که در آن نمی‌توان در چشم و یا در راههای عصبی بینایی هیچگونه عیب ارگانیک (ساختمانی) واضحی برای آن یافت ودر واقع از مواردی است که نه مریض چیزی می‌بیند و نه دکتر در چشم مریض چیزی می‌بیند از نقطه نظر بالینی زمانی تشخیص آمبلیوپی مسجل می‌گردد که حتی با بهترین تصحیح انکساری نیز نتوان ، دید بیمار را افزایش داد و در روی تابلوی اسنلن حداقل دو ردیف اختلاف دید وجود داشته باشد. در اینجا می‌توانیم بگوییم چشمی که دید کمتری دارد دچار آمبلیوپی است با شرط اینکه در ته چشم نیز نتوان هیچگونه ضایعه ارگانیکی که مسئول کاهش بینایی باشد، یافت نمود.

علائم تنبلی چشم

این اختلال معمولاً در سنین زیر 6 سال ایجاد شده و اغلب توسط والدین ، معلمان و یا پزشک کشف می‌شود. در سنینی که کودک قادر به بیان مشکلات خود می‌باشد ممکن است از ضعف بینایی ، خستگی چشم و یا سردرد شکایت داشته باشد. اما در اغلب موارد کودک شکایتی ندارد و ممکن است علایم بیماریهای مسبب تنبلی چشم نظیر انحراف چشم و کدورتهای مسیر بینایی مثل آب مروارید و کدورت قرنیه منجر به تشخیص شوند. ولی زمانی که تنبلی چشم ناشی از عیوب انکساری باشد تشخیص آن مشکل است زیرا کودکان به راحتی توسط چشم دیگر می‌بینند و کمبود دید در چشم بیمار را جبران می‌کنند. به همین دلیل والدین و معلمان باید به وضعیت دید کودکان توجه ویژه‌ای داشته باشند.

عوامل ایجاد کننده تنبلی چشم

  • در نزدیک بینی ، دوربینی و آستیگماتیسم ، اگر دید هر دو چشم بسیار کم باشد، هر دو چشم و اگر تفاوت بین آنها زیاد باشد، چشم ضعیفتر نمی‌تواند تصویر واضحی از اشیاء دریافت کند و دچار تنبلی می‌شود. لوچی یا انحراف چشم نیز می‌تواند باعث دو بینی شده در نتیجه تصویر واضحی روی شبکیه تشکیل نشود. بدین ترتیب مغز بتدریج برای حذف دو بینی ، تصویر چشم منحرف را حذف کرده و تنبلی چشم ایجاد خواهد شد.

  • کودکان کم سن و سال ، با مشاهده و درک اشیاء نزدیک ، بیش از اشیاء دور سر و کار دارند. اگر یک چشم نزدیک بین و دیگری دوربین باشد، کودک چشم نزدیک بین را برای بینایی ترجیح می‌دهد، بنابرین چشم دوربین مورد استفاده قرار می‌گیرد و تنبلی پیدا می‌کند. این نوع اختلال اصطلاحا آنیزومتروپی نام دارد. حالت اخیر حتی ممکن است باعث تنبلی هر دو چشم شود.

  • اشکالات مادرزادی در ساختمان چشم ، مانند آب مروارید و پایین افتادگی پلک باعث می‌شود که چشم نتواند تصویر واضحی از اشیاء دریافت کند و بتدریج دچار تنبلی شود. در مورد کاتاراکت بهترین درمان عمل جراحی است که اگر پس از تولد تا سه ماهگی هرچه سریعتر صورت بگیرد، نتیجه بهتری خواهد داشت. اما پس از سه ماهگی نتیجه چندان رضایت بخش نخواهد بود.

پیشگیری

تنبلی چشم نوعی اختلال بینایی است که اگر به موقع تشخیص داده و درمان نشود، فرد را از یک چشم بسیار کم بینا یا نابینا می‌کند و با تشخیص به موقع ، به راحتی و کاملا قابل درمان است. اما تنها راه پیشگیری از تنبلی چشم تشخیص بموقع عوامل ایجاد کننده آن است و چون بسیاری از این عوامل برای خانواده‌ها ناشناخته است، چشم همه کودکان باید حداقل سه بار قبل از دبستان در زمانهای مختلف معاینه شود. همچنین اگر کودکی انحراف چشم دارد، والدین باید به محض تشخیص ، او را نزد متخصص برده و تحت درمان قرار دهند.

درمان

درمان تنبلی چشم معمولاً بصورت بستن چشم سالم و وادار کردن مغز به دیدن با چشم تنبل است. این درمان ممکن است هفته‌ها و یا حتی ماهها طول بکشد که البته چشم سالم باید به تناوب باز شود. در مواردی که تنبلی ناشی از عیوب انکساری است تجویز عینک یا لنز سبب وضوح تصویر در چشم معیوب و درمان تنبلی خواهد شد. مواردی نیز که تنبلی ناشی از انحراف چشم است با جراحی و اصلاح انحراف قابل درمان است. نکته‌ای که باید به آن توجه داشت این است که مسیرهای بینایی تا سنین 8 تا 10 سالگی تکامل می‌یابند و درمان تنبلی چشم بعد از این سنین امکان پذیر نیست. بنابراین در صورتیکه چشم تنبل در سنین پایین درمان نشود بعد


  • گاهی اوقات مدت درمات چند سال است. در این صورت والدین طفل باید استقامت ، پشتکار و حوصله لازم را داشته باشند و از رفت و آمد نزد متخصص و سایر مشکلات جنبی آن خسته نشوند.
  • اگر متخصص توصیه کرد چشم کودک را ببندید، طبق دستور او عمل کنید و چشم کودک را کمتر یا بیشتر از زمان تعیین شده نبندید.
  • در صورت تشخیص تنبلی چشم ، حتما تا پایان ده سالگی پیگیر وضعیت بینایی و تغییرات عیوب انکساری کودک باشید.
  • برای جلوگیری از تنبلی چشم، کودک باید بعد از تولد در زایشگاه توسط متخصص کودکان و در سنین 3 تا 4 ماهگی و 2 تا 3سالگی توسط چشم پزشک معاینه شود.

چهارشنبه بیست و یکم اسفند 1387 | 14:49 | مجيد ساري |

مازنده به انيم كه ارام نگيريم                                     موجيم كه اسودگي ما عدم ماست   

 

سه شنبه بیستم اسفند 1387 | 16:47 | مجيد ساري |


كلمه هپاتيت به معني التهاب بافت كبد كه مي تواند به دلائل گوناگون از جمله مصرف داروها يا عفونت هاي انگلي يا ميكروبي و يا ويروسي باشد. با توجه به اهميت زياد هپاتيت هاي ويروسي، شيوع آنها و عوارض ناشي از آنها در اينجا به مهمتـــرين هپاتيت هاي ويروسي اشاره مي كنيم.

در انواع به علت التهاب كبد و اختلال كار آن سوخت و ساز و متابوليسم يك سري مواد به درستي توسط كبد انجام نمي گيرد از جمله اين مواد بيلي روبين موجود در خون است كه تجمع غير عادي و بيش از حد آن در بيماري كبد از جمله هپاتيت باعث بروز زردي يا يرقان در بيمار مي شود كه يكي از مشخصه هاي بيماري كبدي است.


 هپاتيت A:

عامل آن يك ويروس است كه بطور اختصار آنرا HAV مي نامند راه انتقال آن از راه مدفوعي، دهاني است يعني دست آلوده به مدفوع شخص بيمار باعث عفونت خود وي و يا ديگران از طريق آلوده سازي آب و غذا شده و يا آلوده شدن آب آشاميدني و غذا به فاضلاب يا مواد زائد آلوده موجبات انتشار بيماري را فراهم مي سازد.

اين بيماري در سرباز خانه ها، مهد كودك ها و موسسه هاي مخصوص نگهداري بيماران سالمند و . به علت تماس مداوم و نزديك افراد با يكديگر و پائين بودن سطح بهداشت و عدم رعايت اصول بهداشتي بيشتر ديده شده و سريعاً گســـــترش مي يابد.

 

نكته:

فاصله زماني ورود ويروس تا شروع علائم يعني دوره كمون 15 تا 45 روز است.

 

علائم:

شروع تب به صورت ناگهاني با بي قراري، بي اشتهايي، تهوع، ناراحتي شكم و درد شكمي بخصوص در ناحيه فوقاني راست يعني محل قرار گرفتن كبد، پررنگ شدن ادرار و كمرنگ شدن مدفوع و يرقان يا زردي مي باشد.

نكته مهم اين است كه قبل از بروز زردي ويروس در مدفوع فرد وجود دارد بنابراين مي تواند آلوده كننده باشد. اين بيماري عموماً در اواخر پائيز و اوايل زمستان شايع تر است.

علائم بيماري در كودكان خفيف تر ولي در بزرگسالان شدت علائم بيشتر است. معمولاً بيمار حدود 38 درجه سانتي گراد الي 39 درجه سانتيگراد تب دارد.

تيره شدن ادرار و كم رنگ شدن مدفوع ممكن است ازحدود 1تا5 روز قبل از زردي ديده مي شود. بنابراين در تشخيص بيماري كمك كننده است. بيمار عموماً در عرض 6 تا12 ماه بهبود مي يابد، مرگ و مير عوارض هپاتيت نوع A نادر است و بيماران مبتلا آن به ناقلين مزمن تبديل نمي شوند.

 

تشخيص:

گرفتن شرح حال انجام معاينه فيزكي و تست هاي آزمايشگاهي خاص از جمله تغيير آنزيم هاي كبدي ويروسي سطح آنتي بادي ضد ويروس هپاتيت A   Anti – Hav در خون بيمار.

 

پيشگيري:

رعايت بهداشت فردي و عمومي، بهداشت آب و فاضلاب، شستن دستها، تزريق واكسن كه در موارد خاص براي افراديكه به مناطق آلوده قصد سفر دارند صورت مي گيرد.

 

نكته:

بيماري از مادر به جنين انتقال پيدا نمي كند و مراتب بيماري در اثر تماس با اشياء آلوده به خون مثل نيدل نادر است، انتقال بيماري از طريق تماس جنسي موردي است كه تا كنون جواب قاطعي براي آن پيدا نكرده اند بنابراين مطمئن نيستم كه انتقال پيدا مي كند يا نه؟  


هپاتيت B:

عامل آن ويروس HBV نام دارد و چون از طريق خون و فرآورده هاي خوني منتقل مي شود به آن هپاتيت سرمي نيز مي گويند راههاي آن از مادر به جنين، تماس جنسي، تزريق خون آلوده، تماس با سر سوزن و سرنگ آلوده بخصوص در معتادين تزريقي است. همچنين تماس با وسائل تيز و برنده آلوده به خون مثل قيچي يا تيغ سلماني و يا وسايل خال كوبي غير بهداشتي عامل سرايت بيماري است.

دوره كمون بيماري 30تا180 روز به طول مي انجامد.

اين بيماري از راه مدفوعي دهاني انتقال نمي يابد و شدت بيماري و علائم همومي آن شديدتر ا هپاتيت نوع A  مي باشد. در هپاتيت نوع B عفونت مزمن و ناقل وجود دارد. مرگ و مير آن بيشتر از نوع A مي باشد. اين نوع هپاتيت مي تواند منجر به سرطان سلولهاي كبد شود. ممكن است به علت بروز يك سري واكنش هاي خاص در سرم و خون بيمار حالت التهاب مفاصل نيز ديده شود. در ضمن مرگ و مير در اين بيماري بيشتر از هپاتيت نوع A مي باشد.

 

تشخيص:

 با انجام تست هاي آزمايشگاهي و يافتن آنتي ژن سطحي ويروس HBS Ag يا آنتي بادي هاي خاصي كه عليه قسمتهاي مختلف ويــروس در بدن ترشح مي شود مثل Anti – HBV .

 

پيشگيري:

تزريق واكسن كه براي نوزادان، كاركنان و پرسنل مراكز مثل دانشجويان پزشكي و پيراپزشكي و بيماراني كه مرتب فرآورده هاي خوني دريافت مي كنند مثل: (هموفيلي، تالاسمي و غيره) توصيه مي گردد. البته در حال حاضر تزريق واكسن براي نوزادان اجباري بوده و جزء برنامه واكسيناسيون كشوري محسوب مي گردد. علاوه بر اين افرادي كه با بيمار تماس نزديك داشته اند مثل فرزندان يا همسر بيمار (كسي كه با او تماس جنسي داشته) نيز بايد واكسن را تزريق كند.

تزريق واكسن در سه مرحله انجام مي شود. كه اولين مرحله را نوبت اول مي گويند سپس يك ماه بعد از تزريق نوبت اول، نوبت دوم را بايد تزريق كرد و 6 ماه بعد از تزريق اول نوبت سوم تزريق انجام مي شود.

 

نكته:

 تزريق واكسن براي نوزادان در بدو تولد ,  دوماهگي وشش ماهگي

توصيه به رعايت بهداشت، عدم استفاده از سرنگ هاي آلوده و يا سوزن هاي آلوده در خال كوبي و كارهاي آرايشي و عدم ارتباط با شريك جنسي مشكوك و تزريق واكسن به افراد در معرض خطر از مهمترين راههاي جلوگيري از بيماري هستند. 


هپاتيت D:

عامل آن ويروس دلتا و يا HDV نام دارد. ويروس همراه هپاتيت B ديده مي شود و به تنهايي باعث بروز بيماري نمي گردد. ولي در فردي كه به هپاتيت نوع   B مبتلا شده است مي تواند باعث شدت يافتن بيماري نوع B  و تشديد علائم آن شود. از راه مدفوعي دهاني منتقل نمي شود. ولي از راه ورود سر سوزن آلوده . تماس جنسي و مادر به جنين انتقال مي يابد. در صورتيكه هپاتيت D و B با هم باشند از كار افتادن كبد و التهاب مرگ آور كبدي بسيار افزايش مي يابد.

 

تشخيص:

 ديدن علائم، گرفتن شرح حال و ديدن آنتي بادي بادي ضد ويروس در خون مريض Anti – HDV  از طريق آزمايش خون.

 

پيشگيري:

واكسن ندارد و براي جلوگيري از ابتلاء آن بهترين راه رعايت اصول بهداشتي و اخلاقي، دفع سر سوزنها و سرنگهاي آلوده به طريقه بهداشتي . به علاوه تزريق واكسن هپاتيت B است. 


هپاتيت  C:

عامل آن ويروس HCV مي باشد. دوره كمون آن 15 تا 160 روز است. تماس با سرنگ يا سرسوزن هاي آلوده و يا اشياء تيز و . آلوده به خون مثل صورت تراشي يا سوزن خال كوبي شايعترين علت انتقال بيماري است. به طور معمول از طريق تماس جنسي و يا مادر به نوزاد منتقل نمي شود. همچنين در اثر آلوده بودن وسايل پزشكي  دندانپزشكي و عموماً توسط دندانسازهاي تجربي انتقال مي يابد. واگر وسايل به درستي ضد عفوني شود انتقال پيدا نمي كند.

يكي از گروههايي كه هپاتيت B  و C در آنها شايع است معتادين زنداني هستند (به علت استفاده از سرنگ مشترك) عفونت مزمن در آن شايع است، حالت ناقل در مبتلايان ايجاد گردد، التهاب مرگ آور كبدي نادر است ولي خطر ايجاد سرطان كبد وجود دارد.

 

پيشگيري و تشخيص:

بهترين راه پيشگيري، تشخيص بيماران و آزمايش خونهاي اهدايي در بانك خون است كه براي تشخيص از آنتي بادي ضد ويروس C يعني Anti-HCV استفاده مي شود. همچنين مثل ساير موارد هپاتيت رعايت بهداشت و عدم استفاده از سرنگ و سر سوزن و تماس نداشتن با وسايل آلوده به خون ضروري است.

 

نكته:

در تمامي انواع هپاتيت هاي ويروسي ياد شده تشخيص قطعي بيماري با يافتن آنتي بادي ضد ويروس و يا آنتي ژن هاي ويروسي در خون بيمار ممكن مي گردد. مثل: (Anti-HAVوAnti-HBVوHBSAg).

 

سه شنبه بیستم اسفند 1387 | 16:29 | مجيد ساري |

                                                      اهمیت ویتامین        D                                                       

                                                                 

آیا شما به مقدار کافی ویتامینD دریافت می کنید؟ آیا می دانید کمبود ویتامین D هم می تواند منجر به سرطان شود؟

محققان طی مطالعات مختلف به این نتیجه رسیده اند که بسیاری از موارد سرطان بر اثر کمبود ویتامین D ایجاد می شود. براساس مطالعه ای که انجام شده است، میزان مرگ و میر بر اثرسرطان کولون در نواحی شمالی آمریکا، سه برابر نواحی جنوبی آمریکاست. کارشناسان علم تغذیه معتقدند تعداد بسیار کمی از افراد ویتامینD خود را از طریق غذا تأمین می کنند، بنابراین به منظور تأمین ویتامین D مورد نیاز، باید در معرض نور آفتاب قرار گیریم. شدت نور خورشید در نواحی شمالی نسبت به نواحی جنوبی کمتر است. افرادی که در آب و هوای سرد زندگی می کنند در زمستان اغلب بیرون نمی روند، در نتیجه این افراد از کمبود ویتامین D رنج می برند.

کمبود ویتامین D به سیستم ایمنی بدن آسیب می رساند که این امر منجر به ایجاد سرطان، دیابت و عفونت می شود.

کمبود ویتامین D ، توانایی فرد و سیستم ایمنی را جهت از بین بردن میکروب ها و سلول های سرطانی، تحت تأثیر قرار می دهد. بدن انسان روزانه میلیون ها سلول سرطانی تولید می کند. سیستم ایمنی بدن این سلول ها را پالایش می کند و از رشد آنها جلوگیری می کند. زمانی که سیستم ایمنی بدن دچار نقصان می شود، سلول های سرطانی می تـواننـد رشد کنند و سرطان هایی مانند سرطان سینه، پروستات  یا کولون را ایجاد کنند.

افراد سیاه پوست نسبت به افرادی که دارای پوست روشن تری هستند نیاز به اشعه فرابنفش بیشتری جهت ساختن ویتامین D دارند. کمبود ویتامین D به سیستم ایمنی بدن آسیب می رساند که این امر منجر به ایجاد سرطان ، دیابت  و عفونت  می شود. توصیه ای که در اینجا مطرح می شود این است که در مورد وضعیت ویتامین D خود بیاندیشیم.

 

فردی که دارای پوست روشن است، می تواند روزانه فقط با چند دقیقه قرار گرفتن در معرض نور خورشید، ویتامین D  مورد نیاز خود را تأمین کند، ولی شخصی که پوست تیره تری دارد باید بیشتر در معرض نور خورشید قرار گیرد تا نیاز ویتامین D خود را تأمین کند. شما می توانید ویتامین D را از طریق مکمل های ویتامینی، روغن ماهی، ماهی ، غلات صبحانه غنی شده و مقدار کمی نیز از طریق شیر غنی شده به دست آورید. اگر شما مطمئن نیستید که از طریق غذا یا نور خورشید، ویتامین D به مقدار کافی دریافت می کنید یا خیر، می توانید با مراجعه به پزشک و درخواست آزمایش خون، از سطح ویتامین D  خون خود مطلع شوید. اگر سطح ویتامین D خون شما از 15MC/LI پایین تر بود، شما باید روزانه 5 میکروگرم ویتامین D دریافت نمایید. محققان معتقدند که شما با این عمل، خود را در برابر عفونت ها و سرطان محافظت خواهید کرد. زنانی که سطح ویتامین D خون آنها طبیعی است، نوزادان خود را از عفونت و نقایص احتمالی تولد، محافظت خواهند کرد.

 

سه شنبه بیستم اسفند 1387 | 14:19 | مجيد ساري |
         ویتامین K ؛ ویتامینی برای انعقاد خون

                                              

کشف ویتامین ها و آشنایی با خواص آنها، دانشمندان را بر آن داشت که در جستجوی تعداد بیشتری از ویتامین ها باشند.

در سال 1935 یک دانشمند دانمارکی طی یک سری تحقیقات ، متوجه وجود یک نوع ویتامین در بدن مرغ شد که ضد خونریزی بود. این دانشمند آن را ویتامینK نامید.

تاکنون دو نوع ویتامین به نام K1 و K2 که فرمول ساده آنها تفاوت جزئی با هم دارد، شناخته شده اند.

ویتامین K محلول در چربی بوده و تا حدودی در برابر حرارت پایدار می باشد، ولی در مقابل نور بسیار حساس بوده و فاسد می شود. ویتامین K مصنوعی به شکل های محلول در آب است و فرمول شیمیایی آن شباهت زیادی به ویتامینK طبیعی دارد و اثرات آنها با یکدیگر برابرند.

به دلیل اینکه ویتامین K طبیعی ، محلول در چربی است، برای هضم و جذب آن، صفرا لازم است، ولی ویتامین K مصنوعی که محلول در آب است احتیاجی به ترشح صفرا ندارد.

مقدار کمی از این ویتامین ، در کبد ذخیره می شود که این مقدار فقط نیاز یک هفته بدن را تأمین می کند و هر چه هوا گرم تر باشد، نیاز بدن به ویتامین مزبور نیز بیشتر می شود.

بعضی از اشخاص در تابستان و در هوای گرم دچار خونریزی مانند خونریزی بینی می شوند. این علائم نشانه کمبود ویتامین K در بدن است؛ زیرا این ویتامین برای انعقاد خون لازم است و بدون وجود این ویتامین کبد نمی تواند پروترومبین ( عامل انعقاد خون ) بسازد.

منابع غذایی ویتامین K شامل : جعفری، کلم، اسفناج، گل کلم، کاهو، گوجه فرنگی، کرفس، لوبیا سبز، شاهی، شلغم و نخودسبز پخته است. همچنین در شیر، گوشت و میوه جات به مقدار کم وجود دارد.

ویتامین K غیر از منابع غذایی، توسط باکتری های روده نیز ساخته می شود. به همین دلیل کمبود آن در انسان نادر است.

اشخاص سالم که تغذیه صحیح و مناسبی دارند، نیازی به دریافت اضافی ویتامین K ندارند؛ زیرا مواد غذایی مصرفی آنها می تواند کمبود این ویتامین را جبران کند. ولی در افرادی که دچار بیماری های روده هستند، چون ممکن است میکروب های روده نتوانند ویتامین K بسازند و یا اینکه ویتامین نام برده به اندازه کافی جذب نشود، لازم است مصرف غذاهای حاوی این ویتامین را افزایش دهند.

کمبود ویتامین K

در شرایط زیر امکان کمبود این ویتامین وجود دارد :

- زمانی که سوء جذب چربی ها وجود داشته باشد.

- در شرایطی که درمان با آنتی بیوتیک صورت بگیرد ( به دلیل از بین بردن باکتری های روده )

- بیماری کبدی

کودکان زودرس و کودکانی که فقط از شیر مادر تغذیه می کنند، از نظر احتمال خونریزی، بیشتر در معرض خطر هستند، چون شیر مادر به دلیل استریل بودن، میکروب کمتری در روده به وجود می آورد ، بنابراین ویتامین K در بدن ساخته می شود.

زمانی که سوء جذب چربی ها در بدن وجود دارد، شکل مصنوعی ویتامین K که محلول در آب است، مورد استفاده قرار می گیرد.

سه شنبه بیستم اسفند 1387 | 14:17 | مجيد ساري |


تصویر

دید کلی

این نظر که ژنتیک پزشکی صرفا مربوط به توارث خصوصیات جزئی ، سطحی و نادر است، جای خود را به درک نقش اساسی ژن در فرایندهای پایه زندگی داده است. ژنتیک پزشکی و ژنتیک انسانی ، در خط مقدم تحقیقات پیرامون تنوع و توارث انسانها قرار دارند، در حالی که در پیشرفت سریع زیست شناسی مولکولی ، بیوشیمی و زیست شناسی سلولی نیز نقش دارند و از آن بهره می‌برند. بویژه ، در دهه آخر قرن 20 و شروع قرن 21 شاهد آغاز پروژه ژنوم انسانی بوده‌ایم که تلاش هدفمند در جهت تعیین محتوای کامل ژنوم انسان است.

ژنوم به زبان ساده به صورت مجموعه اطلاعات ژنتیکی گونه ما که در هر یک از سلولهای هسته‌دار بدن رمزگردانی می‌شود، تعریف می‌گردد. همگام با سایر موضوعات زیست شناسی نوین ، پروژه ژنوم انسانی از طریق فراهم سازی بینش اساسی در مورد بسیاری از بیماریها و پیشبرد تکامل ابزارهای تشخیصی به مراتب بهتر ، اقدامات پیشگیری کننده و شیوه‌های درمانی در آینده نزدیک ، در حال متحول کردن ژنتیک پزشکی و انسانی است. پس از کامل شدن ، پروژه ژنوم انسانی ، توالی کامل تمام DNA انسان را در دسترس قرار خواهد داد. آگاهی از این توالی کامل ، به نوبه خود شناسایی تمام ژنهای انسان را مقدور می‌سازد و نهایتا تعیین این موضوع را که چگونه تنوع در این ژنها در ایجاد سلامت و بیماری نقش دارد، امکان‌پذیر می‌سازد.

تاریخچه

در سال 1902 گارود (Garrod) و گالتون (Galton) ، که بنیانگذاران ژنتیک پزشکی نام گرفته‌اند، با بررسی آلکاپتون اوری اولین نمونه توارث مندلی در انسان را گزارش کردند. گارود در گزارش خود با تشکر از همکاریهای بیت سن (Bateson) زیست شناس ، نتیجه ازدواجهای فامیلی را در بوجود آمدن به اصطلاح خطاهای متابولیزم مادرزادی تاکید کرده بود. این اولین نتیجه روشن همکاری تحقیقی بین علم پزشکی و غیر پزشکی بود که تا به حال ادامه پیدا کرده و حاصل آن نیز پیشرفت سریع این علم می‌باشد.

در اواخر دهه 50 قرن بیستم ، مطالعه علمی کروموزوم‌های انسان مقدور گشت و نقش نقایص کروموزومی در عقب افتادگی رشدی و ذهنی ، عقیمی و دیگر عوارض روشن شد. جدیدا تعیین نقشه کروموزومی ژنهای انسان بر روی کروموزوم‌ها مشخص شده است. توسعه و کاربرد علم ژنتیک نتایج سودمندی برای پزشکی بالینی داشته است.



تصویر

اهمیت ژنتیک در تمام جنبه‌های پزشکی

اگرچه ژنتیک پزشکی به صورت تخصصی شناخته شده در آمده است، واضحا آشکار شده که ژنتیک انسانی مفاهیم یکنواخت مهمی فراهم می‌سازد که مسیر تمام کارهای پزشکی را روشن و آنها را همسو می‌کند. برای بهره‌مند ساختن کامل بیماران و خانواده‌های آنها از دانش در حال گسترش ژنتیک ، تمام پزشکان و همکاران آنها در مشاغل بهداشتی نیاز به درک اصول پایه ژنتیک انسانی دارند.


  • وجود اشکال جایگزین یک ژن (آللها) در جمعیت ، پیدایش فنوتیپ‌های مشابه بوجود آمده از جهش و تنوع در جایگاههای ژنی مختلف ، اهمیت تعاملات ژنی _ ژنی و ژنی _ محیطی در بیماری ، نقش جهش پیکری در سرطان و پیری ، مقدور بودن تشخیص پیش از تولد ، امیدواری در زمینه ژن درمانی‌های قوی ، مفاهیمی هستند که امروزه در تمام کارهای پزشکی نفوذ پیدا کرده‌اند و در آینده فقط مهمتر خواهند شد.

  • یک جنبه از کار ژنتیک پزشکی که مربوط به تمام طب است، ارزش تاکید دارد: این علم نه تنها بر بیمار بلکه بر کل خانواده نیز متمرکز می‌باشد. تاریخچه جامع خانوادگی ، از گامهای اولیه مهم در تجزیه و تحلیل هر نوع اختلال است، صرفنظر از اینکه ژنتیکی بودن این اختلال شناخته شده یا ناشناخته باشد.

  • تاریخچه ژنتیکی ، از این جهت اهمیت دارد که می‌تواند نقش حیاتی در تشخیص داشته باشد، ممکن است ارثی بودن یک اختلال را نشان دهد، می‌تواند اطلاعاتی پیرامون تاریخچه طبیعی یک بیماری و تنوع در بروز آن فراهم کند و می‌تواند طرح توارث را آشکار سازد. تشخیص یک بیماری ارثی ، تخمین خطر برای سایر افراد خانواده را مقدور می‌کند تا بتوان اداره و تدیبر مناسب ، پیشگیری و مشاوره برای بیمار و خانواده او در نظر گرفت.

قوانین موجود در ژنتیک انسانی و پزشکی

  • ژنتیک ، موضوع پراکنده‌ای مرتبط با تنوع و توارث در تمام موجودات زنده است. در این حوزه وسیع ، ژنتیک انسانی ، داشن تنوع و توارث در انسان است. در حالی که ژنتیک پزشکی ، با زیرگروهی از تنوع ژنتیکی انسان که در کار طب و تحقیقات پزشکی حائز اهیمیت است، سروکار دارد.

  • در ژنتیک انسانی و پزشکی ، حوزه‌های متعدد جالبی وجود دارند که به صورت جهات گوناگون تکامل ژنتیک مشخص می‌شوند. حوزه‌های اصلی شناخته شده این تخصص عبارتند از:

    • مطالعه کروموزوم‌ها یا ژنتیک سلولی (Cytogenetics).

    • بررسی ساختمان و عملکرد هر ژن یا ژنتیک بیوشیمیایی و مولکولی.

    • مطالعه ژنوم، سازمان‌یابی و اعمال آن یا ژنومیک (genomics).

    • بررسی تنوع ژنتیکی در جمعیتهای انسانی و عوامل تعیین کننده فراوانی آللها یا ژنتیک جمعیت.

    • بررسی کنترل ژنتیکی تکامل یا ژنتیک تکامل.

    • استفاده از ژنتیک برای تشخیص و مراقبت از بیمار یا ژنتیک بالینی.

  • مشاوره ژنتیکی که اطلاعاتی پیرامون خطر ابتلا به بیماری را ارائه می‌دهد و در عین حال ، حمایت روانی و آموزشی فراهم می‌کند، به حرفه بهداشتی جدیدی تکامل پیدا کرده است که در آن تمام کادر مشاغل پزشکی ، خود را وقف مراقبت از بیماران و خانواده‌های آنها می‌کنند.

  • علاوه بر تماس مستقیم با بیمار ، ژنتیک پزشکی ، از طریق فراهم سازی تشخیص آزمایشگاهی ، افراد و از طریق برنامه‌های غربالگری (Screening) طراحی شده برای شناسایی اشخاص در معرض خطر ابتلا یا انتقال یک اختلال ژنتیکی ، جمعیت را مراقبت می‌کند.

موضوعات اخلاقی در ژنتیک پزشکی

موفقیتهای ژنتیک پزشکی ، با رشد موازی سطح نگرانی و اضطراب در مورد استفاده از دانشمان در جهت مفید (نه مضر) برای افراد ، خانواده‌هایشان و کل جامعه همراه بوده است. با شروع پروژه ژنوم انسانی در ایالات متحده ، کنگره آمریکا ، معضلات اخلاقی آسیب پذیری جدی جامعه بر اثر استفاده نادرست از این دانش بسیار توسعه یافته ژنتیک انسانی را شناسایی کرد.

کنگره کاربرد بخشی از بودجه پروژه ژنوم انسانی آمریکا برای حمایت از تحقیقات و آموزش در زمینه‌های اخلاقی ، قانونی و اجتماعی (EISI) این پروژه را الزامی ساخت. برنامه‌های مشابهی در کشورهای دیگر نیز وجود دارند. تلاش (EISI) در جهت مطالعه اثر دانش بدست آمده از پروژه ژنوم انسانی در بسیاری از حوزه‌ها مانند کار طب و سایر حرفه‌های مراقبت بهداشتی ، وضع و ارائه سیاست عمومی ، قانون و آموزش می‌باشد.

در هر بحثی از موضوعات اخلاقی در پزشکی ، سه اصل اساسی غالبا ذکر می‌شود: سودمندی ، احترام به خودمختاری فرد ، عدالت. وقتی این سه اصل در تعارض با یکدیگر باشند، موضوعات اخلاقی پیچیده‌ای بوجود می‌آید. نقش متخصصان اخلاقی پزشکی که در حد فاصل بین جامعه و ژنتیک پزشکی کار می‌کنند، سنجیدن تقاضاهای متعارض است که هر کدام بر پایه یک یا بیش از یک اصل اساسی فوق ادعای مشروعیت دارند.



تصویر

آینده بحث

در طی زندگی حرفه‌ای 40 ساله دانشجویان پزشکی و مشاوره ژنتیکی ، احتمالا تغییرات عمده‌ای در درک و کار بر روی نقش ژنتیک در پزشکی صورت خواهد گرفت. هر دوره‌ای می‌تواند دربر گیرنده تغییراتی بیشتر از تغییرات مشاهده شده ظرف بیش از 50 سال گذشته باشد. در طی این مدت ، حوزه ژنتیک از شناسایی ماهیت DNA به عنوان عامل فعال توارث تا آشکارسازی ساختمان مولکولی DNA و کروموزوم‌ها و تعیین رمز کامل ژنوم انسان تکامل پیدا کرده است. با قضاوت از روی سرعت زیاد اکتشافات فقط در دهه گذشته عملا مشخص می‌شود که ما صرفا در آغاز انقلابی در وارد کردن دانش ژنتیک و ژنوم به حوزه سلامت عمومی و کار پزشکی هستیم.

مباحث مرتبط با عنوان



دوشنبه نوزدهم اسفند 1387 | 18:10 | مجيد ساري |

خون شناسي



خون شناسی به مطالعه سلولهای خونی و انعقاد می‌پردازد. این علم مقدار و ساختمان و عمل سلولهای خونی ، پیش سازهای سلولهای خونی را در مغز استخوان ، ساختار‌های شیمیایی پلاسما و عمل پلاکتها و پروتئینهایی که در سیستم انعقادی دخالت دارند را بررسی می‌کند.






اطلاعات اولیه

خون بافت پیوندی تخصص یافته‌ای است که سلولهای آن در داخل ماده زمینه‌ای مایعی به نام پلاسما شناورند. حجم خون در یک فرد بالغ بطور متوسط 5 لیتر می‌باشد. خون به واسطه گردش در داخل رگهای خونی اصلی ، توزیع مواد غذایی ، اکسیژن و حرارت در بدن و انتقال دی‌اکسید کربن و مواد زاید حاصل از فعالیت سلولها به ارگانهای دفعی است. خون در محیط خارج از بدن منعقد شده و به صورت لخته در می‌آید و قسمت محلول آن به صورت مایعی زرد و روشن به نام پلاسما ، از آن جدا می‌گردد.

برای جلوگیری از انعقاد خون به منظور مطالعات خونی مقداری هپارین یا سیترات به آن افزوده می‌شود. از نظر حجمی حدود 55 درصد خون از پلاسما و 45 درصد آن از سلولهای خونی تشکیل شده است. خون شناسی یا هماتولوژی بسیار متنوع بوده و بیشتر درباره آزمایشهای اساسی خون، خونسازی ، مطالعه انواع کم خونیها ، اختلالات گویچه‌های سفید و خصوصیات پلاکتهای خون و انعقاد خون صحبت می‌کند.

آزمایشهای اساسی خون

جمع آوری خون

خون مویرگی یا خون محیطی و خون وریدی برای آزمایشهای خون شناسی مناسب‌تر هستند. نمونه‌های خون وریدی ، ارجح‌تر هستند ولی بسیاری از اندازه‌گیریها را می‌توان روی خون نرمه گوش و سطوح کف دستی نوک انگشت انجام داد. برای سنجشهای خون شناسی خون را به سرعت در لوله‌های محتوی یک ماده ضد انعقاد مناسب ریخته و آنها را باهم مخلوط می‌کنند و چند قطره از آن روی لام قرار داده و گسترش تهیه می‌کنند.

هموگلوبینومتری

هموگلوبین جز اصلی گلبول قرمز بوده و پروتئینی است که وسیله انتقال اکسیژن و دی‌اکسید کربن می‌باشد. هموگلوبینومتری اندازه‌گیری غلظت هموگلوبین در خون است. کم خونی که عبارت از کاهش غلظت هموگلوبین خون ، شمارش گلبولهای قرمز یا هماتوکریت به زیر حدود طبیعی می‌باشد حالت بسیار شایعی است که عارضه متداول خیلی از بیماریها بشمار می‌رود. روش "سیان مت هموگلوبین" و روش "اکسی هموگلوبین" و روش اندازه‌گیری محتوای آهن ، مورد توجه می‌باشد.

هماتوکریت

هماتوکریت یک نمونه خون ، نسبت حجم گلبولهای قرمز به حجم کل خون است. هماتوکریت را ممکن است مستقیما بوسیله سانتریفوژ و روشهای ماکرو و میکرو اندازه‌گیری کنند و یا به صورت غیر مستقیم توسط دستگاههای اتوماتیک و از حاصلضرب MCV ( میانگین حجم گلبولی) در شمارش گلبولهای قرمز بدست می‌آورند.

شمارش سلولهای خون

شمارش گلبولهای قرمز ، سفید و پلاکتها را به صورت غلظت سلولها در واحد حجم خون بیان می‌کنند. واحد حجم برای شمارش سلولی ابتدا بر اساس ابعاد خطی محفظه هماسیتومتر (شمارشگر سلولی) ، میلیمتر مکعب بود. کمیته بین المللی استاندارد در خون شناسی ، واحد لیتر را به عنوان واحد حجم پیشنهاد می‌کند. روش نیمه اتوماتیک برای اندازه‌گیری تعداد گلبولهای قرمز صحت بیشتری نسبت به روش دستی دارد. در شمارش کل گویچه‌های سفید خون ، 6 نوع سلول طبیعی آن را از هم جدا نمی‌کنند.

تهیه و رنگ آمیزی گسترش خون

بررسی گسترش خونی بخش مهمی از ارزیابی خون شناسی را تشکیل می‌دهد. قابل اعتماد بودن اطلاعات به دست آمده از بررسی گسترش خونی بستگی زیاد به تهیه و رنگ آمیزی خوب گسترشها دارد. هنگام مطالعه میکروسکوپی می‌بایست توزیع سلولها یکنواخت ، رنگ گلبولهای قرمز صورتی ، رسوب رنگ روی سطح لام حداقل و رنگ لام یکنواخت باشد.

سرعت رسوب گلبولی

وقتی خون سیاهرگی که به خوبی مخلوط شده در لوله‌ای عمودی قرار داده شود، گلبولهای قرمز به سمت ته لوله رسوب خواهند کرد. طول پایین رفتن سطح فوقانی ستون گلبولهای قرمز در مدت زمان معین ERS خوانده می‌شود و چندین فاکتور مانند پروتئینهای پلاسمایی و فاکتورهای گلبول قرمز در آن دخیل هستند. ERS دارای مراحل و روشهای متفاوتی است.



img/daneshnameh_up/3/38/b.11.jpg

خونسازی

در انسان گلبولهای قرمز ، گرانولوسیتها ، مونوسیتها و پلاکتها پس از تولد فقط در مغز استخوان تولید می‌شوند. ولی لنفوسیتها علاوه بر مغز استخوان و تیموس در اعضا ثانویه لنفاوی نیز ساخته می‌شوند. بیشتر سلولهای مغز استخوان پیش ساز سلولهای خونی هستند. سلولهای پیش‌ساز می‌توانند خود را تولید کنند و هم به سلولهای تمایز یافته‌تری تبدیل شوند.

بافتهای خونساز

اعضا یا بافتهایی که سلولهای خونی در آنها تولید می‌شوند را بافتهای خونساز می‌گویند. در جنین ، سلولهای خونی در کبد و مغز استخوان ساخته می‌شوند. اندکی پس از تولد خونسازی در کبد متوقف شده و مغز استخوان و تیموس در ساختن سلولهای خونی دخیل هستند.

کینتیک گلبولهای قرمز

تعادل بین ورود و خروج گلبولهای قرمز از گردش خون باعث می‌شود همیشه مقدار نسبتا ثابتی هموگلوبین در گردش خون باشد. ارزیابی خونسازی موثر و خونسازی غیر موثر و تخریب گلبولهای قرمز می‌توانند برای پی بردن به مکانیزم و علت کم خونی ضروری باشند.

کم خونیها

اگر غلظت هموگلوبینها یا هماتوکریت کمتر از حد پایین 95 درصد فاصله مرجع برای آن سن ، جنس و شرایط جغرافیایی (ارتفاع) شخص باشد، می‌گوییم فرد دچار کم خونی است. علل کم خونی در سه مقوله پاتوفیزیولوژیک قرار دارد: نقص در تولید گلبولهای قرمز ، از دست دادن خون و افزایش تخریب گلبولهای قرمز (همولیزَ) که بیش از توان مغز استخوان برای جبران آن باشد. کم خونیها را بر اساس ریخت شناسی گلبولهای قرمز تحت عناوین ماکروسیستیک ، نوروموسیستیک یا میکروسیستیک طبقه‌بندی می‌کنند که برای تشخیص افتراقی آنها مهم است.

اختلالات گویچه‌های سفید

بررسی کمی گویچه‌های سفید شامل شمارش کل گویچه‌های سفید (WBC) و شمارش نسبی و مطلق اشکال مختلف آنها می‌باشد. اصطلاح لکوسیتوز به معنای افزایش کل گلبولهای سفید و لکوپنی به معنی کاهش کل گلبولهای سفید از حد طبیعی است. لوسمی ، تکثیر یا تجمع بدخیمانه سلولهای سازنده لکوسیتها همراه یا بدون مشاهده در خون محیطی است. معمولا لکوسیتوز یاخته‌های غیر طبیعی در گردش خون در بافتهای غیر خونساز نیز دیده می‌شوند.



img/daneshnameh_up/f/fd/b.2.jpg

انعقاد خون

توقف خونریزی به تشکیل توده پلاکتی اولیه و ایجاد لخته پایدار فیبرینی بستگی دارد. چگونگی بررسی و شناخت واکنشهای شیمیایی که از تحریک اولیه خونریزی تا تشکیل نهایی لخته پایدار موجب هموستازی می‌شوند بیشترین اهمیت دارد. بنابراین نخست باید از چگونگی وقوع طبیعی واکنشهای متوالی اطلاع حاصل نمود و بعد بر اساس فاکتور یا فاکتورهای خاص مسئول ، نوع ناهنجاری را مشخص کرد.

ارتباط با سایر علوم

خون شناسی با رشته‌های مختلف پزشکی و علوم پایه از جمله ایمنی شناسی ، ژنتیک مولکولی و ژنتیک پزشکی و انسانی ارتباط نزدیک دارد.
دوشنبه نوزدهم اسفند 1387 | 18:7 | مجيد ساري |

تغذيه در ديابت ( مرض قند)

دکتر گوگاني

متخصص بيماريهاي غدد متزشحه داخلي

در اين بيماري افزايش قند خون در بيمار همراه دفع قند در ادرار بوده ، عوارض مختلف ايجاد مي کند از جمله:

عوارض قلبي- عروقي، افزايش فشار خون، نارسايي کليه ، عوارض چشمي و حتي کوري، عوارض عصبي و زخم هاي ديابتي در پاها که مي تواند منجر به قطع عضو شود.

 

بيماري ديابت عمدتا در دو گروه از افراد ديده مي شود:

1-     ديابت وابسته به انسولين يا جوانان اکثرا قبل از 40 سالگي بروز مي کند. ( ديابت نوع 1 )

2-     ديابت غير وابسته به انسولين يا بزرگسالان که اکثرا بعد از 40 سالگي ظاهر مي شود .( ديابت نوع 2)

 در اکثر موارد ديابت جوانان ، کودک يا جوان ، با لاغري همراه ديگر علائم ديابت مانند پر ادراري ، پر خوري، پر نوشي ، گاهي کما اسيدوتيک مراجعه مي کند. اين سنين سن رشد فرد است و بايد کاهش وزن او همراه درمان بيماري جبران شود و کالري ، پروتئين، ويتامين و املاح به اندازه کافي جهت رشد مناسب و وزن ايده آل به بيمار رسانده شود.

مصرف غذا و دفعا ت آن بايد با زمان و دفعات تزريق انسولين تنظيم شود تا عارضه کاهش قند خون که خطرناک است براي بيمار ايجاد نشود و همچنين کنترل قند خون مناسبي حاصل گردد .

براي دست يابي به اهداف ذکر شده مشورت با پزشک معالج و مشورت مکرر با کارشناس تغذيه ضروري است.

در ديابت بالغين اغلب موارد بيمار با چاقي مراجعه کرده ، کاهش وزن مي تواند به مهار بهتر بيماري کمک کند و گاهي حتي بدون نياز به دارو به تنهايي يا همراه با ورزش مي تواند منجر به درمان بيماري و طبيعي شدن قند خون فرد شود .

جهت کاهش بافت چربي ( لاغر شدن) کاهش متوسط کالري مصرفي روزانه به ميزان 500-250 کيلوکالري و نيز افزايش فعاليت بدني ( ورزش) کمک کننده است.

در بين غذاها موادقندي – نشاسته اي ، چربي ها، پروتئين ها ، منبع پروتئين هستند. بايد به کاهش متناسب مصرف انها وزن ايده آل به دست آيد.

50-60 درصد کالري روزانه بايد از مواد قندي – نشاسته اي تامين شود که البته بر دو دسته اند:

1- کربوهيدراتهاي ساده ( قندها) مثل : شکر، عسل، شيريني جات، شربت ها ، خرما اين مواد به سرعت در بدن باعث افزايش قند خون مي شوند و بايد از خوردن آنها پرهيز شود.

2- کربوهيدراتها ترکيبي ( نشاسته ها ) مثل نان ، برنج، سيب زميني، انواعي از شيريني جات، ماکاروني که سرعت افزايش قند خون توسط آنها متوسط است و مصرف آنها بايد طبق برنامه غذايي تنظيم شود.

فيبرها ترکيبات پلي ساکاريدي هستند که در نان هاي سبوس دار، نان جو ، سبزيجات ، ميوه ها وجود دارند. فيبر ها قابل هضم و جذب در دستگاه گوارش انسان نبوده، وجود آنها در برنامه غذايي باعث پرحجم شدن غذا و احساس سيري شده ، در ضمن در جلوگيري از يبوست مفيد بوده، خاصيت ضد سرطان دستگاه گوارش براي آنها ذکر شده است. سبزيجات از جمله کاهو محدوديت مصرف در افراد ديابت ندارند. ميوه ها، مواد غذايي حاوي سبوس بايد طبق جداول کالري مصرف شوند.

20-30 % کالري روزانه بايد از چربي ها تامين شود که توصيه مي شود. از چربي هاي اشباع شده( چربي هاي حيواني، کره، تخم مرغ) تاحد ممکن کم استفاده شود و از چربي هاي غير اشباع که حاوي کلسترول نيستند( روغن ذرت، آفتابگردان، سويا، زيتون) استفاده شود. هر چربي که در گوشت قرمز ( گوساله ، گوسفند ...) گوشت سفيد ( مرغ، وديگر پرندگان) ديده مي شود جدا شده دور ريخته شود.

از ماهيان که چربي امگاه ، مفيد، در آنها وجود دارد حتما در برنامه غذايي گنجانده شود. تا آنجا که ممکن است غذاها سرخ نشود، گوشت، مرغ، ماهي حتي الامکان به صورت کبابي يا آب پز و يا تنوري( فر) تهيه شود.

در صورت اجبار غذا با کمترين مقدار روغن سرخ شود.

از شير و ماست کم چرب يا بدون چربي استفاده شود. از کره و خامه يا پنير که چربي بالايي دارند استفاده نشود.

در صورتي که شير کم چربي در دسترس نباشد مي توان شير را جوشاند و چربي روي  آن را جدا کرد از ان شير مي توانيد ماست يا پنير کم چرب تهيه کرد.

10-15 % کالري روزانه بايد از پروتئين ها تامين شود که بهتر است از هر دو نوع پروتئين هاي گياهي و حيواني باشد.

از آنجا که در بيماران دچار بيماري قند- فشار خون بالا شيوع دارد بايد از رژيم حاوي حداقل نمک استفاده شود.

لازم است جهت تامين ويتامين هاي گروه B به اندازه کافي سبزيجات و ميوه جات مصرف شود.

چند نکته قابل ذکر است:

-         وزن ايده آل خود را حفظ کنيد ( همه افراد چه ديابتيک چه سالم)

-         در تعيين رژيم غذايي ديابتيک از پزشک معالج يا متخصص تغذيه راهنمايي بخواهيد.

-         رژيم غذايي افراد ديابتيک غذاي کاملي است و همه افراد خانواده مي توانند از آن استفاده کنند.

-         در صورتي که در ميهماني شرکت داريد يا خود ميزبانيد مصرف يکبار هراز چند گاه از شيريني ، شربت به مقدار متعادل بلامانع است.

-         مغزها مانند گردو- فندق- بادام و ديگر اجيل ها به عنوان منبع چربي هستند مصرف آن بلامانع است ولي بايد به مقدار متعادل و يا محاسبه کالري مصرف شوند و شور نباشند.

-         از مربا ها و شيريني و نوشابه هاي گازدار که با قندهاي مصنوعي درست شده اند استفاده کنيد.

سلامت باشيد



 

دوشنبه نوزدهم اسفند 1387 | 18:1 | مجيد ساري |


میکروبیولوژی (Microbiology) علمی است که درباره میکروارگانیسمها یا جانداران ذره ‌بینی بحث و گفتگو می‌کند. جانداران ذره‌ بینی به کلیه موجوداتی اطلاق می‌شوند که به علت کوچک بودن ابعاد فقط با ذره بین یا میکروسکوپ قابل مشاهده هستند.

دید کلی

تنوع بیولوژیکی در میکروارگانیسمها بیش از سایر موجودات می‌باشد. میکروارگانیسمها موجوداتی هستند که با چشم غیر مسلح مشاهده نمی‌شوند. شکل ، عمل و خصوصیات بیوشیمیایی یا مکانیزم ژنتیکی آنها ، بر اساس محدودیتهای مولکولی بنا شده است. میکروبیولوژی راههای مفیدی را برای شناسایی میکروارگانیسمها فراهم ساخته است. در طبقه بندی موجودات زنده ، ارگانیسمهایی را که حاوی هسته بوده و هسته توسط غشایی احاطه شده است، از پروکاریوتها که DNA آنها بطور فیزیکی از سیتوپلاسم جدا نشده است، مجزا کرده‌اند. بطور کلی میکروبیولوژی درباره ویروسها ، میکروارگانیسمهای پروکاریوتی و میکروارگانیسمهای یوکاریوتی بحث می‌کند.

تاریخچه

علم میکروبیولوژی از سال 1674 هنگامی که آنتوان لوون هوک ، با عدسی شیشه‌ای خود دنیایی از موجودات ریز را در قطره آب برکه مشاهده کرد. در اواخر قرن 17 نظریه تولید خودبخودی مورد بحث قرار گرفت. در این زمان بسیاری از دانشمندان از جمله فرانسیکوردی ، فکر می‌کردند میکروارگانیسمها از مواد غیر زنده ایجاد شده‌اند. در سال 1766 اسپالانزانی نتیجه گرفت که میکروبها از هوای غیرسترون وارد محلولهای غذایی شده و آنها را فاسد می‌کنند. دو ابرمرد دنیای علم که به کنار گذاشتن نظریه خلق‌الساعه کمک شایانی کردند شیمیدان فرانسوی به نام پاستور و پزشک انگلیسی به نام تندال بود. در 100 سال گذشته میکروب شناسان موفق به دریافت چند جایزه نوبل شده‌اند.



 

ویروسها

ویروسها به علت داشتن خصوصیات خاصی با سایر موجودات زنده تفاوت دارند. یک ذره ویروس دارای مولکول اسید نوکلئیک DNA یا RNA بوده که توسط پوشش پروتئینی یا کپسید احاطه شده است. اسید نوکلئیک ویروس برای تکثیر در درون سلول به آنزیمهای سلول میزبان وابسته است. از تجمع اسید نوکلئیک و قطعات پروتئینی که به تازگی سنتز شده‌اند، ذرات کامل ویروسی تشکیل می‌شود که به محیط خارج سلول رها می‌گردند. ویروسها بسیار متنوع بوده و از نظر ساختمان ، تشکیلات ژنوم ، بیان ژنوم ، راههای تکثیر و سرایت باهم تفاوت زیادی دارند. ویروسها قادرند باکتریها ، گیاهان و جانوران را آلوده کنند.

پریونها

برخی کشفیات قابل توجه در سه دهه گذشته منجر به شناسایی خصوصیات مولکولی و ژنتیکی عاملی قابل انتقال به نام عامل بیماری اسکراپی که نوعی بیماری تخریب کننده سیستم عصبی مرکزی در گوسفندان است، شده است. ساختمان پریونها فقط از پروتئین ساخته شده و فاقد اسید نوکلئیک است. بیماریهای ناشی از پریون در انسان به علت اینکه به صورت بیماریهای ژنتیکی و عفونی بروز می‌کند کاملا اختصاصی هستند. بررسی بر روی بیولوژی پریونها ، ضرورتی در تحقیقات پزشکی محسوب می‌شود.




باکتریها

باکتریها متنوع‌ترین و مهمترین میکروارگانیسمها هستند. تعداد کمی از آنها در انسان و حیوانات و گیاهان بیماریزا است. بطور کلی بدون فعالیت آنها ، حیات بر روی زمین مختل می‌گردد. بطور یقین یوکاریوتها از موجودات زنده باکتری مانند بوجود آمده‌اند. نظر به اینکه باکتریها ساختمان ساده‌ای داشته و می‌توان به آسانی بسیاری از آنها را در شرایط آزمایشگاه کشت داد و تحت کنترل درآورد، میکروب شناسان مطالعه وسیعی درباره فرایندهای حیاتی آنها انجام داده‌اند. درباره نحوه رشد و مرگ باکتریها ، متابولیسم باکتریها ، ژنتیک باکتریها ، ارتباط آنها با ویروسها و ... مطالعات گسترده‌ای صورت گرفته است.

قارچها

قارچها دسته جداگانه‌ای از یوکاریوتها را تشکیل می‌دهند. این دسته از میکروارگانیسمها همگی هتروتروف بوده و برای رشد و تکثیر به ترکیبات آلی جهت اخذ انرژی و کربن نیاز دارند. قارچها هوازی و یا بیهوازی اختیاری هستند. اکثر قارچها ساپروفیت بوده و در خاک و آب به سر می‌برند و در این نواحی ، بقایای گیاهی و جانوری را تجزیه می‌نمایند. قارچها مانند باکتریها در تجزیه مواد و گردش عناصر در طبیعت دخالت داشته و حائز اهمیت هستند. علم مطالعه قارچهای انگل برای انسان را قارچ شناسی پزشکی گویند. که این انگلها بیماریهای زیادی را بوجود می‌آورند.

پروتوزوئرها

پروتوزوئرها جانداران یوکاریوتیک تک سلولی هستند که به قلمرو آغازیان تعلق دارند. پروتوزوئرها از نظر ساختمان تفاوت بسیاری با یکدیگر دارند. این دسته از جانداران ساکن آب و خاک بوده و از ذرات مواد غذایی و باکتریها تغذیه می‌کنند. عده‌ای از آنها بخشی از فلور طبیعی بدن جانداران را تشکیل می‌دهند. مطالعات این جانداران در محدوده علم میکروبیولوژی قرار دارد.

میکروبیولوژی خاک

خاک یکی از مخازن عمده میکروارگانیسمها محسوب می‌شود. فراوانترین میکروارگانیسمها در خاک ، باکتریها هستند. خاک باغچه در هر گرم محتوی میلیونها باکتری است. در جاهای عمیق تعداد آنها کاهش می‌یابد. قارچها به تعداد کمتر از باکتریها در خاک یافت می‌شوند. شاید مهمترین نقش میکروارگانیسمهای خاک ، شرکت آنها در چرخه‌های بیو- ژئوشیمیایی است که به گردش برخی عناصر شیمیایی در طبیعت کمک کرده و آنها را قابل مصرف می‌سازد. میکروبیولوژیستها در این زمینه تحقیقات زیادی انجام داده‌اند.

میکروبیولوژی آب

در میکروبیولوژی آب ، میکروارگانیسمها و فعالیت آنها در آبهای طبیعی نظیر دریاچه‌ها ، برکه‌ها ، رودخانه‌ها و دریاها مورد مطالعه قرار می‌گیرد. و میکروارگانیسمهای مفید و مضر برای انسان و سایر جانداران شناسایی می‌شوند.

میکروبیولوژی مواد غذایی

میکروارگانیسمها تغییرات مطلوب و نامطلوب در مواد غذایی پدید می‌آورند. و از طرف دیگر تهیه بسیاری از فرآورده‌های غذایی بدون کمک میکروارگانیسمها ، امکان‌پذیر نیست. مانند کلم شور ، زیتون رسیده و پنیر. اسیدهای حاصل توسط میکروارگانیسمها و اضافه کردن آنها به مواد غذیی مانند خیار شور آنها را از گزند میکروارگانیسمهای نامطلوب حفظ می‌کند. این بخش از میکروبیولوژی ، امروزه کاربرد زیادی دارد.



img/daneshnameh_up/9/9e/b.Mic.15.gif

عوامل ضد میکروبی

مواد دارویی موادی هستند که برای درمان بیماریهای عفونی یا جلوگیری از وقوع بیماری بکار می‌روند . این مواد معمولا از باکتریها و قارچها بدست می‌آیند و اخیرا برخی از آنها را در کارخانجات می‌سازند. از مواد شیمیایی هنگامی می‌توان برای درمان بیماریهای عفونی استفاده کرد که دارای اثر سمی انتخابی باشند. یعنی ضمن متوقف کردن رشد یا نابودی عامل مولد بیماری ، به سلول میزبان آسیبی نرسانند. علاوه بر سمیت انتخابی ، داروها باید بتوانند به داخل بافتها و سلولهای میزبان نفوذ کننده و تغییری در مکانیزم دفاعی طبیعی میزبان بوجود نیاورند. از عوامل ضد میکروبی می‌توان به آنتی بیوتیکها اشاره کرد.

ارتباط میکروبیولوژی با سایر علوم

میکروبیولوژی یک علم کاربردی است که با بسیاری از شاخه‌های علوم رابطه نزدیک دارد. از جمله می‌توان به ژنتیک ، پزشکی ، زیست شناسی سلولی ، انگل شناسی ، قارچ شناسی پزشکی و بیوشیمی اشاره کرد.

مباحث مرتبط با عنوان

دوشنبه نوزدهم اسفند 1387 | 13:38 | مجيد ساري |
ویروس شناسی (Virology) شاخه‌ای از میکروبیولوژی (Microbiology) می‌باشد. این علم به بررسی ویروسها ، شکل و ساختمان آنها ، ژنتیک ویروسها و سایر خصوصیات آنها می‌پردازد.

دید کلی

تا اواخر قرن 19 اصطلاح ویروسهای پالایه‌پذیر برای مشخص کردن عوامل عفونی که از صافیهای عبور دهنده باکتریها ، قارچها و پروتوزوئرها می‌گذرند، اطلاق می‌شد. چند سال بعد اصطلاح پالایه‌پذیر حذف شد و کلمه ویروس به معنی سم اختصاصا به عوامل عفونی پالایه‌پذیر غیر قابل رویت با میکروسکوپ نوری اطلاق گردید. طی دهه اول قرن 20 اغلب دانشمندان عقیده داشتند که ویروسها عوامل عفونی مشخصی هستند که فقط از نظر اندازه با سایر میکروارگانیسمها تفاوت دارند. ولی به زودی کشف گردید که ویروسها روش خاص خود را برای تولید مثل دارند و ترکیب شیمیایی آنها مشخص می‌باشد. ابداع میکروسکوپ الکترونی و پیشرفت در روشهای تجزیه‌ای موجب پیشرفت در شناسایی ساختمان و اختصاصات فیزیولوژیکی ویروسها شد. ویروسها به چند دلیل مورد توجه خاص میکروبیولوژیستها قرار دارند.
  1. این ذرات اساسا با کلیه میکروبهایی که شناخته شده، از نظر ساختمان و چرخه زندگی تفاوت دارند.
  2. گرچه برای اغلب عفونتهای باکتریایی داروهای متعددی در دسترس قرار دارد ولی برای بیشتر عفونتهای ویروسی داروی موثری وجود ندارد و از اینرو ویروسها در اغلب کشورها بیماریهای تهدید کننده حیات انسان ایجاد می‌کنند.
  3. به احتمال زیاد ، ویروسها با برخی از انواع سرطانها در انسان رابطه دارند.



 

تاریخچه

علم ویروس شناسی ، پس از استفاده از واکسن آبله توسط ادوارد بوخنر (1798) ، تهیه واکسن علیه بیماری هاری بوسیله پاستور (1884) و انتقال بیماری موزائیک توتون از گیاه آلوده به گیاه سالم توسط مایر در سال 1886 آغاز شده است. در سال (1892) ایوانوسکی ، ثابت کرد که عامل مولد بیماری موزائیک توتون از صافیهای بسیار ریز نگهدارنده باکتری عبور می‌کند. ولی نتوانست به اهمیت مساله پی ببرد. تا این که بیچرنیک (1898) دانشمند هلندی که باید او را پدر ویروس شناسی به حساب آورد ادعا کرد که عامل بیماری موزائیک توتون ، باکتری نیست و عامل مسری دیگری است. استنلی در سال 1935 با استفاده از روشهای جدید خالص کردن پروتئینها ، ویروس را خالص کرد و به پاس این خدمت ، موفق به دریافت جایزه نوبل شد.




صفات عمومی ویروسها

ویروسها عواملی هستند که واجد یک نوع اسید نوکلئیک هستند. دارای پوشش پروتئینی در اطراف اسید نوکلئیک می‌باشند. در درون سلولهای زنده با بکار گرفتن ماشین سنتزی سلول میزبان تکثیر پیدا می‌کنند و اسید نوکلئیک ویروسی را به سایر سلولها منتقل می‌سازند. چون ویروسها فاقد آنزیمهای لازم برای متابولیسم هستند، لذا برای تکثیر یافتن بایستی از ماشین متابولیکی سلول میزبان استفاده نمایند. این کیفیت از نظر پزشکی جهت پیدا کردن داروهای ضد ویروسی فوق‌العاده اهمیت دارد. زیرا اکثر داروهایی که تکثیر ویروسها را متوقف می‌سازند، برای اعمال سلول میزبان نیز اثر می‌گذارند. ولی وجود لیپیدها در سطح خارجی برخی از ویروسها آنها را در برابر حلالهای لیپیدها نظیر اتر ، آسیب‌پذیر می‌سازد.

اساس رده بندی ویروسها

میزان اطلاعات قابل دسترس در هر زمینه برای تمامی ویروسها ، یکسان نیست و روشی که براساس آن ویروسها شناسایی می‌شوند، به سرعت در حال تغییر است. امروزه اکثرا از بررسی توالی ژنی به عنوان یک روش اولیه برای شناسایی ویروس استفاده می‌شود و بدین ترتیب نیاز به سایر اطلاعات کلاسیک نظیر چگالی شناوری ویروس ، کاهش یافته است. داده‌های مربوط به توالی ژنی معیارهای پیشرفته طبقه بندی محسوب شده و گاهی باعث ایجاد خانواده‌های جدیدی از ویروسها می‌شوند. مورفولوژی ویروس ، خصوصیات فیزیکی- شیمیایی ویروس ، خصوصیات ژنومی ویروس ، خصوصیات بیولوژیک و ... در طبقه بندی ویروسها مد نظر قرار می‌گیرند.




روشهای انتقال و انتشار ویروسها

ویروسهای مختلف دارای مکانیزمهایی دقیق و پیچیده برای ادامه حیات و انتقال از یک میزبان به میزبانی دیگر هستند. روش انتقال یک ویروس از یک میزبان به میزبان دیگر به ماهیت واکنش متقابل بین ویروس و میزبان بستگی دارد. ویروسها به روشهایی انتقال می‌یابند مثلا انتقال از فردی به فرد دیگر در اثر تماس مستقیم. بیشترین راههای انتقال ویروسها توسط قطرات تنفسی ، ذرات عفونی معلق در هوا و تماس جنسی است. ویروسهای گیاهی بیشتر از طریق بند پایان منتقل می‌شوند.

منشا تکاملی ویروسها

انواع مختلف ویروسها از نظر منشا تکاملی با یکدیگر تفاوت دارند. دو تئوری مطرح شده در این مورد به شرح زیر است.

تئوری اول

منشا ویروسها ممکن است از RNA ، DNA و یا از هر دو نوع اسید نوکلئیک سلولهای میزبان باشد که بطور خودمختار همانند سازی کرده و روند تکاملی خود را طی نموده‌اند. و در واقع ویروسها شبیه ژنهایی هستند که توانایی موجودیت مستقل از سلول را کسب کرده‌اند. توالی ژنی در برخی از ویروسها با ژنهای سلولی رمز کننده پروتئینهای عملکردی قرابت دارند. به نظر می‌رسد که حداقل برخی از ویروسها بدین روش ، تکامل یافته‌اند.

تئوری دوم

ویروسها ممکن است اشکال انحطاط یافته انگلهای داخل سلولی باشند. هیچ گونه مدرکی در دست نیست که نشان دهد ویروسها از باکتریها تکامل یافته اند. اما ممکن است منشا تکاملی ارگانیسمهای داخل سلولی اجباری نظیر ریکتسیاها و کلامیدیاها ، مربوط به باکتری باشد. به هر حال پولکس ویروسها به قدری بزرگ و پیچیده هستند که احتمالا از تکامل بعضی اجداد سلولی بوجود آمده‌اند.

تکثیر ویروسها

اسید نوکلئیک هر ویروس فقط تعداد معدودی از ژنهای لازم برای سنتز ویروسهای جدید را دارا می‌باشد. این ژنها شامل ژنهای سازنده اجزای سازنده آنزیمهای لازم در چرخه زندگی ویروس می‌باشد. برای تکثیر ویروس بایستی ویروس سلول میزبان را مورد حمله قرار داده و اختیار دستگاه متابولیکی آن را به عهده گیرد. در جریان تکثیر ویروسی ، یک ذره ویروسی ، صدها حتی هزاران ویروس تولید می‌کند. این تغییرات شدید در سلول میزبان ، به مرگ آن منجر می‌گردد.

ارتباط ویروس شناسی با سایر علوم

ویروس شناسی با رشته‌های میکروبیولوژی ، زیست شناسی سلولی ، ژنتیک ، انگل شناسی ، قارچ شناسی پزشکی و بیوشیمی ارتباط نزدیک دارد.

مبحث مرتبط با عنوان

دوشنبه نوزدهم اسفند 1387 | 13:32 | مجيد ساري |

انگل شناسی علم پرداختن به موجودات زنده‌ای است که برای بدست آوردن غذا ، بطور موقت و یا دائم در سطح خارجی یا داخل بدن موجودات زنده دیگر زندگی می‌کنند. این علم همچنین به رابطه این موجودات به میزبانان خود می‌پردازد.

مقدمه

دامنه وسیع علم انگل شناسی از ماکرو‌اکولوژیکی تا میکرو‌اکولوژیکی و بیوشیمیایی و بهداشت عمومی ، جغرافیا ، علوم اجتماعی و اقتصادی و علوم مرتبط با آنها را شامل می‌شود. در سالهای اخیر سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که شش بیماری مهم انسانی در جهان منتشر است. پنج بیماری از این شش بیماری انگلی است که عبارتند از: شیستوزومیازیس ، مالاریا ، فیلاریازیس ، تریپانوز و میازیس آفریقایی و لیشمانیازیس. بیماری ششم نیز جذام است که عامل باکتریایی دارد.

در نتیجه انگل شناسی پزشکی در بین شاخه‌های علوم پزشکی و دانشمندان علوم پزشکی اهمیت زیادی پیدا کرده است.انگل شناسی از نظر رشد و توسعه علوم بویژه کاربردهای طبی ، دامپزشکی ، کشاورزی و صنایع غذایی اهمیت زیادی دارد. بنابراین روشن است که آشنایی با زندگی انگلی و انگلها ، نه تنها از نقطه نظر رشد و توسعه علوم ، بلکه از نظر کاربردهای عملی آن نیز بسیار مهم است.

جنبه‌های زندگی انگلی

چهره واقعی زندگی انگلی غالبا قابل لمس و درک نیست، زیرا روابط بین انگلها و میزبان آنها بسیار پیچیده است. انگل شناسی در واقع یکی از چهار جنبه مختلف از سیمبیوزیس است.

سیمبیوزیس

هر حیوان ، گیاه و یا موجود زنده اولیه‌ای آغازیان یا(پروتیستا) که بخشی یا تمام زندگی خود را به همراه موجود دیگر از جنس دیگری می‌گذارند، را یک سیمبیونت یا سیمبیوت می‌نامند. چهار شکل از سیمبیوتیک شناخته شده است. اگر چه خط تفکیک بین آنها کاملا دقیق نیست. بویژه انواع اشکال سیمبیوزیس که شناخته شده‌اند، فورزیس ، کامنسالیسم ، پارازیتیسم و موچوآلیسم می‌باشد.


  • فورزیس: هیچ نوع وابستگی از نظر متابولیکی و یا غیر از آن بین آنها وجود ندارد. نمونه این نوع زندگی انتقال باکتریها توسط اتصال به پای حشرات است. اگر چه پرواز حشره از جایی به جای دیگر به انتقال باکتری منجر می‌شود، ولی هیچ اجباری در این ارتباط از دو طرف نیست و اصولا یک نوع رابطه اتفاقی است.

  • کامنسالیسم: یک مثال در این مورد در شرایط محیطی دریایی ، رابطه بین آمفی پریون پرکولا یا کنتروکاپروس آکوله آتوس با شقایق دریایی. ماهی در بین خارهای شقایق دریایی زندگی می‌کند، در حالی که هیچ نوع آزاری از سوی میزبان نمی‌بیند. با توجه به اینکه ترشحات ماهی باعث حفاظت در مقابل نماتوسیتهای میزبان می‌شود. این لایه حفاظتی که ماهی ایجاد می‌کند، فقط پس از ورود و خو گرفتن اولیه ماهی است. پس از ورود ماهی به درون خارهای شقایق دریایی ، این عمل حفاظتی نیز انجام شده، ماهی از آسیب ماهی خوارها به خاطر وجود نماتوسیتهای میزبان محفوظ می‌ماند. علاوه بر محافظت ، ماهی از غذای میزبان نیز برخوردار می‌شود.

  • پارازیتیسم: پارازیتیسم عبارتست از نوعی زندگی اجباری دو موجود با هم که انگل کوچکتر است و از جنبه متابولیکی با میزبان رابطه دارد. این ارتباط ممکن است دائمی باشد. مثلا کرمهای پهن نواری که در روده پستانداران دیده می‌شوند. یا ممکن است موقتی باشد. مانند پشه‌ها ، ککها یا کنه‌های خونخوار. گفته می‌شود که پارازیتیسم یک رابطه اجباری است، زیرا انگل بطور معمول نمی‌تواند بدون ارتباط و تماس با میزبان خود باقی بماند.

    انگلهای خونخوار مانند کنه‌ها ، ککها و پشه‌ها از نمونه‌های اولیه خونخواری مستقیم از میزبان هستند. چون ارتباط بین انگل و میزبانش عموما شامل تماس میزبان با مواد آنتی ژنی انگل است، خواه ناخواه این مولکولها با بدنه انگل (آنتی ژنهای سوماتیک) یا ترشحات و یا مواد دفعی انگل (آنتی ژنهای متابولیک) مقایسه می‌شوند. آنتی بادیها معمولا توسط میزبان در واکنش به انگل تولید می‌شوند. بنابراین بر عکس فورزیس و کامنسالیسم زندگی انگلی علاوه بر وابستگی متابولیک در بخشی از انگل ، عموما شامل پاسخهای میزبان در برابر بخش دیگری از انگل می‌باشد.

  • موچوآلیسم: نمونه معروف این نوع زندگی گلسنگها هستند که ترکیبی از قارچها و آلگها هستند. در طی این ارتباط ، آلگها مقدار زیادی ترکیبات آلی تولید می‌کنند که این مواد توسط قارچها مصرف می‌شوند. در حالی که قارچها نیز آب و مواد معدنی مورد نیاز آلگها را تولید می‌کنند. آنها را از خشک شدن و خطر نور شدید محافظت می‌کنند. نمونه دیگر موچوآلیسم رابطه برخی از تاژکداران موجود در روده موریانه‌های چوبخوار است.

رابطه انگلها با میزبان

انگلها به اشکال مختلفی با میزبان خود رابطه برقرار می‌کنند که می‌توان انگل اجباری یا اختیاری ، موقتی یا دائمی ، خارجی یا داخلی ، اتفاقی یا سرگردان ، بیماری‌زا یا غیر بیماری‌زا و زئونوزرا را نام برد.

به علاوه میزبانها نیز اشکال مختلفی دارند. از جمله میزبان واسط یا نهایی ، ناقل مکانیکی یا ناقل ترانسفر ، مخزن و بالاخره هایپرپارازیتیسم را ذکر کرد و برخی از سیمبیونتها نیز رابطه استفاده متقابل تحت عنوان نظافتچی و نیازمند حفاظت با یکدیگر برقرار می‌کنند. بطور مثال در محیطهای دریایی ، برخی از انواع ماهیها و سخت پوستان وظیفه پاک کردن بدن گونه‌های بزرگتر را به عهده می‌گیرند. این عقیده وجود دارد که منفعت حاصل از این کار دو طرفه است و انواع مختلف دارای این زندگی هستند. از جمله تمساح با مرغ مصری ، گاوهای اهلی با مرغ ماهیخوار و کرگرن با پرندگان کنه خوار.

عفونت و بیماری انگلی

انتقال انگلهای مستلزم وجود سه عامل است: یک منبع عفونت ، یک راه انتقال و وجود یک میزبان حساس. برایند ترکیب عوامل فوق ، تعیین کننده شیوع انگل در یک زمان و مکان معین است.راههایی که انگل بوسیله آنها از منبع اولیه به میزبانان حساس میرسد متفاوت است. شانس بروز عفونت در شرایط محیطی مناسب که در آن انگل بتواند خارج از مواد دفعی زندگی کند و نیز در شرایط فقدان بهداشت فردی و اجتماعی افزایش می‌یابد. انسان مبتلابه عفونت انگلی می‌تواند به اشکال زیر عمل نماید.
  • تنها به عنوان میزبان انگل
  • همراه با دیگر حیوانات به عنوان میزبان اصلی
  • به عنوان میزبان تصادفی همراه با یک یا چند حیوان به عنوان میزبانهای اصلی.
علاوه بر لزوم سازگار بودن طبیعی انگل با میزبان خود ، سهولت انتقال انگل بستگی به عادات و تجمع گروهی و نیز مقاومت میزبان دارد.

تشخیص

تظاهرات بالینی در اغلب بیماریهای انگلی آن قدر عمومی است که در بسیاری موارد بنای تشخیص بر پایه نشانه شناسی کافی نیست. اگر چه یک پزشک باتجربه ممکن است علائم و نشانه های ویژه برخی بیماری انگلی را شناسایی کند ولی در موارد غیر معمول ممکن است نشانه‌ها آنچنان گیج کننده باشند که هیچ تابلوی بالینی واضحی را نشان ندهند. همچنین بسیاری از عفونتها بویژه عفونتهای کرمی نشانه های کم و غیر مشخصی داشته و اغلب از نظر بالینی غیر قابل افتراق هستند. تشخیص نهایی و شیوه درمانی درست نیاز به شناسایی انگل در آزمایشگاه دارد.

درمان

درمان موفقیت آمیز بیمار شامل اقدامات پزشکی و روشهای جراحی ، توجه به وضعیت غذایی و دارو درمانی اختصاصی است. پزشک باید توانایی بیمار در همکاری آگاهانه ، بهسازی محیط ، همه گیر شناسی بیماری و انتخاب روشهای جلوگیری از گسترش عفونت را نیز مد نظر داشته باشد. در طی 10 تا 15 سال اخیر پیشرفتهای قابل توجهی دردرمان بیماریهای انگلی صورت گرفته است. هم اکنون داروهای موثر و نسبتا غیر سمی متعددی برای درمان اغلب بیماریهای انگلی در دسترس است.
دوشنبه نوزدهم اسفند 1387 | 13:24 | مجيد ساري |

راه ‌های پيشگيری از سرايت HIV چيست؟

 

به طور خلاصه، اقدامات پيشگيري از HIV را مي‌توان به سه دسته تقسيم كرد

1- پيشگيري از عفونت‌هاي فرصت طلب در افراد آلوده به HIV
2- پيشگيري از عفونت HIV در گروه‌هاي در معرض خطر
3- پيشگيري از عفونت HIV در جمعيت عمومي
 


1- با توجه به اينكه مهمترين پيامد آلودگي به HIV، بروز عفونت‌هاي فرصت طلب مي‌باشد، لذا بايد تا حد امكان از ايجاد اين عفونت‌ها در افراد HIV مثبت جلوگيري كرد. براي اين هدف دو كار مي‌توان انجام داد :


الف- پيشگيري دارويي : در مورد بعضي از عفونت‌هاي فرصت طلب مثل سل، مي‌توان با تجويز داروهايي از بروز آنها در افراد HIV مثبت و مبتلا به ايدز جلوگيري كرد.


ب- واكسيناسيون: با واكسيناسيون افراد HIV مثبت مي‌توان از بروز عفونت‌هايي مثل ذات الريه، ديفتري و كزاز، آنفولانزا و... پيشگيري نمود.
 

 

 

2- بعضي از افراد و گروه‌ها مثل معتادين تزريقي، كاركنان بهداشتي درماني، نوزادان متولد شده از مادران HIV مثبت، مبتلايان به عفونت‌هاي آميزشي و افراد با رفتارهاي جنسي پرخطر در معرض خطر بالاي آلودگي به HIV قرار دارند. لذا بايد توجه بيشتري به اين افراد مبذول داشت.
 

الف- زنان HIV مثبت بايد تا حد امكان از باردار شدن خود جلوگيري كنند. لذا توصيه مي‌شود كه در اين افراد از دو روش پيشگيري از بارداري به طور همزمان (Double method) استفاده گردد تا احتمال بارداري به حداقل برسد.
با اين حال اگر خانم HIV مثبت باردار شود با تجويز داروهاي ضد ويروسي در زمان بارداري سعي مي‌شود از انتقال HIV به جنين وي جلوگيري شود. البته تجويز اين داروها در زمان حاملگي همراه با خطراتي مي‌باشد، ضمن آنكه اين داروها بسيار گران و كمياب مي‌باشند. همچنين در نوزدان متولد شده از مادران HIV مثبت مي‌توان از داروهاي ضد ويروسي استفاده كرد.
 

ب- كاركنان بهداشتي درماني يكي از گروهاي در معرض خطر آلودگي به HIV مي باشند. لذا دستورالعمل‌هايي تحت عنوان ”احتياطات استاندارد“ تدوين شده است كه تمامي كاركنان بهداشتي درماني بايد آنها را به كار ببندند تا خطر انتقال HIV در آنها به حداقل برسد.
 

ج- يكي ديگر از گروه‌هاي پرخطر، معتادين تزريقي مي‌باشند كه بدليل استفاده مشترك از سرنگ و سوزن و رفتارهاي پرخطر ديگر، منبع مهم آلودگي به HIV در كشور به شمار مي‌روند. اقدامات پيشگيرانه در اين گروه شامل تشويق و ترغيب معتادين به ترك، تغيير اعتياد تزريقي به روش‌هاي كم خطرتر و در نهايت توزيع سرنگ و سوزن و كاندوم رايگان در بين آنها مي‌باشد. از اين اقدامات بعنوان راهكارهای ”كاهش آسيب“ ياد مي‌شود.
 

د- ابتلا به عفونت‌هاي آميزشي مثل سوزاك، سيفيلس و... خطر انتقال HIV را به دنبال دارد. از طرف ديگر درمان عفونت‌هاي آميزشي خطر احتمال آلودگي به HIV را كم مي‌كند. لذا تشخيص و درمان كامل عفونتهاي آميزشي در مبتلايان به آنها يكي از مهمترين اقدامات پيشگيري از ايدز به شمار مي‌رود.
هـ- افرادي كه رفتارهاي پرخطر به ويژه رفتارهاي پرخطر جنسي دارند لازم است كه تحت مشاوره قرار گيرند تا از خطرات آلودگي به HIV آگاه شوند و در صورت لزوم آزمايشات تشخيصي به طور داوطلبانه از آنها به عمل آيد. مشاوره و آازمايشات داوطلبانه در مراكز مشاوره بيماريهاي رفتاري در سراسر كشور به طور رايگان انجام مي‌شود.
 

 

 

3- پيشگيري از عفونت HIV در جمعيت عمومي شامل:

 الف) آموزش همگاني در مورد HIV و ايدز و رفتارهاي پرخطر مرتبط با آن و

ب) تأمين سلامت خون و فرآورده‌هاي خوني مي‌شود.

 

مهمترين موضوع در آموزش رفتارهاي پرخطر، آموزش رفتارهاي جنسي سالم مي‌باشد.
ابتدا بايد ببينيم رفتار جنسي ناسالم و پرخطر چيست؟ رفتار جنسي ناسالم (UnsafeSex) هر گونه تماس جنسي را مي‌گويند كه در آن فرد از سلامت خود يا شريك جنسي خود ‌آگاه نباشد. مشكل از اين جا ناشي مي‌شود كه آگاهي از سلامت خود يا ديگران به راحتي امكانپذير نيست. بعنوان مثال؛ در حدود 90 درصد افراد HIV مثبت از آلوده بودن خودشان اطلاعي ندارند. از طرف ديگر؛ منفي بودن آزمايشات تشخيصي در ابتدای آلودگي با HIV نمي‌تواند دليل سالم بودن فرد باشد زيرا نتيجه اين آزمايشات در اوايل دوره آلودگي معمولاً منفي مي‌باشد. پس چاره چيست؟
براي آگاهي از سلامت افراد بايد به رفتارهاي آنها توجه كرد. اگر فردي از رفتارهاي پرخطر آگاهي داشته باشد بهتر مي‌تواند در خصوص سلامت خود يا شريك جنسي خود قضاوت كند. داشتن رفتارهاي پرخطر احتمال آلودگي به HIV و ساير عفونت‌هاي‌آميزشي را بيشتر مي‌كند.


 

جمعه شانزدهم اسفند 1387 | 20:49 | مجيد ساري |
اگردر اولين قدم موفقيت نصيب ما مي شد سعي وعمل ديگر معني نداشت***    (متر لينگ)                                      
جمعه شانزدهم اسفند 1387 | 20:24 | مجيد ساري |
جمعه شانزدهم اسفند 1387 | 19:18 | مجيد ساري |

 
 
 
 
پژوهشگران روش‌های مختلفی را برای سوپرشارژ كردن و افزایش كارآیی مغز ارائه كرده‌اند كه در این مقاله ساده‌ترین آنها ارائه شده تا هر فردی بتواند به محض احساس نیاز، به آنها دسترسی داشته باشد و آنها را بكار بسته و از مزایای آن بهره‌مند شود:

- بادام بخورید

بادام حافظه را تقویت می‌كند و اگر در تركیب با شیر قبل از رفتن به رختخواب و یا پس از برخاستن از خواب به هنگام صبح مصرف شود تاثیر بهتری دارد.

-آب سیب بنوشید
پژوهشگران دانشگاه ماساچوست لوول نشان داده‌اند؛ آب سیب تولید نوعی انتقال دهنده عصبی حیاتی موسوم به استیلكولین را در مغز افزایش داده و از این طریق قدرت حافظه را نیز تشدید می‌كند.

- خوب بخوابید

تحقیقات نشان می‌دهد كه حافظه بلند مدت در طول خواب با پخش مجدد تصاویر تجربه شده در روز تقویت می‌شود.

- از تفریحات ساده لذت ببرید

استرس قدرت مغزی ما را تحلیل می برد. ذهنی كه در استرس گرفتار شده بیشتر منابع حافظه ما را مصرف می كند و به این ترتیب ذهنی ضعیف و كودن برای ما باقی می گذارد. سعی كنید برای خود عادتهای ساده تفریحی در طول روز تعیین كنید تا بتوانید به كمك آنها استرس را از ذهن خود پاك نمایید. برخی از این تفریحات ساده و مفید برای ذهن و بدن و روان عبارتند از: گوش دادن به موسیقی مورد علاقه، بازی با كودكان، قدردانی از دیگران، پیاده روی، دوچرخه سواری و یا شنا به طور روزانه، كار كردن با یك وبلاگ و بالاخره شركت در كلاس‌های یوگا و سلامت به طور روزانه.

- ذهن خود را ورزش دهید
همانطور كه ورزش جسمی برای بهره‌مندی از یك بدن قوی و سالم ضروری است ورزش ذهنی نیز به همین اندازه حائز اهمیت است تا بتوانید ذهنی تیز و فعال داشته باشد. آیا تا به حال توجه كرده‌اید كه چرا كودكان قدرت مغزی قوی‌تری نسبت به افراد بالغ دارند؟ چون كودكان ذهنی بازیگوش دارند و یك چنین ذهنی توان حافظه را بالا می‌برد. برای رسیدن به چنین توانایی می‌توانید پازل یا جدول حل كنید، در كارهای گروهی داوطلب شوید، با دیگران تعامل كنید، به یك سرگرمی مانند مطالعه، نقاشی یا حتی تماشای پرندگان مشغول شوید، یك مهارت جدید یا یك زبان جدید بیاموزید.

- یوگا یا مدیتیشن انجام دهید

یوگا و مدیتیشن استرس را تخلیه می‌كند. استرس قاتل حافظه است اما یوگا و مدیتیشن با كاهش استرس، پایین آوردن فشار خون، كاهش سرعت تنفس، كاهش سرعت متابولیسم و آزاد كردن تنش از ماهیچه‌ها، ذهن را تقویت می‌كنند.

- مصرف مواد قندی را كاهش دهید

قند غذا نیست بلكه شكلی از كربوهیدرات است كه یك انرژی واهی تولید می‌كند. مصرف زیاد مواد قندی باعث بروز علائم عصبی و رنج آور، ضعف حافظه و سایر اختلالات عصبی می شود. غذاها را بدون افزودن شكر مصرف كنید و از مصرف نوشیدنی‌های شیرین یا مقدار زیادی شكر یا قند با كافئین پرهیز كنید.

- از گندم سبوس دار استفاده كنید
گندم سبوس‌دار حاوی لسیتین است. این ماده مشكل سخت شدن سرخرگ‌ها را آسان می‌كند و از این طریق موجب بهبود عملكرد مغز می شود.

- شب‌ها غذای سبك بخورید

خوردن غذای زیاد و سنگین در شب باعث بروز استرس طولانی مدت و احساسی به هنگام خواب می‌شود. توصیه می‌شود غذای سنگین را در روز مصرف كنید كه بدن تحرك بیشتری دارد. شبها با خوردن غذای سبك و میوه یا سبزی می‌توانید خواب بهتری داشته باشید. خواب خوب شب به معنی تقویت قوای مغز است.

- قدرت تخیل خود را تقویت كنید

یونانی‌ها اصل خیال پردازی را برای به خاطر سپردن همه چیز یاد می‌گیرند. این تكنیك احتیاج دارد كه فرد یك تخیل واقعی و رنگی را ایجاد كند كه بتوان آن را به یك موضوع یا شی خاص ارتباط داد. اگر شما تمام حواس خود شامل لامسه، بویایی، چشایی، شنوایی و بینایی را درگیر خیال پردازی كنید می‌توانید جزئیات بیشتری از یك موضوع را به خاطر بیاورید. این كار به تقویت حافظه شما كمك می‌كند.

- خشم خود را كنترل كنید

غذاهای تهیه شده از آرد سفید، مصرف زیاد نشاسته یا نان سفید می‌تواند منجر به بروز حساسیت‌های عصبی شود. در نتیجه مصرف این قبیل مواد غذایی پرخاشگری و برخی از رفتارهای افسردگی را موجب می شود. در عوض سبزی تازه بخورید. آب زیاد بنوشید و یوگا یا مدیتیشن انجام دهید تا احساسات سمی مانند خشم و استرس از شما دور شود.

- ویتامین ب كمپلكس مصرف كنید

این ویتامین حافظه را تقویت می‌كند. از غذا و سبزیجات غنی از این ویتامین مصرف كنید. لازم به ذكر است كه مواد غذایی نشاسته‌ای و نان سفید تاثیر مطلوب این ویتامین برای حفظ سلامت حافظه را خنثی می‌كند ژوهشگران روش‌های مختلفی را برای سوپرشارژ كردن و افزایش كارآیی مغز ارائه كرده‌اند كه در این مقاله ساده‌ترین آنها ارائه شده تا هر فردی بتواند به محض احساس نیاز، به آنها دسترسی داشته باشد و آنها را بكار بسته و از مزایای آن بهره‌مند شود:


 

جمعه شانزدهم اسفند 1387 | 19:9 | مجيد ساري |


چیپس موجب بیماری قلبی می شود

محققان اعلام کردند : چیپس می تواند یکی از علت های بیماری های قلبی باشد.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایزوستیا، دانشمندان لهستانی که نتایج تحقیقات آنها در مجله پزشکی امریکن جورنال اف کلینیکال نیوتریشن به چاپ رسیده معتقدند چیپس سیب زمینی حاوی مقادیر فراوانی از ماده ای به نام اکریلامید است که در بسیاری از غذاهای چرب و سرخ شده وجود دارد.

محققان طی تحقیقات از داوطلبان خواستند چهارهفته تمام مقدار زیادی چیپس بخورند و به این ترتیب روزی 157 میکرو گرم اکریلامید وارد بدن این افراد شد.

پس از این مدت دانشمندان متوجه افزایش مواد مضری در خون داوطلبان شدند که خطر بروز بیماریهای قلبی را بیشتر می کنند.

به گفته محققان روزانه به طور متوسط 20 تا 30 میکرو گرم اکریلامید وارد خون انسان می شود که به منظور کاهش آن باید مصرف چیپس و سیب زمینی سرخ کرده را کاهش داده و میوه، سبزیجات، لبنیات، غلات و گوشت بدون چربی را جایگزین آن کرد.

جمعه شانزدهم اسفند 1387 | 16:36 | مجيد ساري |

پژوهشگران اعلام كردند: مصرف كلم بروكلي در پيشگيري از آسم مفيد است.

كلم بروكلي و ديگر سبزيجات از اين خانواده در پيشگيري از بروز التهاب در دستگاه تنفسي كه عامل بروز بيماريهاي چون آسم است، تاثير سودمندي دارند. اين پژوهش از سوي متخصصان دانشگاه كاليفرنيا در لوس آنجلس انجام گرفته و نشان مي‌دهد كلم بروكلي حاوي نوعي تركيب طبيعي موسوم به «سولفورافان» است كه اين تركيب از بروز التهابات مجاري تنفسي جلوگيري مي‌كند. التهاب در مجاري تنفسي منجر به بروز بيماريهايي چون آسم، واكنش‌هاي آلرژيك و بيماري مزمن انسداد ريوي مي‌شود.

اين نخستين پژوهشي است كه تاثير مثبت اين سبزي را در پيشگيري از مشكلات ريوي نشان مي‌دهد و در حال حاضر يك نوع منبع خوراكي موجود در بازار و قابل دسترسي است.

دكتر مارك ريدل محقق اصلي اين پژوهش در بيانيه‌اي اظهار داشت: كلم بروكلي تاثيرات بيولوژيك در تحريك نوعي واكنش آنتي اكسيداني در انسانها دارد.

دكتر ريدل خاطرنشان كرد: ما در اين بررسي دريافتيم در سلولهاي مجاري تنفسي افرادي كه كلم بروكلي مصرف مي‌كنند ميزان تشرح آنزيم‌هاي آنتي اكسيداني دو تا سه برابر افزايش پيدا مي‌كند.

ريدل افزود: اين راه كار براي مقابله با پروسه‌هاي التهابي موثر است و مي‌تواند به كشف روشهاي درماني بالقوه براي بهبود انواع مختلفي از اختلالات تنفسي منجر شود.

در اين تحقيق گروه پژوهشي دانشگاه كاليفرنيا روي 65 داوطلب آزمايش كردند كه به طور روزانه مقادير مختلفي از سبزيجات گوناگون را مصرف مي‌كردند.

نتايج تحقيقات نشان داد كه كلم بروكلي غني‌ترين منبع سولفورافان است و سبزيجاتي كه فاقد اين تركيب هستند خاصيت ضد التهابي ندارند.

اين پژوهش در مجله «ايمونولوژي كلينيكي» منتشر شده است.



جمعه شانزدهم اسفند 1387 | 16:27 | مجيد ساري |

تحقيقات نشان داد ميزان فشارخون نشان داده شده در شب بهتر از روز نشانگر احتمال در معرض خطر بودن سلامت فرد است.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از پايگاه خبري هلت دي اين تحقيق نشان داد ميزان مرگ و مير در افرادي كه فشارخون آنها در شب از روز بيشتر بود بالاتر بود.
محققان معتقدند كنترل فشار خون توسط خود فرد و در خانه بايستي به طور وسيع آموزش داده شده و به صورت مكرر طي شبانه روز صورت گيرد.
اين گزارش حاكي است كه اهميت اين موضوع به اين دليل مي باشد كه ميزان فشارخون نشات داده شده در شب نكات جالب توجهي درباره سلامتي فرد به پزشك مي دهد و ميزان فشارخون در روز نيز نكات مهم ديگري را در اين رابطه مطرح مي سازد.


جمعه شانزدهم اسفند 1387 | 16:21 | مجيد ساري |



مصرف سیگار منشا یک  طیف وسیعی از بیماریها از قبیل بیماریهای قلبی ٫ عروقی سرطان ریه و امفی زم می باشد. سالانه در حدود ۱۱۰۰۰۰ مرگ در اثر مصرف سیگار  در بریتا نیا گزارش می شود. مواد سمی بیشماری در دود سیگار وجود دارد که بطور عمده عبارتند از: نیکوتین٫ قطران٫ گاز منو کسید کربن و همچنین به مواد شیمیائی دیگری از قبیل آرسنیک و آمونیاک

تحقیقات محققان نشان داده است که مصرف سیگار اثرات جبران ناپذیری  بر کلیه قسمتهای بدن باقی می گذارد. در پاراگراف های بعدی برخی بیماریهای حاصل از مصرف سیگار بررسی می شود.

آمفی زم

آمفی زم یک بیماری غیر قابل درمان ریه است که توام با سرفه های مزمن می باشد. در این بیماری جدار کیسه های هوائی به طور غیر طبیعی و دائمی بزرگ شده و آسیب می بیند. آسیب کیسه های هوائی دارای دو اثر عمده می باشد.

۱- سطح تماس  برای مبادله اکسیژن در ریه ها کاهش می یابد.

۲- ریه ها توانائی کمتری در جمع شدن و بیرون دادن هوا دارند که این به دلیل آسیب دیدگی فیبر های الاستیک در کیسه های هوائی می باشد.

۷۵ درصد مرگ و میر هائی که در میان بیماران آمفی زم رخ می دهد در ارتباط با مصرف سیگار است.

 مصرف سیگار باعث سرطان های دهان٬ گلو ٬ حنجره٬ ریه و..... می شود. مصرف سیگار عامل پیدایش اغلب موارد سرطان ریه است. سیگاری ها حدود ۲۰ برابر بیشتر از غیر سیگاریها شانس ابتلاء به سرطان ریه دارند. همچنین ۹۰ درصد موارد مرگ در اثر ابتلاء به سرطان ریه در مردان و ۸۰ درصد در زنها در اثر مصرف سیگار است.

 سرطان ریه رشد و تقسیم غیر قابل کنترل سلولها در یکی از ریه ها یا هر دو ریه می باشد. در حالی که سلولهای سالم تکثیر و رشد پیدا کرده و بافتهای سالم را به وجود می آورند این سلولهای غیر طبیعی (سرطانی) با سرعت زیادی تکثیر شده و بافتهای سرطانی را در ریه به وجود می آورند. همه اینها باعث می شود که ریه نتواند وظایف خود را به درستی انجام دهد. خطر ابتلاء به سرطان ریه به تناسب تعداد سیگارها و سالهای مصرف سیگار افزایش می یابد.

 مصرف سیگار یکی از عوامل اصلی و اجتناب پذیر بیماریهای قلبی و عروقی می باشد. مونوکسید کربن موجود در دود سیگار با هموگلوبین خون ایجاد ترکیب پایداری به نام کربوکسی هموگلوبین می کند.در نتیجه مولکول هموگلوبین نمی تواند به طور کامل با اکسیژن اشباع شود و این در نهایت قابلیت حمل  مولکول اکسیژن توسط گلبولهای قرمز خون را کاهش می دهد. این ناتوانی ممکن است باعث آسیب لایه داخلی سرخرگها شود. در نتیجه چربیهای موجود در پلاسمای خون در این جدار آسیب دیده رسوخ کرده و تولید آتروما میکند. (تودۀ حاصل از مواد چربی در دیوارۀ سرخرگها آتروما نامیده می شود.) آتروما ممکن است تبدیل به پلاک شود که به صورت برجستگیهائی در جدار داخلی سرخرگها ظاهر می شود و باعث تنگ شدن سرخرگها و همچنین سخت و شکننده شدن آنها می شود. این بیماری آترواسکلروز نامیده   می شود.

وقتی پلاک رشد می کند٬ جدار داخلی رگ را پاره می کند. در محل این پارگی ها٬ لختۀ خون تشکیل می شود که سبب ترومبوز می شود. گاهی این لخته از محل اتصال آن به جدار داخلی رگ جدا شده و در خون حرکت می کند و سرانجام سبب مسدود شدن یک سرخرگ می شود. چنین وضعیتی آمبولی نامیده می شود. اگر آمبولی در عروق کرونر (رگهای قلب) اتفاق افتد٬ سبب انفارکتوس قلبی (حملۀ قلبی)  می شود.

نیکوتین موجود در سیگار تشکیل آتروما را تسریع می کند و  بنابراین سبب افزایش وقوع آترواسکلروز می شود. این بدان معنی است که استعمال سیگار نقش عمده ای را در سکتۀ قلبی و بیماریهای قلبی عروقی ایفا می کند. جدیدترین تحقیقات صورت گرفته نشان می دهد که شانس ابتلاء به بیماریهای قلبی عروقی٬ سکتۀ قلبی و در نهایت مرگ در اثر آن در افراد سیگاری ۴ برابر افراد غیرسیگاری است. همچنین مصرف سیگار اثرات دیگری نیز روی سایر قسمتهای بدن می گذارد که به طور خلاصه می توان به تغییر رنگ دندانها٬ بوی بد دهان و چین و چروکهای اطراف دهان و چشمها اشاره کرد.

اثرات مصرف سیگار تنها محدود به فرد سیگاری نمی شود. افراد غیرسیگاری که در معرض دود سیگار قرار می گیرند نیز همان مواد سمی و خطرناک را استنشاق می کنند. بنابر این آنها نیز در معرض ابتلاء به بیماریهای قلبی عروقی می باشند. به همین دلیل است که باید استعمال دخانیات در مکانهای عمومی ممنوع شود. در واقع سیگاریها افراد غیرسیگاری را هم قربانی عملکرد نادرست خود می کنند.

تبلیغ سیگار در تلویزیون همیشه ممنوع بوده است ولی در حال حاضر توسط زیرسیگاری٬ جاسوئیچی٬ فندک و .... تبلیغ می شود.به عقیدۀ من٬ مصرف سیگار باید حتی در فیلم ها ممنوع شود یا فقط برای نقشهای منفی در نظر گرفته شود. علت این است که قهرمان یک فیلم یا یک هنرپیشۀ محبوب می تواند به صورت یک مدل رفتاری برای بچه ها و نوجوانان درآید. تحقیقات نشان می دهد که به طور متوسط روزانه ۴۵۰ نوجوان در بریتانیا شروع به مصرف سیگار می کنند و ۸۰ درصد سیگاریها استعمال سیگار را در سنین نوجوانی شروع می کنند.

تنباکو تنها محصول قانونی است که هر ساله هزاران نفر را در سرتاسر دنیا می کشد. مصرف سیگار یک عادت بسیار مضر است و ترک آن نیز بسیار مشکل می باشد. به طور متوسط٬ ۵۰ درصد سیگاریها سرانجام در اثر این عادت از بین می روند. با توجه به تمام نکات ذکر شده٬ مصرف سیگار باید در تمام مکانهای عمومی ممنوع شود و تنباکو باید جزو مواد مخدر طبقه بندی شود.



جمعه شانزدهم اسفند 1387 | 16:16 | مجيد ساري |



ويتامين D زماني كه پوست بدن در مجاورت اشعه ماوراء بنفش خورشيد قرار گيرد ، سنتز مي شود.

تحقيقات نشان دادند كه ويتامين D ارتباط مستقيمي با عملكرد سيستم ايمني دارد و يك ارتباط مهمي بين میزان ويتامين D و عملكرد سيستم ايمني در بيماري MS ( مولتيپل اسكلورزيس ) وجود دارد.

در تحقيقي كه در این زمینه  انجام شد پژوهشگران ارتباط معنی داری را بین کاهش میزان ويتامين D  در كودكان و آسيب عصبي كه بعدها منجر به بيماري MS مي شود مشاهده كردند. 


 


پنجشنبه پانزدهم اسفند 1387 | 16:39 | مجيد ساري |

چاقي و كاهش قدرت باروري مردان

در تحقيقي كه در مجله

Fertility and Sterility  چاپ شد ، عنوان شده است كه چاقي شانس پدر شدن را از مردان مي گيرد. در اين تحقيق كه بين 87 مرد در سنين 48 – 19 سال انجام شده است ، مشاهده شد كه اختلافات هورموني در خون اين مردان منجر به كاهش ظرفيت باروري آنها مي شود. در خون اين افراد سطح هورمون هاي تستوسترون و LH و FSH ( هورمون هاي مهم در باروري ) نسبت به افراد سالم در سطح پائین تری قرار دارند.

بر طبق اين نتايج، كاهش ميزان هورمون هاي LH و FSH در اين افراد احتمالابه دليل كم كاري قسمتي از گناد جنسی آنهاست و چاقي مي تواند در مرداني كه از ساير جهات سالم اند به عنوان تنها فاكتور ضد باروري عمل كند.

چربي زياد بدن، احتمالاً تبديل تستوسترون به استروژن را در خون مردان افزايش مي دهد و منجر به كاهش سطح تستوسترون خون آن ها مي شود و با كاهش سطح تستوسترون خون در اين افراد ،  قدرت باروري آن ها كاهش مي‌يابد.

پنجشنبه پانزدهم اسفند 1387 | 16:32 | مجيد ساري |

لطفا نظرتان رابراي ما ارسال كنيد ؟

انتظارتان از يك وبلاگ سلامت چيست در بخش نظرات اماده دريافت ايدههاي جالب ومثبت شما هستم؟؟؟؟؟؟؟؟

پنجشنبه پانزدهم اسفند 1387 | 14:22 | مجيد ساري |
 
پنجشنبه پانزدهم اسفند 1387 | 14:9 | مجيد ساري |





دکترفریدون عزیزی  فوق تخصص غدد در رابطه با گواتر و دیابت می‌ گوید: "با وجود
آنکه گواتر در کشورمان کاهش یافته اما دیابت شیوع پیدا کرده است به طوری
که طی20 سال آینده بیش از 4 میلیون نفر از ایرانی‌ها دارای این نوع بیماری
خواهند بود و در حال حاضر نیز از هر هفت نفر ایرانی، یک نفر دارای بیماری
گواتر یا دیابت، چربی خون، مشکلات کلسیم و در کل بیماری‌های مرتبط با غدد است که باید برای درمان و پیشگیری از گسترش این نوع بیماری‌ها در آینده اقدامات مناسبی اتخاذ شود.

"
این فوق ‌تخصص غدد درون ریز و متابولیسم درخصوص وضعیت بیماری‌های مرتبط با
غدد در کشورمان اظهار می‌ کند: "بیماری‌های غدد به طور کلی در ایران کاهش
یافته است، به دلیل آنکه توانستیم طی چند سال گذشته از گواتر پیشگیری کنیم
و علت آن هم بر می ‌گردد به این موضوع که کمبود ید در بیش از 50 درصد مردم
ایران طی 15 سال گذشته، مسئولان و متخصصان را بر آن داشت تا با استفاده از
نمک ید دار، این بیماری را کنترل و در حال حاضر به 8 درصد برسانند."

وی به طرح موفقیت‌آمیز ایران در ریشه ‌کنی کمبود ید اشاره کرد و گفت:

"ایران
موفق‌ترین کشور منطقه در زمینه کاهش بیماری گواتر بوده است و اگرچه کاهش
این بیماری بسیار مهم بود اما مهمتر از آن اثری است که کمبود ید روی
یادگیری و کند ذهنی افراد می ‌گذاشت که با اجرای طرح استفاده از نمک ید
دار و همه ‌گیر کردن آن، در برخی مناطق 2 تا 10 درصد ضریب هوشی افراد افزایش یافت."

دکتر
عزیزی در خصوص طرح غربال‌گری کودکان مبتلا به کم‌ کاری تیروئید در اصفهان
و نتایج حاصله از آن اظهار داشت: "اصولاً کم‌ کاری تیروئید با انجام
آزمایش‌هایی همراه است و بنابراین در کودکان به طور معمول غربال‌گری انجام
نمی ‌شود اما کم‌ کاری تیروئید در میان نوزادان وجود دارد که برای اولین
بار و در سال 68 از سوی مرکز تحقیقات غدد شهید بهشتی تهران طرح
غربا‌ل‌گیری نوزادان آغاز و سپس در شهرهایی مانند کاشان، اصفهان، کردستان
و در حال حاضر نیز در بیشتر مناطق ایران به عنوان طرح ملی مطرح است که هر
نوزادی که متولد می ‌شود باید آزمایش خون بدهد تا در صورت وجود کم‌ کاری
تیروئید، مراحل درمان آغاز شود.

وی تصریح کرد: "به نظر می ‌رسد
آنچه در دنیا نیز تا اندازه‌ای ثابت شده است، مادرزادی بودن کم‌ کاری
تیروئید است که البته شاید شیوع آن در ایران بیشتر باشد."

کاهش 48 درصدی گواتر

براساس تحقیقات مرکز غدد و متابولیسم دانشگاه شهید بهشتی، در جامعه تهرانی بالای 20 سال، در سال، یک درصد دیابت، یک درصد چاقی و
دو درصد افزایش وزن شیوع می ‌یابد." دکتر عزیزی ادامه می ‌دهد: "چنانچه
وضعیت حاضر دیابت و گواتر را با 20 سال گذشته در کشورمان مقایسه کنیم به
این نتیجه می ‌رسیم که بیماری گواتر از 50 به 8 درصد کاهش و دیابت از 2 به
4 درصد افزایش پیدا کرده است و در کل، در حال حاضر نیز 3 میلیون و 400
هزار نفر در ایران دارای بیماری دیابت هستند که پیش‌ بینی می ‌شود، این
رقم در 20 سال آینده به 5/4 تا 5 میلیون نفر دیابتی برسد."

وی وجود 10 میلیون بیمار مرتبط با غدد از جمله تیروئید، دیابت، چربی‌های خون و
مشکلات کلسیم را مورد توجه خواند و گفت: "به ازای هر هفت نفر ایرانی، یک
نفر دارای بیماری‌های مربوط به غدد در کشورمان زندگی می‌ کند."


                                                 
پنجشنبه پانزدهم اسفند 1387 | 14:7 | مجيد ساري |





 
 


تعریف سلامتی

§ عبارت است از رفاه کامل جسمی ، روحی ، اجتماعی و معنوی ونه فقط نداشتن بیماری و معلولیت


§ مفهوم سلامت دارای ابعاد گسترده ای است که دستیابی به آن نیازمند شناخت هرچه بهتر این ابعاد ، حفظ و ارتقای این شناخت و تلاش گروهی و بین بخشی در راستای رسیدن به اجزای تشکیل دهنده آن است.

§ در حال حاضر باور عمومی بر این است که مقوله سلامت ، امری است که تمامی دستگاه ها و سازمان ها را در یک کشور و بلکه همه کشورهای جهان را در بر میگیرد و صرفاٌ مرتبط با سازمان یا حتی کشور خاصی نیست.
 
 

عوامل موثر بر سلامت

§ متغیرهای اجتماعی

§ متغیرهای روانی

§ متغیرهای معنوی

§ متغیرهای بیولوژیک
 

متغیرهای اجتماعی

§ فقر و دارایی

§ جغرافیا

§ جهل و دانایی

§ تجارت

§ امنیت

§ قانون و مقررات

متغیرهای روانی معنوی

§ قناعت و حرص

§ توکل و بی پناه

§ پرکار و تنبل

§ ایثارگر و طلب کار

متغیرهای بیولوژیک

§ میکروب

§ قارچ

§ انگل

§ ژن

§ .....

خطرات تهدید کننده سلامت

§ بیماریهای مسری و غیر مسری

§ آسیب ها

§ محصولات مصرفی

§ خشونت

§ بلایای طبیعی

عوامل خطر و پیامدهای ناشی از مواجهه با آنها

§ فشار خون بالا : سکته ، بیماری ایسکمیک قلبی و ...

§ کلسترول بالا : سکته مغزی ، بیماری ایسکمیک قلب

§ اضافه وزن : سکته مغزی ، بیماری ایسکمیک قلب ، دیابت ، استئوآرتریت ، سرطان اندومتر و پستان و ...

§ مصرف کم سبزیجات : سکته مغزی ، بیماری ایسکمیک قلب ، سرطان کولورکتال ، معده ، ریه و سرطان مری

§ عدم فعالیت فیزیکی : سکته ، بیماری ایسکمیک قلب ، سرطان پستان ، کولون ، دیابت و ...

§ کم وزنی : افزایش مرگ و میرهای ناشی از اسهال ، مالاریا ، سرخک ، پنومونی ، سایر بیماریهای عفونی وحول تولد

§ فقر آهن : کم خونی ، افزایش مرگ مادران و نوزادان

§ کمبود ویتامین A: افزایش موارد اسهال ، مالاریا ، مرگ ومیر مادران ، بیماریهای ناشی از کمبود ویتامین A

§ کمبود روی : افزایش موارد اسهال ، پنومونی

عوامل خطر و پیامدهای ناشی از مواجهه با آنها

§ روابط جنسی غیر ایمن : افزایش موارد ابتلا به ویروس نقص ایمنی انسانی/ ایدز ، بیماریهای آمیزشی ، سرطان گردن رحم و ....

§ عدم تنظیم خانواده مناسب : افزایش مرگ و میر و ابتلاء مادران به بیماریهای مختلف ، کودکان ناخواسته ، رشد نامناسب کودکان و افزایش بیماریهای آنان ، افزایش مشکلات فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی و ....

§ دخانیات : سرطان ریه ، راه های تنفسی ، گوارشی و سایر سرطانها ، بیماریهای انسدادی ریه ، بیماریهای قلبی و ...

§ سوء مصرف مواد ( اعتیاد به مواد مخدر ) : انتقال ویروس نقص ایمنی انسانی/ ایدز ، عوارض ناشی از دوز بیش از حد ، خودکشی ، تروما و ....

عوامل خطر و پیامدهای ناشی از مواجهه با آنها

§ الکل : سکته مغزی ، بیماری ایسکمیک قلب ، فشار خون بالا ، دیابت ، سرطان کبد ، سرطان دهان ، پستان ، مری ، سیروز کبدی ، صرع ، سقوط از بلندی ، تصادفات ، غرق شدگی ، دیگرکشی و ...

§ آب ، فاضلاب و بهداشت فردی نامناسب : توسعه بیماریهای مختلف عفونی بخصوص انواع اسهال ها و ...

§ آلودگی هوای شهرها : افزایش بیماریهای قلبی – عروقی ، تنفسی ، سرطان ریه ، مرگ و میر کودکان و افراد مسن و ...

§ دود ناشی از سوخت های مختلف در محیط بسته : عفونت های حاد تنفسی در کودکان ، بیماریهای تنفسی ، سرطان ریه ، مرگ و میر ناشی از مسمومیت با گازها و ...

عوامل خطر و پیامدهای ناشی از مواجهه با آنها

§ سرب: افزایش بیماریهای قلبی – عروقی ، عقب ماندگی ذهنی

§ اثرات ناشی از بلایای طبیعی : افزایش مرگ و میر ،آسیب های فیزیکی ، افزایش بیماریهای گوناگون ، سوءتغذیه و ...

§ عوامل زیان آور شغلی : انواع بیماریهای حاد و مزمن ، سرطان ها و حوادث شغلی مختلف

§ استرس های ارگونومیک : بیماریهای اسکلتی ، عضلانی و ...

§ آلودگی صوتی : کاهش شنوائی ، کری دائمی ، پرفشاری خون و ....

§ تزریقات غیر ایمن : ایدز ، هپاتیت B، C، سرطان و سیروز کبدی

§ سوءرفتار جنسی : افسردگی ، اختلال هراسی ، خودکشی و ...

سلامت محيط و توسعه پايدار

§ آب ، هوا ، خاك ، غذا ، جانوران و گياهان و … ومحيط پيرامون ما بيشترين تاثير را بر سلامت انسان دارند .

§ حفظ محيط زيست ، منابع آبي ، جلوگيري از آلودگي هوا ، امنيت غذائي ، كاهش آلاينده هاي محيطي ، پيشگيري و كنترل بيماريها ، سلامت جانـوران و گيـاهان ) اكوسيستم (، سلامت محيط هاي آموزشي ، محيط كار ، تغيير شيوه زندگي ، رفتارهاي فردي و اجتماعي ،‌ آموزش و پرورش و توانمند سازي جامعه ازمهمترين الويت هاي مداخله اي ما در تامين ، حفظ و ارتقاء سطح سلامت جامعه و رسيدن به توسعه پايدار است .

دسترسي به آب سالم

يكي از مهمترين شاخص هاي توسعه

§ 60 تا 70 در صد بدن انسان و بخش عظيمي از بافت گياهي را آب تشكيل مي دهد

§ 75% سطح كره زمين آب است كه97% آن شور ، حدود 2% بصورت يخهاي قطبي و تنها 1% آن آب شيرين قابل دسترسي مي باشد

§ وبا ، حصبه ، انواع اسهال ها ، اسهال خوني ، خون ادراري ، عفونت هاي پوستي و چشمي ،‌ تب زرد ، تب دانگ ، هپاتيت ويرال و … از طريق آب آلوده انتقال مي يابد .

§ سالانه حدود 1500 ميليون اسهال و 4 ميليون مرگ و مير زير 5 سال

§ مهمترين عوامل آلوده كننده آب:
 
 فاضلاب هاي خانگي و روان آب هاي شهري ، فاضلاب هاي صنعتي و روان آب هاي كشاورزي ، نا مناسب بودن سيستم هاي جمع آوري و دفع زباله و ..... است

بهداشت آب ( فعالیتها )

پایش سلامت آب از طریق :

    1. کلر سنجی روزانه آب آشامیدنی
    2. آزمایشات میکروبی و شیمیائی آب آشامیدنی
    3. بازدید از منابع آبی و صدور گواهی بهداشتی برای منابع سطح استان
    4. پایش وضعیت بهداشتی تولید کنندگان آب بسته بندی
    5. پایش وضعیت بهداشتی مراکز آبی تفریحی
    6. پایش سلامت آب در روستاها
    7. توسعه استفاده از کلر مادر در روستاهای فاقد شبکه لوله کشی
    8. مقابله با آلوده کنندگان منابع آبی و برخورد قانونی با آنان
    9. پایش عملکرد سازمانهای تامین کننده آب شرب شهروندان

بهداشت هوا

§ انسان قادر است 5 هفته بدون غذا و 5 روز بدون آب زندگي نمايد . اما قدر نيست 5 دقيقه فقدان هوا را تحمل نمايد .

§ انسان روزانه به حدود 22كيلو گرم اكسيژن نياز دارد

§ آلودگي هاي مختلف هوا از مهمترين علل بيماري هاي تنفسي (برونشيت ، آسم ، آمفيزم ، سرطان و…) ، قلبي - عروقي ، سكته مغزي وافزايش مرگ و مير مي باشند .

§ باران هاي اسيدي ناشي از آلودگي هوا باعث تخريب جنگل ها ، منازل مسكوني و بناهاي تاريخي مي گردد .

مهمترين علل آلودگي هوا

§ وسائط نقليه(مهمترين)

§ آلودگي هاي خانگي

§ آلودگي هايصنعتي

§ آلاينده هايطبيعي

پایش سلامت هوا از طریق :

    1. مشارکت در برنامه های کنترل آلودگی هوا
    2. اندازه گیری برخی آلاینده های هوا
    3. اعلام شرایط اضطراری آلودگی هوا
    4. مشارکت در برنامه های کنترل مصرف دخانیات
    5. برخورد قانونی با متخلفین آلوده کننده هوا

بهداشت هوا ( فعالیتها )

توليد وعرضه غير بهداشتي غذا

§ نداشتن شرايط توليد ) فضاي فيزيكي ، ابزار و وسائل كار (

§ عدم رعايت بهداشت فردي و عمومي

§ استفاده از مواد اوليه آلوده و فاقد كيفيت

§ عدم رعايت فرمولاسيون و فرايند صحیح توليد

§ تقلب ، استفاده ازافزودني هاي غير مجاز

§ حمل و نقل نامناسب

§ نگهداري و عرضه غير بهداشتي آن و…

مي توانند سلامت انسان را به مخاطره اندازند

پنجشنبه پانزدهم اسفند 1387 | 13:41 | مجيد ساري |

بهداشت روانی (Mental Health)

نگاه کلی

  • کلمه بهداشت روانی چقدر برای شما آشناست؟
  • چه ارتباطی بین بهداشت روانی و اختلالات روانی وجود دارد؟
  • چگونه می‌توانیم بهداشت روانی خود را حفظ کرده یا بهبود ببخشیم؟
واژه بهداشت (Health) و سلامتی همیشه انسان را در طول تاریخ به خود مشغول کرده است. تدوین برنامه‌های تربیتی – بهداشتی برای حفظ سلامتی و مطالعه ، جلوگیری و درمان بیماریها نمونه‌ای از این اقدامات بشری است. بهداشت در یک تقسیم کلی به دو نوع "بهداشت جسمی" و "بهداشت روانی" تقسیم می‌شود. ولی آنها همپوشی‌های زیادی را با هم دارند (بر یکدیگر تاثیر می‌گذارند).

بهداشت روانی از آن جهت که رابطه مستقیمی با "عملکرد فردی – اجتماعی" و آسیب‌های روانی – اجتماعی" دارد، از اهمیت زیادی برخوردار است و این اهمیت باعث تدوین و اجرای برنامه‌های متعدد بهداشت روانی در سه بعد " پیشگیری ، درمان و توانبخشی" می‌شود این سه بعد در برگیرنده تمام اهداف و فعالیت‌های بهداشت روانی است.

تعاریف بهداشت روانی

تعریف سازمان بهداشت جهانی

سازمان بهداشت جهانی ، بهداشت روانی را اینگونه تعریف می‌کند: "بهداشت روانی در درون مفهوم کلی بهداشت قرار دارد و بهداشت یعنی توانایی کامل برای ایفای نقش‌های روانی و جسمی ، بهداشت به معنای نبود بیماری یا عقب ماندگی نیست."

تعریف انجمن بهداشت روانی کانادا

انجمن بهداشت روانی کانادا در یک دید جامع بهداشت روانی را در سه قسمت "نگرش‌های مربوط به خود ، نگرش‌های مربوط به دیگران و نگرش‌های مربو به زندگی" تعریف می‌کند. از نظر این انجمن بهداشت روانی یعنی : "توانایی سازگاری با دیدگاههای خود ، دیگران و رویارویی با مشکلات روزمره زندگی."

عوامل موثر بربهداشت روانی

بهداشت روانی افراد متاثر از عوامل متعددی است، اگر چه این عوامل به صورت جداگانه مورد مطالعه قرار می‌گیرند ولی در واقع این موضو ع چند وجهی متاثر از یکدیگر است. بدین معنی که افراد به علت شرایط محیطی یا عوامل فردی تعادل و آرامش روحی شان دچار تغییراتی می‌شود و هر چه شدت این عوامل زیادتر باشد، تاثیر و تهدیدش بیشتر خواهد بود. عواملی همچون : "عدم برآورده شدن نیازهای اولیه، ناکامی، استرس، یادگیری، مسائل اجتماعی و رسانه های جمعی و... از عمده ترین تاثیرگذاران بر بهداشت روانی هستند.

ابعاد بهداشت روانی

پیشگیری نوع اول (Primary Prevention)

هدف این نوع از بهداشت روانی ممانعت از شروع یک بیماری یا اختلال است، "با حذف عوامل کلی کاهش عوامل خطرساز ، تقویت مقاومت افراد ، دخالت در فرایند اختلال" بدست می‌آید." برنامه‌های آموزش بهداشت روانی (نظیر آموزش والدین برای تربیت کودکان ، آموزش تاثیرات مصرف الکل و مواد و...)، برنامه‌های بالا بردن کارایی و توان افراد (نظیر برنامه‌های تقویتی برای کودکان محروم) ، ایجاد سیستم‌های حمایت اجتماعی (نظیر بیمه‌های درمانی ، ایجاد و حمایت از گروه‌های محلی و اجتماعی حمایت کننده از افراد مبتلا)" نمونه‌های پیشگیری نوع اول می‌باشد.

پیشگیری نوع دوم (Secondary Prevention)

هدف اقدامات این بعد از برنامه بهداشت روانی ، شناخت به موقع و درمان فوری و مناسب اختلال (یا بیماری) است. تمام نظریه‌ها و اقدامات درمانی نظیر "دارو درمانی ، رفتار درمانی ، شناخت درمانی ، گروه درمانی ، روانکاوی و ..." در غالب این بعد از بهداشت روانی قرار می‌گیرد.

پیشگیری نوع سوم

هدف این بعد از بهداشت روانی ، بازگرداندن و حفظ تمام یا قسمتی از توانایی‌های از دست رفته فرد به علت اختلال (یا بیماری) است، تا فرد بتواند به گونه‌ای مفید و سازنده به زندگی "خانوادگی ، اجتماعی و شغلی" خود باز گردد. در واقع برنامه‌های این بعد با "توانبخشی" (Rehabilitation) افراد و جلوگیری از بازگشت مجدد اختلال (یا بیماری) در فرد و حفظ و پیشبرد سلامت ایجاد شده توسط درمان ، سروکار داشته ، اقدامات قبلی را تکمیل می‌کند.

چشم انداز بحث

موضوع بهداشت روانی و تامین آن برای "مردم ، سازمانها و دولتها" بسیار مهم است، چرا که با کارایی فردی و اجتماعی افراد و در کنار آن با پیشرفت‌های "علمی ، صنعتی و..." جامعه گره خورده است. امروزه اکثر کشورها منابع زیادی را برای بهبود بهداشت روانی جامعه صرف می‌کنند و در کنار آن با تدوین برنامه‌های جامع از "سازمان‌ها و منابع محلی – اجتماعی" نیز استفاده می‌کنند. متاسفانه ایران از این حرکت جامعه بشری به دور مانده است.

بطوری که افراد و بیماران دچار مشکلات روحی از ابتدایی‌ترین حق خود یعنی بیمه خدمات درمانی بهداشتی محروم هستند و تاکنون هیچگونه نشانه و حرکت موثری که نشان دهنده اهمیت بهداشت و سلامتی این افراد باشد در دولت دیده نشده است. در واقع افراد و بیماران دچار "مشکلات روحی – روانی" افراد "فراموش شده" در ایران هستند.

چهارشنبه چهاردهم اسفند 1387 | 14:36 | مجيد ساري |

مشاور مرکز مدیریت بیماریهای کشور گفت: پوشش ایمن سازی بهداشت در کشور 99 درصد است.

 رضایی در جشن ریشه کنی ، حذف و کنترل بیماریهای واگیر در تالار بزرگ وزارت کشور افزود: جمهوری اسلامی ایران در زمینه بهداشت و سلامت در منطقه پیشتاز است ، به طوری که با ایجاد پوشش ایمن سازی سلامت بیماریهای واگیر را ریشه کن ، حذف و یا کنترل کرده است .

وی تصریح کرد: طرح پوشش ایمن سازی بهداشت در کشور در سال 1363 به وزارت بهداشت اینجانب ارائه شد و پس از تصویب مجلس شورای اسلامی به مدت 4 سال به اجرا شد و سه سال دیگر برای استحکام بخشیدن آن در کشور ادامه یافت .

رضایی اضافه کرد : پیش از سال 1363 پوشش ایمن سازی بهداشت در کشور حدود 39 درصد بود.

چهارشنبه چهاردهم اسفند 1387 | 14:21 | مجيد ساري |


http://lamerd.sums.ac.ir/icarusplus/export/sites/lamerd/shabekeh/vahed/behdashtmadares/mdares2.jpg

شرح وظایف

1-بررسي وشناخت وضعيت موجود بمنظور تعيين نيازها واولويتها

2-تهيه برنامه جامع عمليات واحد
3-ساماندهي فعاليتهاي بهداشتي درمدراس
4-تشكيل هسته برنامه ريزي وشوراي بهداشت مدارس و كميته بهداشت مدارس
5-پيشنهاد وهمكاري در تهيه وتدارك تجهيزات مدارس
6-ايجاد هماهنگي هاي درون بخشي و برون بخشي
7-برگزاري كارگاه و سمينار
8-شركت در جلسات ماهيانه بهداشت مدارس
9-اصلاح فرايند هاي بهداشت مدارس
10-جلب مشاركت دانش آموزان ، كاركنان مدارس ، والدين دانش آموزان در ارتقاء‌ بهداشت مدارس
11-نظارت وكنترل ارزشيابي
سه شنبه سیزدهم اسفند 1387 | 18:31 | مجيد ساري |


پرستاری هنروعلمی است که مشتمل بر فعاليتها , مفاهيم و مهارتهای مرتبط با علوم پايه اجتماعی , علوم فيزيکی, اخلاقی ,موضوعات معاصر و ساير زمينه ها می باشد . پرستاری حرفه منحصر به فردی است زيرا پاسخ افراد و خانواده ها به ارتقائ سلامت ,حفظ سلامت و مشکلات بهداشتی را مشخص می کند پرستاران بسياری از نقشها ی همزمان : ارائه مراقبتها مستقيم ,تصميم گيری بالينی ,جستجو ی حمايت از مددجو و خانواده و آموزش را متقبل ميشود .

اين نقش از زمان فلورانس نايتينگل ( ۱۸۶۰) وقتی که پرستاران مراقبت از بيمار وظايف خانداری,شستشوی ملحفه ها,تهيه وخوراندن غذاوذخيره نمودن مايحتاج رابه عهده داشتندمتجلی گرديد.پرستارحرفه ای تحصيلکرده ،خدمات مخصوص راطبق استاداردهای عملی با پيروی از قوانين اخلاقی ارائه ميدهد . اساس اعمال حرفه ای اين شغل ,از تئوری های پرستاری مرتبط با ارزشهای اجتماعی ,آمادگی های تحصيلی ,انگيزه ,خود مختاری ,احساس تعهد ,ادراک اجتماعی و قوانين اخلاقی نشات گرفته است .

تعريف ويرجينيا هندرسون (۱۹۶۶)از پرستاری : يگانه وظيفه پرستار کمک و مساعدت افراد سالم يا بيمار جهت انجام فعاليت موثر بر سلامتی,بهبودی و يا مرگ توام با آرامش برای مدد جو ميباشد .

تخصص در پرستار ی در نتيجه  دانش وتجربيات بالينی می باشد و مهارتهای تفکر انتقادی برای پرستاری ضروری هستند
سه شنبه سیزدهم اسفند 1387 | 15:15 | مجيد ساري |


به مناسبت 11 اسفند روز ملي بهداشت محيط


سازمان جهاني بهداشت (WHO) سلامتي را حالت کامل رفاه جسمي ،روحي و اجتماعي و نه فقط عدم بيماري يا ناتواني تعريف کرده است، لذا بهداشت محيط همه عوامل محيطي موثر بر سلامتي انسان و هر بيماري با اتيولوژي محيطي را در برمي گيرد، بنابراين شامل علوم پزشکي ،بهداشت و حتي مسائل ژنتيکي نيزمي شود زيرا که بسياري از عوامل محيطي باعث جهش ژنها شده و بعضي شرايط را براي انتقال بيماريهاي ژنتيکي فراهم مي آورند . بهداشت محيط بر عوامل بيماريزا و بيماريهاي ناشي از آنها در سطح جامعه اشاره مي نمايد ،به عبارت ديگر در بهداشت محيط، جامعه جايگزين فرد بيمار شده و مورد مطالعه قرار ميگيرد و اخيراً عوامل محيطي ناشي از فعاليتهاي انساني که منجر به فشارهاي روحي مي شوند از قبيل سر وصدا، ازدحام و شلوغي که مسائل مربوط به آنها زماني از وظايف روانپزشکان و مهندسين شهرسازي بود در مباحث بهداشت محيط وارد شده است.


تاريخچه بهداشت محيط در ايران :

تا اواخر دوران قاجار هيچگونه نشانه اي از تشکيلات منظم و قانوني براي مديريت امر بهداشت و درمان مملکت در دست نيست. سرتاسر کشور آماج يورشهاي قحطي و بيماريهاي واگير دار بصورت اپيدمي بود. تنها تعدادي بيمارستان که اکثر آنها راخارجي ها اداره مي کردند در گوشه و کنار مملکت وجود داشت. اولين قدم در راه تشکيل يک مرجع قانوني براي رسيدگي به سلامت مردم در کشور با تشکيل شورايي به نام هيئت صحيه (مجلس صحت) در محل دارالفنون برداشته شد و در سال 1300 وزارتخانه جديدي بنام وزارت صحيه و فوايد عامه تاسيس گرديد. با تشکيل وزارتخانه و ادغام مجلس صحت با آن ،اين مجلس به شوراي عالي صحيه تغيير نام يافت و در سال 1305 اداره جديدي به نام اداره کل صحيه عمومي مشغول به کار شد. بايد دانست که در اين سالها اکثرامور بهداشت شهري از قبيل نگهداري واداره شيرخوارگاه ها ، يتيم خانه ها و حمامهاي عمومي جزءوظايف شهرداريها بود.در تاريخ 28/6/1320شمسي وزارت بهداري با تشکيلات جديد تاسيس گرديد. در اين سال امور بهداشت و درمان شکل قانوني يافت و برنامه هايي براي آن تدوين گرديد. در سال 1332 اداره کل مهندسي بهداشت محيط وزارت بهداري تأسيس گرديد و يکي از اهداف آن اجراي طرحهاي توزيع آب سالم براي شهرها و روستاهاي کشور بود که موفقيتهاي زيادي بدست آورد و در سال 1342 بمنظور تأمين و تربيت نيروي انساني دوره مهندسي بهداشت در دانشکده فني و بهسازي محيط در بهداري شروع بکار نمود. شايان ذکر است در خرداد ماه 1334 قانون مربوط به مقررات پزشکي ، دارويي و مواد خوردني و آشاميدني تصويب گرديد و در تبصره 12 ماده 39 آن اعلام نمود وزارت بهداري و شهرداريها مکلفند مراکزي که مواد دارويي و يا غذايي يا آشاميدني مي سازند يا مي فروشند را بازديد و در صورت مغايرت با اصول بهداشتي اخطار صادر نمايند  ودر صورت تخلف برابر مقررات اقدام نمايند که از جمله وظايف بهداشت محيط اجراي قسمتي از قانون فوق بود. در تير ماه 1346 قانون مواد خوردني،آشاميدني تصويب گرديد. و در سالهاي 1347 و 1354 مورد اصلاح قرار گرفت و دستورالعملهاي لازم را در مورد ساخت، توزيع و فروش مواد غذايي و آشاميدني تعيين و مجازات متخلفين مربوطه را نيز اعلام کرد. در خرداد سال 1367 قانون تشکيلات و وظايف وزارت بهداشت توسط مجلس شوراي اسلامي تصويب گرديد و بند 2ماده 1 وظايف بهداشت اعلام مي دارد: تأمين بهداشت عمومي و ارتقاء سطح آن از طريق اجراي برنامه هاي بهداشتي خصوصاً در زمينه بهداشت محيط ، مبارزه با بيماريها، بهداشت خانواده ، مدارس و آموزش بهداشت از وظايف وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکي مي باشد. بديهي است که تا تاريخ فوق بهداشت محيط در سطح وزارتخانه تحت عنوان مديريت بهداشت محيط فعاليت مي نمود و سال 1367 با ايجاد سيستم هاي شبکه بهداشتي درماني بعنوان يکي از اصول P.H.C انجام وظيفه مي نمايد و مسئوليت آبرساني روستاها نيز از سال 67 به وزارت جهاد سازندگي واگذار گرديد.


آشنايي با برخي وظايف بهداشت محيط

 هيأت محترم وزيران در جلسه مورخ 24/4/1371 بنا به پيشنهاد وزارت بهداشت ،درمان و آموزش پزشکي در اجراي بند 2ماده يک قانون تشکيلات ووظايف بهداشت ، آئين نامه بهداشت بهداشت محيط را تصويب نمود.


تعريف بهداشت محيط : بهداشت محيط عبارتست از کنترل عواملي از محيط زندگي که به گونه اي روي سلامت جسمي ، رواني و اجتماعي انسان تأثير مي گذارند.


1- کنترل بهداشت آب آشاميدني: بهداشت محيط به منظور حفظ سلامت و بهداشت مردم مکلف است کيفيت آب آشاميدني عمومي را از نقطه آبگيري تا مصرف از نظر بهداشت تحت نظارت مستمر قرار دهد و سازمانها ، موسسات دولتي و خصوصي تامين کننده آب آشاميدني عمومي موظف به رعايت همه ضوابط و معيارهاي بهداشتي اعلام شده از طرف وزارت بهداشت بوده و بايد همه اطلاعات لازم براي بررسي مورد يا موارد و تسهيلات بازديد از تأسيسات را در اختيار وزارت بهداشت قرار دهند.


2- کنترل بهداشتي اماکن عمومي: بازديد و بررسي وضعيت بهداشتي اماکن عمومي شامل اماکن متبرکه و زيارتگاهها ، زائرسراها ،هتلها ،  مسافرخانه ها ، آسايشگاههاي سالمندان ، آزمايشگاهها، حمامها، حمامهاي سونا ، استخرهاي شنا،سينماها ، پارکها ، مراکز تفريحات سالم، باشگاههاي ورزشي ، ترمينالهاي باربري،ترمينالهاي مسافربري ،توالتهاي عمومي، گورستانها و ....


3- کنترل بهداشتي مراکز تهيه وتوزيع ،نگهداري و فروش مواد خوردني ، آشامدني و بهداشتي: اين کنترل شامل کارخانه ها، کارگاهها ، سردخانه ها ، اماکن و واحدهايي که به گونه اي نسبت به تهيه و توزيع ، نگهداري و فروش مواد خوردني، آشاميدني و آرايشي اقدام مي نمايند، مي باشد.


4- کنترل مراکز بهداشتي درماني : اين کنترل شامل بيمارستانها ، درمانگاهها ، مطبها ، آزمايشگاههاي تشخيص طبي، بخشهاي تزريقات و پانسمان ، طب هسته اي ، فيزيوتراپيها، راديولوژيها، مراکز کاربرد پرتوهاي يونساز در پزشکي و ... مي باشد.


5- کنترل مراکز آموزشي و تربيتي : اين مراکز شامل مدارس ، آموزشگاههاي تحصيلي ، حوزه هاي علميه ، دانشکده ها ، پرورشگاهها ، مراکز تربيتي ، شبانه روزي ها ، ندامتگاهها ، مهدکودکها ، آمادگيها ، خوابگاههاي مراکز آموزشي و ... مي باشد.


6- بررسيهاي لازم در مورد تأثيرات هواي استنشاقي و ساير موارد موثر بر انسان و ارائه توصيه هاي ضروري به مراجع زيربط جهت اقدام.


7- نظارت بر امر مبارزه با بندپايان ، جوندگان و حيوانات ناقل بيمارها:(مراجع ذيربط ملزم به رعايت دستورالعملهاي بهداشت محيطي مي باشند) بمنظور جلوگيري از آلودگي محيط به سموم و مواد شيميائي روشهاي مبارزه از طريق بهسازي محيط ارجح مي باشد.


8- ارائه دستورالعملها و توصيه هاي بهداشتي لازم به شهرداريها در تنظيم روشهاي جمع آوري ، حمل ونقل و دفع زباله شهر و ساير خدمات شهري


9- بهداشت محيط در روستاها از طريق خانه هاي بهداشت ضمن آموزش مردم و جلب همکاري بين بخشي در زمينه مسائل بهداشت محيطي از قبيل جمع آوري ، حمل و دفع زباله، دفع بهداشتي مدفوع، کود حيواني، بهسازي معابر و جداسازي محل نگهداري دام وطيور از محل سکونت نظارت و پيگيري لازم را داشته و در جهت بهسازي منابع و کنترل کيفي آب آشاميدني ، جمع آوري و دفع بهداشتي فاضلابها ، کنترل اماکن عمومي و مراکز تهيه و توزيع و فروش مواد غذايي اقدام مي نمايد.


سه شنبه سیزدهم اسفند 1387 | 14:56 | مجيد ساري |

مقـــدمه :

 گروه بهداشت حرفه اي دانشكده بهداشت در سال 1347 فعاليت خويش را با آموزش در مقطع كارشناسي ارشد بهداشت حرفه اي و حفاظت صنعتي آغاز نمود . متناسب با نياز هاي جامعه در حال رشد و افزايش تعداد و تنوع آلودگي هاي زيست محيطي و آلاينده هاي منتشره در محيط هاي شغلي و صنعتي زمينه فعاليت گروه نيز افزايش يافته است .      

اين گروه در سطح كارشناسي ؛ كارشناسي ارشد و دكتري به تربيت نيروي انساني متخصص اشتغال داشته بنحوي كه امروز بسياري از اعضاي هيات علمي گروه هاي آموزشي بهداشت حرفه اي وابسته به وزارت بهداشت و درمان وآموزش پزشكي و وزارت علوم ؛ تحقيقات و فن آوري از فارغ التحصيلان اين گروه مي باشند . گروه بهداشت حرفه اي دانشكده بهداشت با توجه به كادر كيفي خويش  امروز تنها گروهي از مجموعه گروه هاي بهداشت حرفه اي دانشگاههاي علوم پزشكي است كه در مقطع دكتري دانشجو مي پذيرد .

 

رســـالت گروه :

    گروه بهداشت حرفه اي مشاركت در حفظ و ارتقاء سلامت نيروي كار در سطح ملي و توسعه دانش بهداشت حرفه اي را در سطح منطقه اي و بين المللي از طريق انجام فعاليت هاي آموزشي ؛ پژوهشي و خدماتي از مهمترين وظايف خويش تلقي مي نمايد .

 

تحليل راهبردي :

   با توجه به توان هاي بالقوه دانشگاه علوم پزشكي تهران و دانشكده بهداشت و وجود همكاران هيات علمي متخصص ؛ كادر كارشناسي توانمند و امكانات و تجهيزات مناسب در گروه بهداشت حرفه اي تربيت نيروي انساني متخصص و انجام پژوهش هاي علمي كاربردي و ارائه خدمات مبتني بر نياز از اهم راهبردهاي گروه محسوب مي كردد .

 

راهبرد :

 

جهت گيري كلان :

    سالم سازي محيط كار ؛ ارتقاء بهره وري و كمك در امر دستيابي به رفاه اجتماعي

 

كجا و چگونه :

1-     بهبود همكاري درون بخشي و برون بخشي و ارتباطات بين المللي

2-     بازنگري در برنامه هاي آ موزشي گروه

3-     ارتقاء مستمر كيفيت آموزشي

4-     افزايش كمي و كيفي تحقيقات مبتني بر نياز

5-     ارتباط مناسب و هدفمند با ذينفع ها

6-     راه اندازي مركز تحقيقات و نشريه علمي

 

 اهداف :

 

1-     تامين نيروي انساني متخصص مورد نياز

2-     مشاركت در اصلاح ساختار ارائه خدمات بهداشت حرفه اي كشور

3-    ارتقاء كمي و كيفي دوره هاي تحصيلات تكميلي بويژه دوره دكتري با تاكيد بر بهره گيري از توانمندي هاي داخل و خارج

4-   كمك و مشاركت فعال در تهيه و تدوين استاندارد هاي ملي بهداشت ؛ ايمني و محيط زيست

سه شنبه سیزدهم اسفند 1387 | 14:25 | مجيد ساري |

واژه هاي كليدي

تاريخچه، بهداشت عمومي، دارالفنون، انستيتو رازي، انستيتو پاستور، دانشكده بهداشت، قرنطينه

مقدمه

با توجه به اينكه پزشكي و بهداشت را نمي توان از يكديگر جدا نمود بنابراين مي توان تعريف تاريخ پزشكي را كه عبارتست از مطالعه وقايع و شخصيت هاي مرتبط با پزشكي به بهداشت عمومي نيز تعميم داده درتاريخچه بهداشت عمومي نيز به مطالعه وقايع و شخصيت هاي مرتبط با اين علم و هنر، پرداخت . بهداشت عمومي در جهان تاريخچه چند هزار ساله دارد . علاقمندان به تاريخچه بهداشت عمومي در جهاني مي توانند به كتاب مراجعه نمايند . در كشور ما نيز در روزگاران قديم اقدامات بهداشت Rosen نوشته History of public healthعمومي در ب عضي زمينه ها اجرا مي شده است، مرحوم ملك الشعراي بهار در يكي از نوشته هاي خود يادآور مي شودكه طبق مدارك تاريخي در زمان داريوش كه ايران لشگركشي هاي عمده اي انجام مي داده است به تمام ارد وهادستور داده شده بود كه شب به هر محلي مي رسند آب آشاميدني براي روز بعد تهيه كرده و آنرا بجوشانند و بعد درظرف هاي سربازان بريزند تا روز بعد آب جوشيده بياشامند و اين امر براي جلوگيري از بيماري هاي منتقله بوسيله آب بوده است . ولي به قول يك شاعر روانشاد "ما، راويان قصه هاي رفته از ياديم " در حقيقت پس از حمله اعراب وبه دنبال آن ح ملاتِ قبايل ترك، تاتار و مغول شيرازه حكومتي سراسري به جز در فواصل زماني كوتاه از هم پاشيده شد و حتي در زمان حكومت هاي قوي مركزي نيز مسائلي تحت عنوان بهداشت عمومي به مفهوم نوين آن مطرح نبود و عليرغم وجود مباحث بهداشتي در كتب طبي نياكان، بهداشت، منحصر به بهداشت فردي و تاحدودي خانوادگي بوده كه بيشتر بر پايه آموزش هاي ديني استوار بوده است.

دارالفنون
در حقيقت تاريخچه بهداشت عمومي نوين در ايران را بايد با افتتاح دارالفنون توسط ميرزاتقي خان اميركبير آغاز كرد . او براي تدريس علوم پزشكي دكتر پولاك اتريشي و دكتر شليمر هلندي را استخدام كرد . كتاب دكتر پولاك تحت عنوان "سفرنامه دكتر پولاك  ايران و ايرانيان " ترجمه شده و كتاب دكتر شليمر تحت عنوان "اصطلاحات پزشكي، دارويي و مردم شناسي " به زبان فرانسه نوشته شده است . هر دو كتاب شامل اطلاعاتي در باره بيماري هاي بومي رايج در اير ان و نحوه مقابله با آن هاست . چندي پس از قتل ميرزاتقي خان اميركبير، دكتر كلوكه فرانسوي كه به عنوان طبيب دربار، استخدام شده بود واكسيناسيون ضد آبله را پيشنهاد كرد.
دكتر تولوزان فرانسوي در سال 1243 شمسي به تهران آمد، او هم طبيب ناصرالدين شاه و هم استاد دارالفنون بود . پس از چندي به دنبال قحطي هاي مكرر و اپيدمي هاي وبا به پيشنهاد دكتر تولوزان سازماني به نام مجلس حفظ الصحه شروع به كاركرد كه در حقيقت اولين سازمان كشوري در زمينه بهداشت عمومي بود . رياست عاليه اين سازمان با وزير فوائد عامه و رياست اجرايي آن با دكتر تولوزان بود . او نه تنها مجلس حفظ الصحه رابنيان گذاشت بلكه سازمان قرنطينه را نيز كه بعدا در باره آن بحث خواهد شد تاسيس كرد و اكسيناسيون ضدآبله را كه قبلا توسط دكتر كلوكه فرانسوي پيشنهاد و شروع شده بود احيا كرد . در حقيقت در آن زمان وظايف اصلي مجلس ح فظ الصحه عبارت بود از اقدامات قرنطينه و واكسيناسيون كه ذيلا به طور اختصار به شرح تاريخچه فعاليت ها در اين دو زمينه ميپردازيم.

قرنطينه

به علت افزايش مبادلات تجاري توسط كشتي ها و نيز بروز اپيدمي هاي بيماري هاي مهمي مانند طاعون
و وبا، مسئله قرنطينه مورد تو جه تمامي كشور هاي درگير تجارت دريايي بين المللي بود و به همين دليل يكي ازوظايف اصلي مجلس حفظ الصحه برقراري سرويس هاي قرنطينه بود . به دنبال شيوع طاعون در سال 1255شمسي فكر ايجاد مراكز قرنطينه از طرف كشور هاي اروپايي مطرح گرديد ولي دنبال نشد تا اينكه در مر داد 1278شمسي اپيدمي بسيار شديد طاعون در منطقه خليج فارس حادث شد و به دنبال آن مقامات دولت انگلستان پيشنهاد تاسيس مراكز قرنطينه و اجراي مقررات آنرا نمودند و اقدامات خود را در بوشهر آغاز كردند . اين امر بامخالفت مردم و روحانيون محلّي مواجه و عملا منجر به بل وايي ش د ولي با پشتيباني مجلس حفظ الصحه وتوضيحاتي كه داده شد انگليسي ها به كار خود ادامه دادند.
در سال 1283 شمسي در پاريس كنفرانسي در مورد قرنطينه برگزار شد و به علت اپيدمي هاي طاعون و وبا در منطقه خليج فارس و عدم توانايي دولت ايران در كنترل آن ها قرار شد كليه پزشكان هيئت هاي نمايندگي سياسي خارجي در ايران نيز عضو مجلس حفظ الصحه باشند و قرار شد دولت ايران پست قرنطينه در جزيره هنگام،تاسيس كند ولي بعدا طبق توافقي كه بين دولت هاي اروپايي و اختصاصا دولت انگليس و دولت ايران به عمل آمد قرار شد در بنادر جنوب ايران (بندرعباس، بوشهر، بندرلنگه، آبادان و بندر جاسك) مراكز قرنطينه ايجاد گردد.
مجهزترين اين مراكز در بوشهر بود كه در آن زمان مهمترين بندر تجاري ايران به حساب مي آمد و اين
مركز مستقيما و تماما توسط هيات پزشكي انگلستان اداره مي شد ولي حقوق و دستمزد كاركنان عادي را دولت ايران مي پرداخت . در سال 1285 شمسي يعني سال صدور فرمان مشروطيت، دكتر نليگان انگليسي به عنوان كفيل رياست مجلس حفظ الصحه تعيين شد و همانگونه كه بعدا خواهيم گفت فعاليت هاي واكسيناسيون عمومي زير نظر او يكبار ديگر آغاز شد.
در سال 1300 شمسي پس از كود تاي 1299 وزارت امور خارجه ايران از دولت انگليس درخواست كرد
گزارشي در باره مراكز قرنطينه بنادر خليج فارس در اختيار دولت ايران بگذارد چون در دوران جنگ جهاني اول دستگاه هاي كار آن ها عملا همه خراب شده و از كار افتاده بود و همان طور كه قبلا نيز ذكر شد در پست هاي قرنطينه بن ادر بوشهر، آبادان، بندر عباس و جاسك، كليه امور بوسيله كاركنان انگليسي سرپرستي مي شد ولي به جز پزشك كنسولگري انگليس در بوشهر و دستيارانش دستمزد تمامي كاركنان از محل درآمد گمركات ايران پرداخت مي شد.
در همان سال 1300 نام مجلس حفظ الصحه به شوراي عالي صحيه تبد يل شد و بعدا اداره صحيه
عمومي در وزارت فوائد عامه تاسيس شد و شوراي عالي صحيه عملا تعطيل گرديد.
به دنبال مذاكرات طولاني با مقامات انگليسي بالاخره در تير ماه 1307 شمسي پزشكان ايراني پست هاي قرنطينه بنادر را تحويل گرفته وكليد اداره مركزي نيز به نماينده ايران واگذار شد و از همان سال كلّيه امور قرنطينه مستقيما زير نظر اداره صحيه عمومي دولت ايران قرار گرفت.

واكسيناسيون

همانطور كه قبلا ذكر شد، مايه كوبي (واكسيناسيون) آبله را دكتر كلوكه فرانسوي پيشنهاد كرد . ابتدا واكسن براي مايه كوبي از تاول هاي آ بله كودكان مبتلا گرفته مي شد و در كتاب دكتر پولاك شرح نسبتا كاملي درزمينه توصيه هاي لازم براي انتخابِ دهندة مايه (واكسن)، داده شده است بعدا مايه آبله به نوع آبله گاوي كه در تمام دنيا رايج بود تبديل شد . پس از اينكه نليگان در 1285 كفيل رياست مجلس حفظ الصحه شد فعاليت هاي واكسيناسيون عمومي آبله ر ا توسعه داد و حتي سعي شد كه مايه آبله در خود ايران تهيه شود ولي در آن زمان موفقيتي در اين زمينه حاصل نشد و قرار شد مايه آبله از اروپا فراهم شود.
تاريخچه برنامه هاي واكسيناسيون به عنوان برنامه هاي بهداشت عمومي در حقيقت با شروع به كار انستيتو پاستور اير ان شروع مي شود . در سال 1299 ، قبل از كودتاي سوم اسفند، كنفرانس صلح تشكيل شد و نمايندگان ايران در اين كنفرانس عبارت بودند از فروغي، لقمان ادهم و شاهزاده نصرت الدوله فيروز . هيئت رئيس انستيتو پاستور رفتند و از او درخواست كردندكه (Raux) نمايندگي ايران در اين سفر به ملاقات دكتر رو به ايران آمد . لازم به ذكر (Mesnard) شعبه اي در ايران افتتاح كند . اين تقاضا مورد قبول واقع شد و دكتر مسنارد است كه جانشين او دكتر گراندل بود بعدا دكتر ابوالقاسم بهرامي كه مترجم گراندل بود به رياست انستي تو پاستور، منصوب شد و كار اصلي انستيتو پاستور در اين زمان س اخت واكسن هاري با نخاع آلوده خرگوش بود كه بزودي به واكسن فرموله  فنوله مغز برّه كه هنوز هم در بعضي نقاط دنيا استفاده مي شود تبديل شد . در سال 1314 شمسي توليد واكسن آبله نيز در انستيتو پاستور شروع شد.
تا حدود سال 1324 شمسي دكتر ابوالقاسم بهرامي رئيس انستيتو پاستور بود . فعاليت هاي انستيتو پاستوردر اين مدت عبارت بود از تهيه واكسن هاري، واكسن حصبه و بسياري از مواد آزمايشگاهي ديگر . در تمام اين مدت يكي از اعضاي انستيتو پاستور فرانسه به نام پرفسور لوبرو سرپرست افتخاري فعاليت هاي انستيتو پاستور ايران مي شود كه هر د و سال يكبار به ايران مي آمد . در آن سال تصميم گرفته مي شود كه يك فرانسوي را به طور دائمي به عنوان رئيس انستيتو پاستور به ايران بفرستند و به اين منظور دكتر بالتازار به ايران اعزام شد . او حدود 6 ماه در حصارك زير نظر دكتر دلپي كار مي كرد و بعدا دكتر ابوالقاسم بهرامي به كنار رفت و دكتر التازار جانشين او شد يعني در بيست و پنجمين سال تاسيس انستيتو پاستور دكتر بالتازار رئيس و دكتر قدسي عاون او شد . با آمدن دكتر بالتازار، دامنه فعاليت هاي تحقيقاتي و توليد ي انستيتو پاستور وسعت پيدا كرد كه بحث مفصل آن از حوصله اين نوشته خارج است.


سه شنبه سیزدهم اسفند 1387 | 13:13 | مجيد ساري |
درباره وبلاگ

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی مقوله «سلامت و بهداشت و درمان» را جزء اولویت‌های اصلی و مسائل درجه یك كشور خواندند و با تحسین فعالیت‌های مردمی صورت گرفته در این زمینه تصریح كردند: هر گاه ایمان، توان و انگیزه مردمی به میدان عمل بیاید، كارها بركت مضاعف پیدا می‌كند و مشكلات حل می‌شود.
لینک دوستان


امکانات وب